Ad Valvas 1989-1990 - pagina 90

fD\Fsy/ps

22 SEPTEMBER 1989

'Zorg eerst maar dat hier meer meisjes komen, dan vinden we het interessant'

Vrouwenstudies wacht onzekere toekomst Acht jaar lang zijn vrouwenstudies be­ vrouwenstudies zijn nu volwassen ge­ schermd tegen hun grote broer 'de ge­ noeg om die strijd a a n te kunnen, vindt vestigde wetenschap'. Formatie werd het college van bestuur. I s dat ook zo? hun bijna in de schoot geworpen. Vol­ Heeft deze tak van wetenschap werke­ gend jaar september is dat verleden tijd. lijk overal vaste grond onder de voeten Dan zullen zij met hun onderzoeksaan­ of hangt de toekomst ervan a a n een vragen moeten concurreren met de an­ zijden draadje? Betrokkenen houden dere die bij het Universitaire Stimule­ hun hart vast. ringsfonds (USF) worden ingediend. De Het w a s in 1974 toen in Nijme­ gen, Utrecht e n Amsterdam bij­ eenkomsten w e r d e n georgani­ seerd over d e positie v a n d e vrouw binnen d e universiteit e n d e wetenschap. De v r a g e n die door d e vrouwenbeweging wer­ den opgeroepen over de machtsverhouding tussen d e seksen e n d e oorsprong v a n vrouwenonderdrukking, w a r e n tot dat j a a r g e e n onderdeel v a n d e wetenschapspraktijk. Ook op d e VU startten d e eerste activiteiten op het gebied v a n d e vrouwenstudies in 1974. Toen werd bij bedrijfssociologie door studentes e e n studiegroep 'vrouwenarbeid' opgericht e n ging bij politicologie e e n groep d e relatie 'vrouw e n universiteit' bestuderen. De eerste m e d e ­ werkstersposten vrouwenstu­ dies k w a m e n p a s veel later: in 1980. Een j a a r d a a r n a creëerde d e universiteitsraad e e n pot 'vrou­ wenstudies' om tijdelijk het on­ derwijs e n onderzoek o p d a t g e ­ bied te bevorderen. Uit die pot w e r d e n v a n 1 september 1982 tot 1 september 1986 acht pro­ jecten betaald. Sinds september

1986 worden vrouwenstudies voor d e helft b e t a a l d door het USF, w a a r b i n n e n 5,8 formatie­ plaatsen gereserveerd zijn voor vrouwenstudies, e n voor d e helft door faculteiten. Door deze re­ servering mochten vrouwenstu­ dies op deze plaatsen rekenen, onafhankelijk v a n d e beoorde­ ling v a n a n d e r e a a n v r a g e n voor onderzoek. Men h a d dus g e e n last v a n rivalen.

Belofte O p 1 september 1990 is die re­ servering voorbij, zo besloot het college v a n bestuur in juni. Wel blijven vrouwenstudies een 'aandachtsgebied', w a a r 'extra op gelet zal worden'. "Dat is g e e n garantie, m a a r e e n plicht­ matige belofte," vertelt Alma van Donk, coördinatrice vrou­ wenstudies. "Toch k a n het colle­ g e het niet m a k e n om zich niet a a n die belofte te houden. De universiteitsraad drong er im­ mers e r g op a a n . Het college heeft zich laten verleiden om wel zes keer te z e g g e n dat het vrouwenstudies e e n w a r m hart toedroeg, terwijl het er eigenlijk

Eerste vrouwelijke hoogleraar VU in 1949 benoemd "Het is heel noodzakelijk d a t vrouwen in d e w e t e n s c h a p g a a n . Gemakkelijk is dat niet, want m e n stapt in e e n wereld die e e u w e n l a n g door m a n n e n is beheerst; voor d e vrouwen die vrouw willen blijven, schept dat z'n bijzon­ d e r e moeilijkheden." Woor­ d e n v a n proI.dr.H.J. Gesina van der Molen, die in 1949 d e eerste vrouwelijke hoogle­ r a a r werd a a n d e VU. 'Vrouw zijn' betekende voor h a a r niet alleen e e n 'vrou­ welijk' uiterlijk , m a a r ook a a n d a c h t voor het menselij­ ke aspect in h a a r weten­ schappelijk werk. Deze visie b e p a a l d e d e keuze v a n h a a r opleidingen e n v a n h a a r po­ litiek­maatschappelijke b e ­ zigheden. Van der Molen (1892­1978), geboren in Baflo, w a s ver­ pleegster, journaliste e n van­ af 1958 hoogleraar volken­ recht e n internationale b e ­ trekkingen. I n 1966 werd zij als eerste vrouw ter wereld b e n o e m d tot rechter bij het Permanente Hof v a n Arbitra­ ge. Een groot deel v a n h a a r leven streed ze via lezingen e n pubUkaties vóór gerech­

h e l e m a a l vanaf wilde." Het college vindt dat vrouwen­ studies nu op eigen b e n e n voort moeten kunnen. Hetzijnvolgens prof. C. Datema d e faculteiten die er nu voor moeten zorgen dat vrouwenstudies het hoofd boven water houden. Datema: "Acht j a a r h e b b e n faculteiten gratis uit onze ruif kunnen eten (pot vrouwenstudies­red.); nu moeten ze het voor eigen reke­ ning doen. Faculteiten moeten niet d e n k e n 'Zolang er e e n potje is, eten we daaruit e n a n d e r s is onze honger over'. Dat is strijdig met d e uitgangspunten v a n d e stimulering e n oormerking." Van Donk ziet d a t echter wel gebeuren: "De vrouwenstudies zijn nog niet zo sterk als d e g e ­ vestigde w e t e n s c h a p . Ze b e ­ s t a a n nog g e e n vijftien jaar. Bij­ n a iedereen die zich met vrou­ wenstudies bezighoudt, heeft e e n tijdelijke aanstelling. D a a r w a a r besluiten g e n o m e n wor­ d e n is hun stem zwak. De tijd is te kort om te z e g g e n 'nu kunnen we d e strijd a a n e n h e b b e n w e g e e n extra steun meer nodig'. Het is niet zo d a t w e er niet tegen kunnen om te concurre­ ren, 't I s e e n kwestie v a n e e n ­ ...eh..., v a n e e n kwetsbare posi­ tie. Mensen die op tijdelijke plaatsen zitten zijn d e helft v a n d e tijd bezig om hun plaats te verlengen! Aio's vliegen n a hun promotie meteen d e l a a n uit. Dat moet eerst veranderen." Volgens het college moet er nu bij d e faculteiten g e n o e g voe­ dingsbodem zijn om vrouwen­ studies te laten uitgroeien tot e e n 'volwassen vrouw'. Date­ ma: "I k zie er g e e n heil in om te blijven stimuleren. Als facultei­ ten er moeite m e e h e b b e n om n a acht j a a r a a r d i g e voorstellen voort te b r e n g e n die in o p e n competitie e e n k a n s maken, ja, d a n weet ik het ook niet meer. Als d e vrouwenstudies dadelijk als e e n kaartenhuis in e l k a a r zakken, d a n is mijn conclusie: het stelde kennelijk ook weinig

Zwaar hoofd

tigheid e n tegen discrimina­ tie v a n vrouwen e n racis­ me.

(Diana Doornenbal)

De coördinatrice vrouwenstu­ dies heeft er e e n z w a a r hoofd in, als ze bedenkt dat het lot v a n vrouwenstudies straks in h a n ­ d e n v a n d e faculteiten ligt: "Aan vrouwenstudies­onderzoek wordt minder w a a r d e gehecht. Zo b r e n g e n docenten studenten soms v a n ideeën af: 'WU jij e e n scriptie m a k e n over vrouwen­ studies? Dat is toch g e e n weten­ schap?', krijgen ze te horen. Zo worden p l a n n e n afgeketst. Fa­ culteiten h a d d e n v a a k g e e n in­ houdelijke, m a a r e e n pragmati­ sche reden om vrouwenstudies­ projecten a a n te vragen. Als ze zelf 0,3 formatieplaatsen op ta­ fel leggen, e n dat h e b b e n ze altijd n o g wel ergens, d a n kun­

n e n ze met 0,3 formatieplaatsen v a n het USF erbij w e e r i e m a n d aanstellen. En dat staat goed." Als het op rekenen aankomt, zijn faculteiten tegenwoordig heel slim, meent Van Donk. Van integratie is volgens h a a r n a acht j a a r stimulering nog l a n g g e e n sprake. Hoe d a n ook, vrouwenstudies bereikte wel het e e n e n a n d e r in d e afgelopen acht jaar. I n d e eerste vier j a a r werd vooral on­ derwijs op d e rails gezet. O p verschillende faculteiten zijn nu bijvakken vrouwenstudies te volgen. Ook gingen er onder­ zoeken v a n start die h e l e m a a l of voor e e n deel onder vrou­ wenstudies vallen. Tussen 1984 e n 1987 verschenen 199 publi­ caties. Het a a n t a l scripties w a s in diezelfde periode 132. Bij d e vakgroep CA/SNWS (culturele antropologie/sociologie der

Heeft vrouwenstudies bij d e fa­ culteiten SCW, letteren e n PPW redelijk voet tussen d e deur g e ­ kregen, bij economie, recht e n natuurwetenschappen is deze tak v a n w e t e n s c h a p n o g onbe­ mind. "I k h e b niet d e indruk dat ze er zoveel in zien", verklaart Alma v a n Donk. Ex­decaan prof.dr.S.­ Huisman wordt nogal overvallen door d e v r a a g of er bij economie enig beleid ten a a n z i e n v a n vrou­ wenstudies is gevoerd d e afge­ lopen twee jaar. "U g a a t m e nu dingen v r a g e n w a a r w e n o g nooit over h e b b e n n a g e d a c h t . Wij h e b b e n gigantische proble­ m e n als je kijkt n a a r d e studen­ tenaantallen, d e vele vacatures e n d e computerisering v a n het onderwijs; d a a r h e b ik m'n d e ­ c a n a a t a a n gewijd. Er is wel e e n s zo'n pot geweest w a a r w e naar hebben meegedongen, w a a r je formatieplaatsen uit kon krijgen, geloof ik. Een b e ­ leid h e b b e n w e niet, m a a r vrou­ wenstudies heeft uiteraard onze sympathie." Bij veel faculteiten lijkt het zo te g a a n . Vrouwenstudies, 't is leuk dat het bestaat, m a a r b e l a n g ­ rijk? Ach, dat valt wel m e e . Rec­ tor magnificus D a t e m a v r a a g t zich zelfs af of er g e e n modieuze kanten a a n het hele 'vrouwen­ studies­gebeuren' zitten. "Je moet nooit voorop s t a a n om d a a r a a n m e e te doen," zegt hij, "maar het is goed dat vrouwen meer oog h e b b e n voor hun rol in

'Aan vrouwenstudies­onderzoek wordt minder w a a r d e gehecht' niet­westerse samenlevingen) g a a t é é n op d e vijf scripties over vrouwenstudies. Ook is inmid­ dels d e werving v a n e e n hoog­ leraar vrouwenstudies gestart. Onderzoeken vrouwenstudies g a a n over uiteenlopende the­ ma's. Enkele voorbeelden v a n USF­projecten zijn: 'Meer vrou­ w e n in kerkelijke beleidsfunc­ ties: e e n kwestie v a n nuttigheid of rechtvaardigheid?', 'Vrou­ w e n g r o e p e n e n voedselhulp in Peru' en 'Emancipatiebeleid als facetbeleid op gemeentelijk ni­

Vrouw en beleid Een v a n d e grootste vruchten v a n acht j a a r vrouwenstudies is wel d e start v a n d e vrije studie­ richting 'Vrouw e n Beleid' in 1985. Erg rooskleurig w a s d a t begin overigens niet. De kritiek w a s niet v a n d e lucht. Prof .dr.J.J. v a n Cuilenburg, ex­voorzitter v a n d e v a k g r o e p politicologie, w a a r d e studierichting onder valt, dreigde zelfs met aftreden. In tijden v a n grote bezuinigin­ g e n kon zoiets toch niet? Toch loopt 'Vrouw e n Beleid' nu goed. De studie is zelfs gebom­ b a r d e e r d tot speerpunt binnen vrouwenstudies. De opleiding is er zowel voor HBO'ers als a c a ­ demici. Het thema e r v a n is d e maatschappelijke positie v a n vrouwen bij 'beleid' in Neder­ land e n internationaal. Mensen die hun dagelijks werk op e e n w a t analytischer niveau willen bekijken of zij die bestuurlijke v a a r d i g h e d e n willen opdoen, komen o p d e z e studie af vol­ gens coördinatrice j Riek e Bosch. Zelf is ze vooral geïnte­ resseerd in d e historische kan­ ten v a n 'Vrouw e n Beleid'. Neem d e vrouwenpartij: "Honderd j a a r geleden bestond die ook al. Ze h e b b e n zelfs het vrouwen­ kiesrecht bereikt. W a a r o m is die partij toch weer in elkaar g e ­ zakt? Dat is interessant om te weten. Om d e mogelijkheden v a n d e Vrouwenpartij nu in te schatten."

d e wetenschap, want die is mis­ schien wel verwaarloosd." Alhoewel medewerksters bij culturele antropologie niet mo­ g e n klagen over d e bereikte om­ v a n g v a n hun onderzoek e n on­ derwijs, zijn ook d a a r sommi­ g e n e r g sceptisch als het over vrouwenstudies g a a t . Ina Keu­ per geeiX les in feministische a n ­ tropologie. "'Waar m a k e n die d a m e s zich druk over?', vinden sommigen. Denken vanuit femi­ nistische uitgangspunten ver­ troebelt d e waardevrijheid v a n het wetenschapsbedrijf, vinden ze", aldus Keuper.

'Dat zachte vak' Bij d e medische faculteit is het imago v a n vrouwenstudies ook nog niet om over n a a r huis te schrijven. En dat terwijl deze fa­ culteit in 1982 landelijk e e n pri­ meur h a d met het eerste medi­ sche project vrouwenstudies 'Vrouw­patiënt, man­huisarts.' Bij studenten leeft nog steeds d e tendens 'oh, d a a r komt vrou­ wenstudies weer a a n , d a t zach­ te vak', volgens Annemiek Rich­ ters, medewerkster vrouwenstu­ dies. De studenten die wel geïn­ teresseerd zijn, worden volgens Richters al snel voor feministen uitgemaakt. Toch ziet ze wel wat lichtpuntjes voor vrouwenstudies­geiiees­ kunde. Als voorbeeld noemt ze d e d a g die binnenkort wordt ge­ organiseerd over l o o p b a a n ­ planning voor vrouwen, e e n idee v a n d e d e c a a n . "Door ver­ a n d e r i n g v a n besturen, m e n s e n e n mentaliteiten k a n er plotse­ ling veel veranderen", vertelt Richters. "Het is aUeen wel e e n s moeüijk om zoveel geduld te hebben. D a a r o m zijn verschil­ lende voorgangsters ook ver­ trokken." Zelf is Richters bij g e n e e s k u n d e d e enige die onderzoek doet op het terrein v a n vrouwenstudies. Een onderzoek over 'Vrouw, de­ pressie e n cultuur'. Volgens h a a r moet er op e e n meer om­ vattende manier gekeken wor­ d e n n a a r gezondheidsproble­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen