Ad Valvas 1989-1990 - pagina 344

PAGINA 8

AD VALVAS 15 FEBRUARI 1990

Tijdschriften

§mm

Sla uit de Sahara ligt binnen handbereik Gert van Maanen Belgen zijn zo gek nog niet. Zit de hele wereld na te denken hoe de te­ loorgang van het tropisch regenwoud en het oprukken van de woestijnen moet worden gestopt, blijkt de Gentse eremoloog (woestijnkundige) Wim van Cotthem reeds een oplossing be­ dacht tï hebben om onvruchtbaar zand weer om te toveren in vruchtba­ re landbouwgrond. "De man die in z'n eentje een woestijn tegen kan hou­ den", zo roemt het populair weten­ schappelijke Belgische maandblad EOS-magazine deze onderzoeker die de Gentse Rijksuniversiteit heeft doen uitgroeien "tot het mekka van de eremologie". De uitvinding van Van Cotthem blijkt te bestaan uit kunslstofkorrels die in staat zijn enorme hoeveelheden water aan zich te binden. Het grote pro­ bleem van woestijnzand is immers dat de regen die er op valt weer in zeer korte tijd verdwenen is door infiltratie in de ondergrond of door verdam­ ping. Door nu de Gentse kunststof­ korrels, die naast water ook meststof­ fen kunnen vasthouden, toe te passen wordt het in principe mogelijk om midden in de woestijn groenten te gaan telen. Voor de ontwikkeling van deze kor­ rels moesten er vele moeilijkheden overwonnen worden. Omstreeks 1970 waren er reeds polyacrylamidekorrels op de markt die tot veertig keer hun eigen gewicht aan water konden ab­ sorberen. Het probleem vormde ech­ ter de giftige bestanddelen van de kunslstofkorrels die toepassing in de plantenteelt onmogelijk maakte. Het duurde tot 1985 voor Van Cotthem er in slaagde het zogenaamde Terracot­ tem­mengsel te ontwerpen, dat niet meer die oorspronkelijke giftigheid vertoonde. Zo konden superabsorbe­ rende korrels gemaakt worden, waar­ aan ook nog eens traagwerkende meststoffen toegevoegd konden wor­ den. Gemengd met zand vormen de korrels een soort gel, die water ettelij­ ke maanden kan vasthouden en vele jaren kan worden hergebruikt zonder de zweicapaciteit te verliezen. Veldexperimenten in Guinea en op de Kaapverdische Eilanden pakten zo gunstig uit dat Van Cotthem is gestart met hel herbebossings­ en groente­ teeltproject 'De Groene Golf. Tegen 1994 moeten zowel op de Kaapverdi­ sche Eilanden, als in Burkina Faso, Senegal, Mali en Niger enkele tiental­ len hectaren verdroogd land met be­ hulp van de kunststofkorrels zijn her­

schapen, in groene eilandjes. Kosten: ruim vijfduizend gulden per hectare. De korrels kunnen ook in de huiska­ mer worden toegepast; voor het geval men tijdens de vakantie de planten liever niet aan anderen toevertrouwt.

'^'•rS­­'^""

.­«•

Maar liefst een derde van ons leven brengen we slapend door. Roofdieren en dieren met een veilige slaapplaats spannen in slaapduur echter de kroon, zo meldt het maandblad Mens Wetenschap in zijn februari­num­ mer. Katten, waarvan zo langzamer­ hand wel bekend is dat ze nergens toe dienen, blijken dagelijks bijna 14 uur te slapen. Vleermuizen brengen het zelfs tot 20 uur per dag, hangend en wel. De meeste verbazing op slaapgebied brengen dolfijnen en tandwalvissen teweeg. Sommige daarvan slapen, tij­ dens het zwemmen, gedurende zeer korte tijdsintervallen van maximaal een minuut. Door veel van deze 'ha­ zeslaapjes' (de haas is inderdaad een notoire kortslaper) te doen komen deze zeezoogdieren per dag toch nog aan zo'n zeven uur slaap. Van andere dolfijnensoorten is be­ kend dat beide hersenhelften apart van elkaar slapen. Verkeert bijvoor­ beeld de linkerhersenhelft gedurende twee uur in een slaaptoestand (af te lezen aan het EEG­patroon), dan 'waakt' de wederhelft. In de daarop volgende periode zijn beide hersen­ helften ongeveer een uur wakker, waarna de wacht wordt overgenomen door de linker hersenhelft, en het rechter hersendeel slaapt. In het artikel in Mens Wetenschap wordt een overzicht gegeven van de huidige kennis op het gebied van slaap. Naast het slaapgedrag bij die­ ren, wordt de functie van slaap en twee bronnen van slaapritmeversto­ ringen, de 'jet­lag' en de ploegen­ dienst, behandeld.

De kosten en baten van een staart zijn het onderwerp van het omslagverhaal van het Engelse weekblad New Scientist (3 februari). Bij de auteur is de vraag gerezen waarom sommige hagedissen hun staart opofferen als ze op de huid gezeten worden door een roofdier. In wetenschappelijk taal heet deze vorm van zelfverminking autotomie. Voor biologen is het ver­ schijnsel altijd een prachtig voorbeeld van aanpassing. Hagedissen behou­

langzame golven slaap

wakker ÈNSÖR MÓTOR' CORTEX

I»v~'^fv4r*«­ ­ ^ L > . U . * l ^ ­ ^ ^v^viv^A

f/^y'^'^\f^^^/''*^'^f(<l^'f>r^^

den door zo'n kleine opoffering het leven. Toch blijken lang niet alle hagedissen over zo'n wegwerpstaart (die na ver­ loop van tijd ook weer aangroeit) te beschikken. Reden om eens te kijken wat de kosten en baten van zo'n staart zijn. De waarde van een staart blijkt voor elke soort hagedis te verschillen. Zo is een intacte staart in verband met de voortbeweging voor een boombeklim­ mende soort veel belangrijker dan voor een rotskruipende. Ook zijn er

K'H/^

soorten waarbij de staart onontbeerlijk is om een voortplantingspartner te veroveren; er dient tijdens de balts mee gezwaaid te worden. Als men nu gaat kijken naar staartafs­ totende soorten, dan blijken dit inder­ daad vaak de soorten te zijn die niet zoveel 'belang' bij hun staart hebben. Het afstoten van de staart is overigens niet echt een automatisch proces. Uit­ gehongerde gekko's bleken minder snel geneigd hun staart op te geven dan weldoorvoede exemplaren. Iets wat begrijpelijk wordt als men weet

^­«^^^^A*,v>­^^^'*s^vv^v^

dat een groot deel van de vetreserves bij deze hagedissen in de staart zijn opgeslagen. Het autotomie­principe bij hagedis­ sen IS blijkens het artikel in New Scientist geen simpele aanpassing ter ontsnapping van de vijand, maar een zeer complexe strategie die verklaar­ baar wordt vanuit de individuele evo­ lutionaire geschiedenis. EOS­magazine, losse verkoop fl 7,95, Mens Wetenschap, losse verkoop fl 8,50, New Scien­ tist, losse verkoop fl 6,75

Plan voor nieuwe opleiding tot bedrijfswiskundige Generalistischer en minder op onderzoek toegespitst Mark Plekker

Met ingang van 1 september 1990 wil de faculteit wiskunde en in­ formatica een nieuwe studierich­ ting bedrijfswiskunde en informa­ tica starten. De studierichting zal generalisti­ scher en minder op onderzoek toege­ spitst zijn dan de thans bestaande stu­ dierichtingen van de wiskunde facul­ teit. Kenmerkend voor de opleiding tot bedrijfswiskundige is de combinatie

van toegepaste wiskunde, informatica en economische vakken. Ook wordt er in de opleiding stage gelopen om de bedrijfsgerichtheid te versterken. De faculteit heeft nu een zoge­ naamde vrije studierichting wiskunde en informatica met daarin keuze­ ruimte voor economische vakken. Een vrije studierichting begint pas na een propedeuse­examen. Dit blijkt in de praktijk de werving van studenten te bemoeilijken. Als aparte studierich­ ting, met een eigen propedeuse, is profilering beter mogelijk, zo meent men op faculteit wiskunde. De decaan van de faculteit wiskun­

bernstein, gershwin, Ives en orf f

vu in concert 9 maart 1990, 20.00 uur

De lustrumperiode van de Vrije Universiteit wordt Ingeleid door een spectaculair concert in de Aula van liet hoofdgebouw van de universiteit aan de De Boelelaan. Het concert wordt geopend door het VU­orkest, met een aantal stukken van de Amerikaanse componisten Bernstein, Gershwin en Ives, onder leiding van Daan Admiraal. Daarna zal prof.dr. C. Datema, Rector Magnificus van de VU, het programma van het lustrum presenteren.

paradoxale slaap

Katten zijn notoire langslapers

Advertentie

openingsconcert lustrum

'^^

1'..

aula hoof dgebouw

Het hoogtepunt van de openingsavond Is een optreden van het VU­koor, uitgebreid met leden van andere koren en het jongenskoor 'de Buddies'. Dit koor vertolkt de 'Carmina Burana' van Carl Orff, uit 1937, onder begeleiding van het 'Carl Orff Collegium Instrumentale'. De muzikale leiding is in handen van Jean­Marie ten Velden, de vaste dirigent van het VU­koor. Na afloop Is er een Informele receptie.

Kaarten a f l. 5,= zijn te verkrijgen bij het Inf ormatiecentrum in het hoof dgebouw (1D-03), op maandag, woensdag en vrijdag

de en informatica prof.dr. J. Ooster­ hoff verwacht dat voor nieuwe oplei­ ding geen wiskundeknobbel wordt vereist. "Op het terrein van de ab­ straae wiskunde hoef je wat minder in je mars te hebben. Maar daar staat tegenover dat je meer praktische vaar­ digheden moet hebben," zegt Ooster­ hoff. De faculteit economie ziet de nieu­ we studierichting als een mogelijk concurrent die studenten kan afsnoe­ pen. Volgens econometrist drs. W. Boomsma biedt de nieuwe studierich­ ting niets wat niet nu al bij econome­ trie gevolgd kan worden. Oosterhoff ontkent niet dat er ver­ wantschap tussen beide studierichtin­ gen is. "De grootste stroom studenten kiest binnen de econometrie echter niet voor de informatica­variant. De nieuwe opleiding is bovendien gene­ ralistischer dan de econometristen­ opleiding," meent wiskundige Oos­ terhoff. Hij denkt dat met name studenten die overwegen een opleiding aan een technische universiteit te gaan stude­ ren, nu misschien naar de nieuwe opleiding bedrijfswiskunde komen "We vissen in de vijver de technische universiteiten zitten," aldus de de­ caan. Op de faculteit wiskunde en infor­ matica gaat men er vanuit dat onge­ veer 20 student per jaar de opleiding zullen volgen. De universiteitsraad moet alle nieuwe studierichtingen goedkeuren en zal zich dus binnen­ kort bezinnen op de vraag de vraag of er in september 1990 aan de VU een nieuwe studierichting bedrijfswiskun­ de en informatica zal komen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen