Ad Valvas 1989-1990 - pagina 493

AD VALVAS 10 MEI 1990

PAGINA 5

'Geen monopolie voor onderzoekscholen' Minister Ritzen wil instituten voorbeeldfunctie laten vervullen Jos D o h m e n

Onderzoekscholen mogen niet het monopolie op hoogwaardig onderzoek hebben. Ook buiten deze scholen zal er veel goed en internationaal erkend onderzoek blijven. Dit betekent tevens dat bestaande structuren zoveel mo­ gelijk intact moeten blijven, dus ook het 'ius promovendi'. Dat zei minister dr.ir. J.M.M. Rit­ zen vorige week woensdag bij de ope­ ning van een congres over de onder­ zoekschool, dat aan de Leidse univer­ siteit gehouden werd ter gelegenheid van haar 415­jarig bestaan. Volgens de bewindsman kent het huidige univer­ sitaire onderzoeksbestel een aantal onvolkomenheden, die echter niet al­ leen door de inrichting van topinstitu­ ten zoals onderzoekscholen kunnen Avorden opgelost. Ook zal de beoordeling van voor­ waardelijk onderzoek (VF) aange­ scherpt moeten worden, aldus Ritzen, ook al zijn zijn de universiteiten door dat systeem beter op de onderzoeks­ kwaliteit gaan letten. De periodieke evaluaties bij de VF betekenen in elk geval dat er niet langer geld wordt uitgetrokken voor slecht onderzoek. De keerzijde is echter, aldus de be­ windsman, dat het systeem niet ga­ randeren kan dat het zeer goede on­ derzoek extra wordt beloond. Ook geeft het onvoldoende prikkels om de competitie op internationaal niveau aan te gaan. Het aio­stelsel is volgens de be­ windsman evenmin volmaakt, al is hiermee een belangrijke stap gezet om te komen tot een meer gestructureer­ de aanpak van de onderzoekersoplei­ dingen. Daarom zei Ritzen het budget dat nodig is voor de aio­salarissen en de kosten van hun docenten via de universiteiten naar de onderzoekscho­ len te willen leiden.

NWO Ritzen bevestigde dat hij een aan­ zienlijk deel van de rijksbijdrage aan

de universiteiten wil overhevelen naar de tweede geldstroom. De orga­ nisatie die de tweede geldstroom be­ heert, NWO, kan op die manier een grotere rol spelen in het stimuleren van het beste onderzoek. Weliswaar moeten de onderzoek­ scholen uitgroeien tot topinstituten op hun vakgebied, maar de bestaande structuren zullen na deze 'aanscher­ pingen' waar mogelijk intact dienen te blijven. Volgens Ritzen zullen de erkende onderzoekscholen een voor­ beeld moeten stellen, maar krijgen zij niet het monopolie op hoogwaardig onderzoek. Dit betekent dat er slechts een beperkt aantal onderzoekscholen komt en dat ook daarbuiten veel hoogwaardig onderzoek blijft. Maar het betekent ook dat individuele hoogleraren buiten de onderzoek­ school het recht houden om promo­ vendi te begeleiden. De verdere uitwerking van het idee van de onderzoekschool heeft de mi­ nister in handen gelegd van de on­ langs ingestelde Commissie Onder­ zoekscholen onder voorzitterschap van prof.dr. A.H.G. Rinnooy Kan. Daarnaast wil Ritzen ook een interna­ tionaal gezelschap van wetenschap­ pers betrekken in de meningsvorming over onderzoekscholen. Op het congres in Leiden werd in ieder geval vast duidelijk dat er in universitaire kring met gemengde ge­ voelens naar de plannen van de be­ windsman wordt gekeken.

Meerwaarde? Volgens prof.dr. J.G. Kuenen (bio­ wetenschappen, T U Delft) menen vele van zijn collega's in de exacte en technische wetenschappen dat het nut van onderzoekscholen in deze dis­ ciplines onduidelijk is. "De vraag is wat de meerwaarde van een onderzoekschool kan zijn bo­ ven de bestaande organisatorische verbanden die ook als school functio­ neren, bijvoorbeeld faculteiten, natio­ nale samenwerkingsverbanden onder de hoede van NWO, clusters van VF­ projecten, enzovoort. Ongetwijfeld zal het keurmerk onderzoekschool een

landelijke erkenning van kwaliteit in­ houden, maar om dit keurmerk uit te reiken hoeft men nog geen andere organisatie te creëren. Bovendien zal men aan andere goede groepen dit keurmerk toch niet kunnen onthou­ den." Kuenen verdedigde de stelling dat de meerwaarde vooral verkregen kan worden wanneer de onderzoekschool een andere 'doorsnede' is van de be­ staande organisaties en samenwer­ kingsverbanden. In de exacte en tech­ nische wetenschappen zou men daar­ bij kunnen denken aan multidiscipli­ naire onderzoekcentra, die hun be­ staansrecht ontlenen aan het aanwezig zijn van een nieuwe en om­ vangrijke behoefte aan specialisten die niet door een bestaande faculteit kunnen worden opgeleid.

Teleurstellend Prof.dr. H.H. Steinmetz (letteren, RU Leiden) zei dat een dringende noodzaak voor de introductie van on­ derzoekscholen op het gebied der let­ teren niet bestaat. Hij wees er op dat geplande en dus niet 'spontaan' ont­ stane scholen bij letteren tot nu toe meestal teleurstellende resultaten hebben opgeleverd. "Wil men echter coüte que coüte onderzoekscholen, dan zouden deze op flexibele wijze tot stand moeten komen, onder gebruik van bestaande werkverbanden als vak­ groepen, VF­clusters en aio­ netwer­ ken." "Een garantie voor toekomstig goed of zelfs excellent onderzoek bie­ den onderzoekscholen niet, reeds om de eenvoudige reden niet dat goed of baanbrekend letterenonderzoek in de regel afkomstig is van wetenschappers die hun promotie al enige tijd achter de rug hebben," aldus Steinmetz. Hij wees ook op "een dodelijk gevaar voor de letterenfaculteiten" dat dreigt als alle sectoren die niet met onderzoek­ scholen verbonden zijn worden gede­ gradeerd tot tweederangs instituties.

Falen KNAW­voorzitter prof.dr. P.J.D. Drenth noemde het idee van de on­

Ritzen: Onvolkomenheden huidige onderzoeksbestel niet s lechts via topinstituten weg te werken. Foto Bram de Hollander

derzoekscholen een gevolg van het falen van de universiteiten om uit eigen beweging of zelfs onder dwang van buiten keuzen te maken. "Bij de TVC­ en SKG­operaties is te veel uit­ gegaan van "equal distribution of mi­ sery", en zijn te weinig drastische op­ lossingen gekozen. De kans om per universiteit geprofileerde sterke afde­ lingen of interfacultaire groepen te vormen naast een gedegen maar be­ perkte basisvoorziening is te weinig gegrepen." Volgens Drenth hebben de imiver­ siteiten ook nauwelijks de kansen die

een centraal stimuleringsfonds biedt benut. "Veelal is een dergelijk fonds slechts mondjesmaat ingesteld en aan veel universiteiten is het vervolgens een vroegtijdige dood gestorven." Dit wil volgens Drenth niet zeggen dat nu fundamentele en revolutionai­ re veranderingen nodig zouden zijn. "Dat zou alleen gerechtvaardigd zijn indien we met de opleiding en het onderzoek in Nederland in een echte impasse zouden verkeren." Een der­ gelijke pessimistische conclusie mist echter elke grond, aldus Drenth.

Universiteiten nog niet akkoord over nieuwe wijze van financiering Jos D o h m e n

Minister Ritzen en de universitei­ ten zijn voor nog geen miUimeter tot elkaar gekomen over het nieu­ we systeem voor bekostiging van het hoger onderwijs. Na afloop van het beraad daarover, afgelopen maandag, feliciteerden de

partijen elkaar wel met de bereikte overeenstemming 'op hoofdlijnen', maar die bestond een jaar of wat gele­ den ook al. De universiteiten houden grote be­ zwaren tegen essentiële onderdelen van het nieuwe bekostigingssysteem dat minister Ritzen aan het ontwikke­ len is. Eensgezind zijn de gespreks­ partners eigenlijk alleen in de overtui­ ging dat een nieuw en vooral eenvou­

diger systeem dringend gewenst is. Vanuit dit gezamenlijke vertrek­ punt wordt intussen al twee maanden lang vergaderd over de uitwerking van het systeem. Daarbij zijn belang­ rijke meningsverschillen blijven be­ staan. Een daarvan is het voornemen van de minister om in de toekomst aan wetenschappelijk en hoger be­ roepsonderwijs dezelfde vergoeding te geven voor geleverde onderwijspresta­

"Ja! Eeuwig bruikbare interne post­ enveloppen," vult een collega­raads­ lid aan. "Goed idee!," roept er een aan de andere kant van het raads­ zaaltje, "die blauwe griffioen­enve­ loppen zijn bijzonder milieu­on­ vriendelijk, " weet ze ook nog. Inmiddels praat iedereen door elkaar. Over het milieu en de kleuterschool van zijn zoontje: "...dan heb ik dus de facultaire stukken verzamelt in wat dozen en die breng ik naar zijn

schooltje. Zo zamel ik gescheiden in", gevoorzitter H. Brinkman ( van aldus een hooggeleerde pedagoog. Harry's American Bar in de Spui­ Dat had hij niet moeten zeggen. Van straat) heeft nu ook het hoofd van de twee stoelen verder krijgt hij onmid­ dienst Restauratieve Zaken zich in dellijk toegebeten: "Je heb zeker een de horeca gestort. Al eerder opende auto hè. Je dacht toch niet dat ik met bar­bistro De Woeste Jager zijn deu­ een paar dozen oud papier op mijn ren in het gezellige winkelcentrum fiets ging zitten, ofwel soms?" "Maar van Heemstede. De drie gelegenhe­ al die vertrouwelijke stukken dan," den maken deel uit van een Europees substantieert de dekaan nog wat, "dat horeca­kartel, de Datema European zwerft dan maar op zo'n kleuter­ Drinking Business Society. schooltje." Kort daarop hamert hij Er is nog enige aarzeling geweest of af: "We leggen deze vraag voor aan het café niet 'De reiger' zou moeten de gebouwendienst," de verzamelde heten, want zo wordt Crouse in de PPW'ers gaan bij acclamatie accoord. wandelgangen genoemd. Deze bij­ Tevreden verlaten de vergaderaars naam kreeg hij omdat hij zijn het zaaltje. lunchpauzes bij mooi weer aan de rand van een vijver doorbrengt. Diensthoofden leiden nu eenmaal een Crouse Café eenzaam bestaan. De naam 'De rei­ ger' is uiteindelijk verworpen omdat Het Bruin Café in het Hoofdgebouw er al een café van die naam bestaat heeft sinds kort een nieuwe naam: Crouse Café. In navolging van colle­ in de Jordaan.

Onderkast

Gescheiden inzamelen Tijd voor de rondvraag! "Kan het papier op onze faculteit niet geschei­ den worden ingezameld," vraagt een moevergaderd PPW­raadslid enigs­ zins achteloos. "Omdat ik me om het tropisch regenwoud en het milieu en zo bekommer," verklaart hij zich na­ der.

ties. Dat is zeer tegen de zin van de universiteiten, onder meer omdat hun salariskosten hoger zijn dan die in het hbo. Een tweede probleem betreft het plan van Ritzen om de omvang van die geleverde onderwijsprestaties voortaan te meten in (door de studen­ ten) met succes afgesloten cursusja­ ren. De bestaande meetpunten voor het onderwijsrendement, de aantal

propedeutische en doctoraal exa­ mens, liggen volgens Ritzen te ver uiteen en doen bovendien geen recht aan het feit dat ook een onderwij­ sprestatie kan zijn geleverd als een student zijn studie staakt voor het di­ ploma werd behaald. Maar de univer­ siteiten vrezen dat zo'n fijnmaziger meetsysteem administratief niet meer te verwerken zal zijn. Een ander belangrijk struikelblok heeft de minister inmiddels toege­ voegd door, behalve over de bekosti­ ging van het hoger onderwijs, ook enkele gedachten te opperen over de bekostiging van het wetenschappelijk onderzoek. De universiteiten voelen zich ernstig bedreigd door het plan van Ritzen om een bedrag van 125 miljoen gulden uit hun onderzoeks­ budgetten over te hevelen naar de Nederlandse organisatie voor Weten­ schappelijk Onderzoek (NWO). De be­ spreking van dit plan, evenals dat van de andere knelpunten, is opgeschort tot begin juni.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen