Ad Valvas 1989-1990 - pagina 221

1 DECEMBER 1989

Als HOOP geld ga< gaat kosten zijn universiteiten universiteiten!niet thuis Minister Ritzen wil over nieuw beleid praten, de universiteiten over meer geld. Dat is in het kort de karakteristiek van het overleg dat deze twee partijen momenteel voeren over het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan 1990 (HOOP). In de overlegkamer voor het hoger onderwijs is vorige week donderdag een eerste bespreking gewijd aan het ontwerpHOOP 1990. Het plan bevat alle beleidsvoornemens voor het hoger onderwijs en onderzoek die de minister van onderwijs de komende twee jaren graag gerealiseerd ziet. Het plan, nog onder verantwoordelijkheid van oud-minister Deetman opgesteld, is in grote trekken overgenomen door Ritzen. Na de 'dialoog met het veld' wil de minister op korte termijn een definitieve versie van het plan aan de Tweede Kamer voorleggen. Gezamenlijke conclusies over het plan hoeven deze keer echter niet verwacht te worden, zo bleek vorige week al in een vroeg stadium van het overleg. Althans niet wat de universiteiten betreft.

Randvoorwaarden Een meerderheid onder de universiteitsbestuurders vindt dat er over nieuw beleid sowieso

pas te praten valt als de overheid daarvoor extra geld ter beschikking stelt. Zij waren zelfs bereid om, als Ritzen de beurs gesloten mocht houden, onmiddellijk het overleg af te breken. Ir. P. van der Schans, voorzitter van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universiteiten (VSNU), beperkte zich 's ochtends aan de overlegtafel tot de mededeling dat het HOOP niet serieus genomen wordt, omdat er geen samenhangende visie ten grondslag zou liggen aan de verschillende onderdelen van het plan. Van minister Ritzen mocht niet verwacht worden dat hij het kersverse regeerakkoord terzijde zou schuiven om met de geldbuidel te zwaaien. Met klem benadrukte hij dat de budgettaire randvoorwaarden voor het hoger onderwijs nou eenmaal vastliggen - "hoezeer de huidige financiën voor het hoger onderwijs mij ook met zorg vervullen". Nieuw beleid dient derhalve met de bestaande middelen te worden uitgevoerd, aldus de bewindsman.

Rector verbiedt belofte tijdens promotie De wiskundige en infor­ maticus drs. Frank Dignum ma g va n rector proi. dr. C.Dat ema op 18 de­ cember niet beloven da t hij zijn werk in dienst za l stellen va n de mensheid. De rector zou na melijk geen precedent willen scheppen, zo werd Dig­ num meegedeeld. De wiskundige ha d direct na zijn promotie de gelofte willen afleggen da t hij zich voorneemt geen projecten uit puur eigen­ belang te beginnen. Daar steekt de rector dus een stokje voor, want, zo zegt hij, da t is regle­ mentair niet toegesta a n. Op 18 december hoopt Fra nk Dignum te promoveren op een proefschrift over ta a l voor het modelleren va n kennisba nen. Op de fa culteit Wiskunde en In­ formatica, wa a r hij zijn oplei­ ding heeft genoten, mogen stu­ denten een belofte doen bij het afleggen va n hun doctora a l examen. Het lijkt een beetje op de eed va n Hippocra tes, zoa ls die door a rtsen wordt a fgelegd. In tegenstelling tot die gelofte, die een sta nda a rdformulering heeft, moeten de wiskundigen en informa tici de tekst voor hun gelofte zelf opstellen. Frank Dignum wilde de be­ staande pra ktijk va n zijn fa cul­ teit graag doortrekken naar zijn promotie. Na de promotieformu­ le, die de toekenning va n de doctorstitel bekra chtigt, wilde hij beloven niet mee te zullen werken a a n projecten die de bewapeningswedloop dienen; geen kennis voor te wenden die hij niet heeft; niet te zullen mee­

Henk Vla ming werken aan projecten wa a rva n hij niet weet of die het gewenste resultaat geven en niet mee te zullen werken a a n de onder­ drukking va n medemensen. In artikel 34 van het promotiere­ glement sta a t da t er na het uit­ spreken va n de promotieformu­ le voor de promotor gelegen­ heid is om de promovendus toe te spreken. Over een weer­ woord door de kersverse doctor wordt met geen woord gerept. Volgens rector Da tema impli­ ceert dat dat er voor een promo­ vendus dus geen ruimte is voor het uitspreken va n beloftes. "Ik ben op dit punt erg formeel", zegt Da tema . "Ook in de toe­ komst ben ik niet va n pla n om beloftes toe te laten na een pro­ motieprocedure. De verdedi­ ging va n het proefschrift biedt voldoende mogelijkheid voor

Jos Dohmen Het regeerakkoord toelichtend zei Ritzen dat eventuele meevallers bij studiefinanciering bijvoorbeeld door de invoering van de OV-jaarkaart - ten goede kunnen komen van het hoger onderwijs. Maar als zich elders binnen de studiefinanciering opnieuw tegenvallers voordoen, kan hij het hoger onderwijs niet vrijwaren voor de gevolgen daarvan. Die impasse in het overleg leidde uiteindelijk niet tot het opstappen van de VSNU-delegatie. Na enkele schorsingen van de vergadering werd een wat merkwaardige oplossing gevonden: de universiteiten blijven aan de overlegtafel zitten, maar van door hen te onderschrijven beleidsconclusies kan geen sprake zijn als deze geld mochten kosten.

Afwijkingen In de resterende uurtjes van deze eerste bijeenkomst over het HOOP maakte Ritzen duidelijk op welke punten hij wil afwijken van de voornemens van voorganger Deetman. Zo wU hij vooralsnog de zogeheten 'deficiëntie-regeling' handhaven.

het doen va n een belofte." Daar wringt voor Frank Dignum de schoen. Tijdens de verdedi­ ging is hij nog geen doctor en het zou voorbarig zijn om dan a l te beloven da t hij zijn titel, die hij nog niet eens heeft, in dienst van de mensheid za l stellen. Samen met zijn promotor, prof. dr. R.P. van de Riet heeft hij een vluchtroute bedacht. In de la a t­ ste va n zijn negen stellingen, die hij aan zijn proefschrift heeft meegegeven, bepleit Dignum het recht van een promovendus om een belofte a f te leggen over zijn vera ntwoordelijkheden ten opzichte va n de ma a tscha ppij. Van de Riet za l hem volgens plan vra gen welke belofte Dig­ num in petto heeft. Dignum za l vervolgens zijn voorgenomen belofte uitspreken. Toch is de promovendus niet he­ lemaal tevreden. "Iedereen zegt het een leuk idee te vinden, maar niema nd wil over de brug komen", zo reageert hij. "De VU wü zich juist graag profileren a ls een universiteit wa a r ethiek en fUosofie hoog in het v a a ndel staan. Zodra ik laat blijken da t ik da a r iets va n heb opgesto­ ken, wil niemand zijn nek uitste­ ken."

Promovendus Franciscus Pet rus Maria Dignum bezig aan zijn belofte

t Fo o Sidney Vervuurt AVC/VU

die vwo- gediplomeerden verplicht om lacunes in hun vakkenpakket bij te spijkeren als de gekozen studie daarom vraagt. Deetman toonde zich eerder een pleitbezorger van een open toelating tot de universiteit van alle vwo'ers, ongeacht hun eindexamenpakket. Ritzen stelt zich ook afstandelijker dan Deetman op als het gaat om kwaliteitsbewaking en taakverdeling binnen het hoger onderwijs. Dit soort zaken wil hij aan het veld zelf overlaten. Zo zou Ritzen de theologische faculteit van de Universiteit van Amsterdam de kans willen geven de begonnen reorganisatie naar eigen inzicht te voltooien. Deetman wilde de faculteit opheffen. Ook ten aanzien van de 'tweedeling' in het hoger onderwijsbestel - die tussen wetenschappelijk en hoger beroepsonderwijs - is Ritzen afstandelijker. Deetman was er geen voorstander van dat de universiteiten typische beroepsopleidingen verzorgen, onder meer op de gebieden informatica, milieukunde en journalistiek. Ritzen daarentegen acht een zekere overlap tussen wo en hbo onvermijdelijk als gevolg van de nagestreefde grotere differentiatie in het opleidingenaanbod binnen beide sectoren. Die andere overlegpartner, het hbo, stond overigens heel wat welwillender tegenover het ontwerp-HOOP dan de universiteiten. Volgens ƒ. Kemner, voorzitter van de HBO-Raad, gaat het in grote lijnen om voortzetting van het tot nu toe gevoerde be-

Minister Ritzen: Nieuw beleid met hetzelfde geld uitvoeren. Foto Bram de Hollander

leid, waarvoor hij waardering heeft. Teleurgesteld toonde hij zich echter over het feit dat het hbo nog steeds als ondergeschoven kindje behandeld wordt binnen het totale hoger onderwijs. Het overleg over het ontwerpHOOP 1990 wordt voortgezet op 6 december.

Onderwij sbegroting wordt doorgelicht Minister Ritzen van onderwijs en wetenschappen heeft maandag een taakgroep ingesteld die de begroting van zijn departement gaat doorlichten. De bewindsman wil meer inzicht krijgen in de risico's voor herhaalde budgetoverschrij dingen. De taakgroep staat onder leiding van dr. H. de Groot, die als wetenschappelijk onderzoeker verbonden is aan de vakgroep openbare financiën van de Erasmus Universiteit te Rotterdam. Dat is dezelfde vakgroep waaraan Ritzen voor zijn installatie als minister werkzaam was als hoogleraar. Drs. R. Goudriaan - eveneens medewerker van de hoogleraar Ritzen - maakt eveneens deel uit van de taakgroep. Hij publiceerde onlangs een vergelijkende studie naar de overheidsuitgaven per student in enkele Westeuropese landen. Ritzen wil met de benoeming van de taakgroep laten zien dat het hem nog steeds ernst is met de kritiek die hij voor zijn installatie in het kabinet heeft geuit op de onderwijsbegroting. Begin oktober zei Ritzen in een interview met Veronica Nieuwsradio dat er, ondanks de uitgavenverhoging op de onderwijsbegroting 1990, nog steeds een 'gat' zou zitten van 1,5 miljard gulden. De nieuwe minister van onderwijs zou daarom met dezelfde problemen te kampen krijgen als ambtsvoorganger Deetman. Verder zei Ritzen dat de onderwijsbegroting "het pa-

Jos Dohmen pier niet wa a rd is wa a r zij op gedrukt is". Deze uitspraken waren voor het WD­Kamerlid J. Franssen a a n­ leiding om op 12 oktober vra gen te stellen aan de toermialige mi­ nister va n onderwijs Bra ks. Deze wees de beweringen va n Ritzen toen kra chtig va n de hand en noemde de ra mingen van het depa rtement "a de­ quaat", terwijl voor eventuele ri­ sico's wel degelijk voorzienin­ gen wa ren getroffen. Twee weken geleden na m Franssen de ka ns wa a r om zijn vraag opnieuw te stellen, na da t bleek da t Ritzen zelf de nieuwe minister op onderwijs wa s ge­ worden. Of Ritzen het eens wa s met het a ntwoord va n zijn ambtsvoorganger? Afgelopen vrijda g a ntwoordde Ritzen op deze pla a gstoot. Hij zei ­ zonder zijn nieuwe collega Braks al te zeer af te vallen ­ dat hij bij zijn eerdere beweringen blijft. "In de bea ntwoording is weergegeven da t in het meren­ deel va n de bekostigingsrege­ lingen op onderwijsterrein spra ­ ke is van een groot aantal onze­ kere fa ctoren. In het bedoelde interview is op die risico's gewe­ zen. Ik a cht het, mede met het oog op die risico's, een bela ng­ rijke opdracht de voorspelba a r­ heid en de nauwkeurigheid va n de onderwij sramingen te verho­ gen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen