Ad Valvas 1989-1990 - pagina 387

AD VALVAS 8 MAART 1990

PAGINA 7

Een wereld vol misverstanden De schrijver Bob den Uyl over hindernissen en humor bij het reizen Gert van Maanen "Eigenlijk b en ik van mening dat het . onmogelijk is een huis tot je volle te­ vredenheid in te richten. De meub els die je voor ogen hebt worden niet meer of nog niet gemaakt, stoffen in de door jou begeerde kleuren bestaan niet, de schilderijen die je aan de muur zou willen hebben zijn onbe­ taalbaar en over de ellende die er bij de vloerbedekking heerst zal ik het maar helemaal niet hebben. Het in­ richten van een huis is een kwelling, vol nederlagen en het sluiten van compromissen. Een huis is op z'n al­ lermooist als het helemaal wit en leeg is." Aan deze passage uit het laatste boek van Bob den Uyl, Het land is niet on­ dankbaar, moet ik denken als deze schrijver mij binnenlaat in zijn zeer wit en sober ingerichte b ovenwoning in de buurt van het Rotterdamse Centraal Station. Het lijkt evenwel een goede vesti­ gingsplaats voor een schrijver die er met name graag per trein op uit trekt. Die reislust voert hem volgen­ de week naar de Vrije Universiteit, waar hij in de cyclus "Schrijvers op reis" over zijn ervaringen als reizend auteur mag vertellen. Uit de reisverhalen van Den Uyl blij­ ven de meeste lezers vooral de vele mislukkingen bij: gemiste treinen, verloren koffers, niet­reparab ele lek­ ke banden en tot waanzin drijvende hoteliers. De schrijver zelf vindt overigens niet dat er veel rampspoed in zijn verha­ len voorkomt: "De hoeveelheid pech wordt toch wel overschaduwd door de hoeveelheid buitenkansjes. Ik heb zelf vaak de indruk dat ik heel veilig aan de buitenkant van alles blijf. Als je weet wat er allemaal te doen is, dan denk ik vaak: mijn god, wat heerlijk dat ik daar niet in hoef^'.

Smal en mager Den Uyl is in alles de tegenpool van de avonturier uit de Camel­reclame. Reizen bestaat voor hem zeker niet uit het overwinnen van fysieke uitda­ gingen. Bergtoppen en stroomver­ snellingen zijn aan hem niet besteed. Van postuur is hij dan ook smal en mager, en zijn hoofd maakt een wat ingevallen indruk. Geen krachtpatser op het gebied van reizen. Illustratief is zijn pleidooi voor het met­de­wind­mee­fietsen. 'Tegen de wind in fietsen is vervelend en onge­ zond, je krijgt er voorhoofdsholteont­ steking en tranende ogen van. Ik fiets liever met de wind mee, dat noemen ze dan een mooi­weer­fietser. Maar je

gaat toch niet fietsen om een kracht­ toer te leveren. Lekker fietsen is voor mij om je heen kijken en niet al te moe worden". Bij de fiets liggen ook de wortels van zijn reizend schrijverschap. Eind ja­ ren zestig werd Den Uyl, die toen reeds enkele bundels met voorname­ lijk absurdistische verhalen had uit­ gebracht, ontslagen uit zijn kantoor­ baan. Een ontslag met een zilveren handdruk; voor Den Uyl de aanlei­ ding om helemaal van de pen te gaan leven. Grote fietstochten waren een oude liefhebberij en bleken ook de nodige schrijfstof op te leveren.

Heel simpel Langzamerhand verschenen er in zijn bundels steeds meer reisverhalen. Den Uyl: "Het is eigenlijk heel sim­ pel, omdat mijn leven toen verander­ de zijn m'n verhalen ook veranderd. Daar kwam nog bij dat het bij veel bladen mode werd een schrijver op stap te sturen". Door die schrijfopdrachten moest Den Uyl in ieder geval altijd een reis­ doel opgeven, wat overigens niet be­ tekent dat hij dat doel ook daadwer­ kelijk bezocht. "Zo'n reisdoel meet ik me vaak voor de vorm aan, je moet toch wat zeggen. Maar ik vind het juist leuk om de kaart voor me te ne­ men en omdat ik ergens in de buurt ben geraakt een zijspoor te maken." In zijn werk toont Den Uyl zich een scherp observator van de kleine men­ selijke tekortkomingen en eigenaar­ digheden. Zelf beschrijft hij in één van zijn verhalen zijn geheugen als een haperend fototoestel: "Hele va­ kanties ben ik vergeten, maar soms kan ik me dagen van minuut tot mi­ nuut herinneren, met alles wat er werd gezegd, tot het kleinste glim­ lachje toe".

Camera Met deze camera knipt Den Uyl er lustig op los, maar dit betekent niet dat hij in zijn verhalen een ob jectieve werkelijkheid beschrijft. "Mensen vragen altijd naar het waarheidsge­ halte, maar wat maakt dat nu uit. Het meeste is wel waar, is autobiogra­ fisch. Maar ik heb heel vaak dat als ik aan een bepaalde gebeurtenis in een verhaal een ander slot gaf, ik me later niet meer wist te herinneren hoe het nou echt was. Het neemt gewoon de plaats in van iets dat is gebeurd". "In zijn meest vervelende vorm wordt iets wat je hebt geschreven later nog de waarheid ook. Ik kijk daar de laat­ ste tijd verschrikkelijk voor uit. Een halfjaar geleden schreef ik in een blad dat je in Rotterdam eigenlijk

Onderkast

fax is fun, maar niet te vaaJi In de centrale postkamer van het Hoofdgebouw komt men nog wel eens mensen tegen die hun eerste fax­be­ richt verzenden. Een beetje onzeker en zichtbaar verbaasd over de zoe­ mende machine die het ene na het andere A4'tje naar binnen zuigt. Maar het aantal onervaren fax­ge­ bruikers neemt snel af Met de fax gaat het als met de PC: als je hem eenmaal gebruikt hebt kun je niet meer zonder. Het faxisme is niet te stuiten.

"Ik ben meer een mini­ reiziger en zal wei een benauwde indruk ma­ ken". Ontboezemingen van Bob den Uyl, een reizend schrijver die lijdt aan claustrofobie en een oog voor detail.

Wat het apparaat voor de wetenschap kan betekenen werd vooral duidelijk bij de koude kernfusie­hysterie van vorig jaar. Dankzij de fax verspreid­ den manuscripten over de gerucht­ makende fusie­proef zich explosiege­ wijs over de globe. Nog voordat een officiële publicatie verschenen was, hadden honderden fysici het experi­ ment herhaald. Ook aardwetenschappers faxen heel wat af. Sinds de faculteit een eigen fax heeft worden steeds meer brieven aan het apparaat toevertrouwd, in plaats van aan de zorgen van Tante Pos. Gevolg is dat de telefoonkosten uit de hand dreigen te lopen en het

Den Uyl: "Tegen de wind in fietsen is vervelend en ongezond." nooit meer de stad te zien kreeg. Je moest steeds naar de grond kijken om niet het risico te lopen in een bouw­ put te vaUen. Dan loop je de hele stad door en als je dan bijna thuis bent met een gevoel van 'dat heb ik mooi achter de rug', dan stort je vlak voor de deur neer, omdat er een tegel om­ hooggekomen is, zo beschreef ik in dat verhaal. Een maand of twee gele­ den kom ik 's avonds thuis, volkomen nuchter, en val ik me op de hoek bij de telefooncel volkomen te pletter over twee schuin tegen elkaar staan­ de tegels. Dat soort dingen schrijf ik dus niet meer". Den Uyls werkterrein is Europa. In Oost­Europa, waar zich toch een heel vruchtbaar gebied bevond voor Uyli­ aans leed, bezocht hij slechts Oost­ Berlijn. Den Uyl verklaart dit aan de hand van een anekdote: "Als je daar bent, dan is de sfeer zo anders. Het ruikt er anders, de mensen lopen er anders. Ik liep daar ooit met een vriend in de buurt van het Russische consulaat en één van ons zei toen: zullen we eens vragen of de wodka koud staat? Een flauw grapje natuur­ lijk, maar we moesten alle twee ont­ stellend lachen en dan zie je alle mensen omkijken: Er valt toch niets te lachen." Een vliegtuig stapt Den Uyl niet in:

"Ik heb een beetje last van claustrofo­ bie en je kan de zaak dan wel gaan forceren maar dan wordt het alleen maar erger". Het zijn dan ook met name de EG­landen die de schrijver aandoet. "Ik ben meer een mini­reiziger en zal wel een benauwde indruk maken. Ik houd het maar bij het continent van Europa, dat is het meest interessante deel van de wereld; elke vierkante meter heeft een geschiedenis. Ik ben erg gevoelig voor historische plek­ ken. Bezoek plaatsen van oude veld­ slagen en kijk wat er nog van te vin­ den is. Daarnaast heb ik de hobby om, vooral in Frankrijk, van die on­ nodige en fantasierijke b ouwsels te bekijken. Dingen die halfgare men­ sen in hun vrije tijd gebouwd heb b en, krankzinnig!". Den Uyl wordt eveneens geobse­ deerd door de hardnekkigheid van misverstanden. "Als je misverstanden uit de weg wilt ruimen, dan lukt je dat niet. Dat vormt een bron van er­ gernis waaraan je je moet onttrekken. Meningen over bepaalde dingen, die kuimen zo fout zijn als de nacht, maar ze liggen vast, dat moet je ge­ woon accepteren. Als je erover schrijft dan wordt het alleen maar er­ ger. Je kan er maar beter van genie­ ten".

Uit zijn losse pols somt Den Uyl een aantal misverstanden op: de door de Engelsman Black ontworpen "Black box" is geen zwarte doos maar juist felgekleurd en de slagvelden van Verdun zijn geen kaal landschap om­ dat er niets meer kan groeien maar juist overwoekerd door een soort oer­ bos. Den Uyl heeft voor deze nim­ mer aflatende kwelling van de onuit­ roeibaarheid van misverstanden een oplossing bedacht: "Als een Ameri­ kaan vraagt of wij ook allemaal klom­ pen dragen, dan zeg ik: jazeker, en dat is me een gekletter in de steden". Den Uyl wordt gerekend tot de hu­ moristische schrijvers en in zijn tinte­ lende ogen zie je zijn plezier over de buitenwereld weerspiegeld. "Vroeger vond ik het nooit leuk als ze me een humorist noemden. Maar nu ben ik er toch wel tevreden mee. Ik heb ont­ dekt dat het toch wel een kunst is mensen aan het lachen te krijgen, maar ik ben niet uit overtuiging leuk".

faculteitssecretariaat overbelast raakt, zo blijkt uit het mededelingen­ blad Aardweek. Onder het kopje 'Fax is fun' roept secretaris/beheerder W.E. Renkema zijn personeel op het wat kalmer aan te doen. Volgens hem lijkt het er op dat veel mensen hun brieven ("vaak met bijlagen") eerst faxen en dan nog eens ouderwets op­ sturen. "De fax is bedoeld voor brie­ ven die SPOEDIG op hun bestem­ ming moeten zijn", schrijft de be­ heerder vermanend.

komt, en ik zet mijn auto zolang aan de kant bij de slagboom. De portiers konden hun ogen niet ge­ loven toen ze de autosleuteltjes van Cornells kregen. Ze werkten toch niet bij een hotel! Na overleg met hun baas besloten ze Cornells in de wiel­ klem te slaan. Het ging hier immers om een recidivist. Hij had zijn auto al meer dan eens buiten de parkeer­ vakken neergezet. Toen kreeg ook de allerhoogste baas van de portiers er lucht van. Zij sommeerde haar ondergeschikten om de wielklem weer weg te halen. Cor­ nells behoorde volgens de regels eerst een waarschuwing te krijgen alvo­ rens hij in de boeien mocht worden geslagen. Portiers de pest in natuur­ lijk. Ze hadden graag wat willen kankeren tegen de redactie van On­ derkast, maar helaas. Ook dat mocht niet van bazin Fitters. "Een flinke baas, die onafhankelijk durft te beoordelen", vindt Cornells. "Had ik maar aan de voorkant van het gebouw aangeklopt, want daar zitten alleraardigste mensen. Ik zit al 20 jaar aan de VU en ik ken die

portiers allemaal van gezicht, maar het is zo vreemd dat zij mij niet ken­ nen. Daar verwonder ik mij altijd

in de wielklem Afgelopen maand zaten 250 econo­ miestudenten op de veertiende ver­ dieping in spanning te wachten op het verschijnen van prof.dr. P.A. Cornells. Hun hoogleraar stond ech­ ter nog beneden: het parkeerterrein was vol. Geen nood, dacht de beden­ ker van het PJON­project voor om­ scholing van werklozen, ik vraag de portiers gewoon of ze mijn auto wil­ len parkeren als er een plekje vrij­

Schrijvers op reis, lezing Bob den Uyl. Maandag 12 maart, 16.00 uur, zaal lA­05, VU­hoof dge­ bouw.

opsporing verzocht Het studentendctivisme aan de VU is voorlopig lamgelegd. Een diefis er in de de nacht van 24 op 25 februari vandoor gegaan met de enige bakfiets van de SRVU. De dief heeft zich niet laten weerhouden door een beugel­ en een kettingslot. "We waren er erg aan gehecht", vertelt ons een geëmotio­ neerd SRVU­lid. De SRVU gebruikte de bakfiets niet alleen voor het vervoer van actiema­ teriaal, maar verhuurde hem ook aan leden die een kleine verhuizing moeten doen. Ook het verhuisbedrijf SRVU ligt nu dus plat. De SRVU heeft aangifte gedaan bij de politie. De bakfiets is rood en er zat een grote poster op vastgeplakt met 'SRVU' erop.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen