Ad Valvas 1989-1990 - pagina 563

AD VALVAS 21 JUNI 1990

PAGINA 7

Bewegingswetenschappers ontdeklien 'gat in de markt' Vliegende start voor bureau 'Ergocare', voor het verbeteren van arbeidsomstandigheden in bedrijven Henk V l a m i n g

Een zeker bedrijf wilde in zijn pand een grote balieruimte. De architect nam de opdracht heel letterlijk en de onderneming kreeg een kolossale ba­ lieruimte, die haar doel echter ver voorbijschoot. Het personeel moest te grote afstanden afleggen. Daar moest dus iets op worden verzonnen. Ty­ pisch een klusje voor ergonomen, zo zal de eigenaar hebben gedacht. Hij haalde er twee in huis van het bureau Ergocare. Die adviseerden om het vertrek in aparte ruimten met ver­ schillende functies te splitsen. Aldus geschiedde en zo eindigt deze anek­ dote. Het was een aardige opsteker voor de twee ergonomen die het totale perso­ neelsbestand van Ergocare vormen. Ergocare is één van de jongste pro­ dukten van de ondernemende uni­ versiteit. Twee initiatiefrijke studen­ ten van de Faculteit der Bewegings­ wetenschappen van de VU sleepten in 1988 een paar opdrachten de fa­ culteit binnen. Opdrachtgever was onder andere de Stichting Arbouw, een organisatie die zich inzet voor verbetering van de arbeidsomstandig­ heden in de bouwwereld. Kun je fy­ sieke belasting meten en er een norm voor aanleggen, zo wilde de stichting weten. Ergonomie is geen aparte weten­ schap, maar een afgeleide van ver­ schillende disciplines, zoals psycholo­ gie, fysiologie, cybernetica en fysica. De definitie ervan verandert telkens, want ergonomie is nog jong en des­ kundigen zoeken nog naar de exacte grenzen. De laatste omschrijving heeft het over het ontwerpen van ge­ bruiksvoorwerpen, technische syste­ men en taken die de gezondheid, het comfort en het doeltreffend functio­ neren van de mens bevorderen. Het woordje taken is recent toegevoegd. De kennis is op de VU aanwezig. Zonde om die niet te gebruiken. Die filosofie leidde vorig jaar tot de ge­ boorte van Ergocare aan de Faculteit der Bewegingswetenschappen. Het item arbeidsomstandigheden bleek door invoering van de Arbowet het tij mee te hebben en ergonomie raakte in.

Werkgelegenheid Eén van de twee initiatiefnemende studenten van Ergocare is inmiddels weggekocht door KLM. Haar plaats is ingenomen door Bart Visser, ook af­ komstig van Bewegingswetenschap­ pen. De andere student van het eer­ ste uur, Bert Faessen, verwacht dat

Twee voormalige VU­ studenten hebben met behulp van de universi­ teit Ergocare opgericht, een bureau voor het ver­ beteren van de arbeids­ omstandigheden van werknemers. Ondanks een vliegende start en goede vooruitzichten, is het nog onzeker in hoe­ verre arbeiders ervan zullen profiteren. Goede arbeidsomstandigheden staan in gespannen ver­ houding met efficiënte produktie en verande­ ringen hebben een prijs­ kaartje. E r v a l t nog heel wat t e ' v e r s p i j k e r e n ' a a n de arbeidsomstandigheden in ons land.

hij ook nog wel eens een soortgelijke gang zal maken. Ergocare zal op deze manier werkgelegenheid voor afge­ studeerde bewegingswetenschappers scheppen, zo verwachten ze bovenin de medische faculteit, waar de bewe­ gingswetenschappers zijn onderge­ bracht. Visser en Faessen zijn hier al­ lebei afgestudeerd en hebben een aanstelling aan de faculteit, speciaal

'Bedrijven hebben winstcijfers altijd belangrijker gevonden' om Ergocare te laten uitgroeien tot een volwaardig bureau. Het zit nog in de rode cijfers, maar dat is nor­ maal voor een bureau in oprichting, zo verzekeren Bert en Bart. Het duo is ervan overtuigd dat hun ergonomisch bureautje op een gat in de markt is gestuit. Veel onderne­ mingen en overheidsinstanties tob­ ben over de vraag hoe ze hun ar­ beidsomstandigheden kunnen verbe­ teren. Daar valt in Nederland nog veel aan te 'verspijkeren'. "De arbeidsvoorwaarden in Neder­ land zijn goed, maar de arbeidsom­ standigheden zijn niet geweldig",

Arbeidsmarkt 'Bewust kiezen voor criminele loopbaan maatschappelijke gok' Henk V l a m i n g

Kapitein Rob, een zeeman die vele jaren als stripfiguur in het Parool figureerde, werd bij tijd en wijle belaagd door professor Lupardi. Dat was een weten­ schapper die erop uit was om de wereldheerschappij in han­ den te krijgen. De professor, waarvan nooit duidelijk werd waar hij een aanstelling had, opereerde vanaf eenzame plekken, zoals de Zuidpool, waar hij een complete kolonie pinguïns in levende robots om­ toverde. Zijn wetenschappelij­ ke keilnis was het belangrijkste

weet Bert Faessen. "Ik denk dat er in het verleden te weinig aandacht aan is besteed. Bedrijven hebben winstcij­ fers altijd belangrijker gevonden dan arbeidsomstandigheden. Taken en werkplekken zijn niet afgestemd op mensen, maar op een efficiënte pro­ duktie. Dat zijn tegenstrijdige belan­ gen." Verbetering van arbeidsomstandighe­

instrument voor zijn plannen, die telkens op het nippertje werden verijdeld door kapitein Rob. In het criminele circuit, al dan niet georganiseerd, is weten­ schappelijke kennis nodig. Be­ lastingontduiking, computer­ criminaliteit, milieudelicten, bouw­ en subsidiefraude sla­ gen alleen wanneer er vol­ doende academische kermis beschikbaar is. In de drugswereld is weten­ schap minder belangrijk. Afge­ lopen jaar zijn in Nederland vijf amfetaminefabriekjes ont­ manteld, maar voor het fabri­

den ­of het nu gaat om een pen die makkelijker schrijft of om een betere stoel voor een buschauffeur­ beteke­ nen aanpassingen en die kosten geld. De wil is er echter in het bedrijfsle­ ven. Het is alleen de vraag hoe diep de werkgevers in hun buidel willen tasten. Laatst zijn Visser en Faessen bij de NMB­bank en KLM geweest, onder­ nemingen met tienduizenden perso­ neelsleden. "Ze zien het helemaal zit­ ten", zegt Faessen, duidend op plan­ nen om de werkomstandigheden te verbeteren. "Tot nu toe krijgen we

ceren hiervan is weinig acade­ mische kennis nodig. Computercriminaliteit is inge­ wikkelder. V aak is daar kennis van ook andere gebieden voor nodig. Zo is er een programma dat feilloos de weg wijst voor het dumpen van verontreinigd afval. Wetenschap speelt een rol in de criminaliteit, meent een woordvoerder van de CRI (Centrale Recherche Informa­ tiedienst). Maar deze hoeft niet noodzakelijkerwijs voorhanden te zijn bij academici. De woordvoerder wijst op een on­ langs gearresteerde computer­ crimineel met slechts een MBO­diploma. Ook werd ooit een eenvoudige boekhouder in de kraag gevat, die buitenge­ woon goed op de hoogte was van de wetgeving inzake beslo­ ten vennootschappen. "Ik weet niet hoe ze de kennis opdoen", zegt de woordvoerder. "Mis­ schien door zelfstudie, door contacten of door ambtena­ ren."

uit het veld positieve reacties. Bedrij­ ven willen een beter arbeidsklimaat, maar dat mag niet ten koste gaan van de produktie. Dit is een spannings­ veld. Je ziet dat sommige onderne­ mingen toch concessies willen doen ten gunste van de arbeidsomstandig­ heden."

Ziekteverzuim "Er zijn ook zakelijke argumenten aan te voeren voor verbetering van de werkplek", vult Visser aan. "Het te­ rugbrengen van het ziekteverzuim zou zo'n argument kunnen zijn. De relatie tussen werk en ziekteverzuim is aangetoond. Zeventig procent van het ziekteverzuim ontstaat door ar­ beid. Uit sommige cijfers blijkt dat dat wel anderhalf miljard gulden per jaar kost. Misschien stijgt je produk­ tie, als je personeel gezond is. Het hangt ervan af hoe je meet. Als je in­ dividueel kijkt, produceert iemand in een efficient georganiseerd bedrijf misschien honderd eenheden per uur en in betere arbeidsomstandigheden tachtig. Maar misschien is die pro­ duktie van tachtig te verkiezen boven die van honderd, omdat je met betere arbeidsomstandigheden minder uit­ val van je personeel hebt wegens ziekte."

Wetenschappelijke kennis is vooral relevant bij economi­ sche delicten, zoals fraude en het wit wassen van geld. Voor­ al wetenschappers die een dis­ cipline beheersen die in de praktijk makkelijk toepasbaar is, zoals juristen en bedrijfskun­ digen, kunnen makkelijk em­ plooi vinden, meent advocaat Wladimiroff van het gelijkna­ mige advocatenkantoor in Den Haag. Ter bestrijding van misdaad van academisch niveau be­ schikt de CRI over een team van deskundigen, bestaande uit onder andere registerac­ countants, juristen en crimino­ logen. V eel perspectief voor afgestudeerde academici biedt de CRI echter niet. Stage kun je er niet lopen, open sollicita­ ties geven geen extra kans op een baan en kandidaten voor een vacature dienen bij voor­ keur een politionele achter­ grond te hebben. De economische delicten ge­ ven de laatste jaren een enor­

Foto Bram de Hollander

"Aanpassing van de arbeidsomstan­ digheden in het bedrijfsleven zal niet zonder slag of stoot gebeuren. Bin­ nenkomen in de bedrijven lukt ons wel, de wil om zich aan te passen is er. Maar of die overal zo maar vlek­ keloos zal worden doorgevoerd, dat is de vraag. We stuiten soms op een be­ drijfscultuur. V eel bedrijven werken al dertig jaar op dezelfde manier en daar stappen ze niet zo vanaf. Mana­ gers signaleren een probleem en wil­ len daar iets aan doen. Maar ze kun­ nen nog niet te overzien welke conse­ quenties veranderingen met zich brengen." Visser en Faessen zouden het liefst zien dat ze als deskundigen in een eerder stadium door ondernemingen worden benaderd. De praktijk van het moment laat zien dat ze pas wor­ den binnengehaald, wanneer zich knelpunten hebben geopenbaard. Er moet dan van aMes worden veranderd en aangepast. Faessen: "Beter zou het zijn als de er­ gonomen worden ingeschakeld, wan­ neer er een nieuw project of werk­ plan wordt opgezet, zodat arbeidsom­ standigheden samen met andere des­ kundigen al vanaf het begin worden ingebouwd."

me groei te zien, aldus de woordvoerder van de CRI, re­ den waarom het aantal des­ kundigen met enkele tiental­ len is uitgebreid. Regelgeving is soms zo inge­ wikkeld dat sommige mensen beter op de hoogte zijn van regels dan de wetgever zelf, meent advocaat Wladimiroff. Als voorbeelden van gecompli­ ceerde wetgeving noemt hij milieuwetten en fiscaal straf­ recht, gebieden waar een grote kennis nodig is. Fiscaal gesjoe­ mel kan miljoenenwinsten op­ leveren. "Ik onderscheid twee groepen", zegt de advocaat. "De louche adviseur, die weet dat hij fout zit, en de criminele adviseur, een op zichzelf geres­ pecteerde witte boorden­man, die de grenzen uit het oog heeft verloren. V an die eerste soort zijn er maar weinig en over het algemeen zijn ze be­ kend. De tweede groep is het grootst. Het zijn bijvoorbeeld een paar mensen op een bank, die in een situatie belanden

waarin toevallige omstandig­ heden een grote rol spelen. De inzet is vaak veel geld." Het illegaal verkregen geld zit vaak in de balans van het bedrijf verstopt en is al wit gewassen, volgens Wladimiroff. Een be­ wuste carrière als crimineel is veel riskanter, zo valt uit zijn woorden op te maken. Hij ver­ wijst naar de Papa Blanca­zaak uit het begin van de jaren tach­ tig, waarbij vier rechtenstuden­ ten waren betrokken. Ze had­ den in de bouwwereld een net­ werk van koppelbazen opge­ bouwd, dat hoofdzakelijk draaide op zwart geld. Ze ver­ dienden veel geld, maar liepen uiteindelijk tegen de lamp. "Als je in het casino wint, denk je ook dat je de volgende keer weer succes zuh hebben", zegt Wladimiroff. "Zo is het ook als je bewust kiest voor een crimi­ nele loopbaan. Dat is een maatschappelijke gok."

.^T^IWIÏ ^^^^

"^^ViJV'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen