Ad Valvas 1989-1990 - pagina 549

AD VALVAS 14 JUNI 1990 1

I PAGINA 9

]

De aardwetenschapper

'Fragiele vormen in een bizar wereldje' Dr. Simon Troelstra: "Fossiele plantjes en diertjes zijn een onmisbaar hulpmiddel bij het onderzoek van sedimenten. Om te bepalen hoe oud een aardlaag ongeveer is, kun je zoeken naar microscopische skeletjes^ en aan de hand van beschrijvingen nagaan hoe oud de aardlaag is waar ze gevonden zijn. Je gebruikt dan foto's om in je publicatie te Ikaten zien wat je precies gevonden hebt. De foto is zeg maar het "bewijs', foto en beschrijving vormen een geheel. "Het zijn prachtige, wonderbaarlijke vormen die je dan ziet, heel fragiel vaak. Je komt in een bizar, fascinerend wereldje, waarvan bijna niemand het bestaan weet. "Op deze foto's zie je skeletjes van radiolarién, gevonden in de zeebodem bij Indonesië, tijdens de tweede Snellius-expeditie. Deze zijn overigens niet oud, maar 'recent', dat wil zeggen een jaar of veertig, vijftig. Omdat deze beestjes al ontzettend lang bestaan kimnen we ze gebruiken om uitspraken te doen over het verleden. Bijvoorbeeld over de temperatuiu' van het zeewater, een paar miljoen jaar geleden."

I Doorsnede door hepatopancreas van pissebed. Rechts: blootgesteld aan benzopyreen. Links: niet blootgesteld. Lichtmicroscopische opname, vergroting circa 8 0 x.

De bioloog

'De foto toont het effect van de vervuiling' Dr. Nico van Straalen: "Om te bepalen hoe schadelijk milieuvreemde stoffen zijn, kijken we naar het effect van die stof op kleine beesqes. We onderzoeken bijvoorbeeld de invloed op de groei en de voortplantingscapaciteit. In dit onderzoek hebben v/eporcellio scaber, een pissebeddensoort, voedsel te eten gegeven dat met benzopyreen was verontreinigd, één van de polycyclische koolwaterstoffen of PAK's. Dat zijn kankerverwekkende stoffen die je onder andere veel vindt op terreinen waar vroeger gasfabrieken stonden.

"We maken plakjes van de hepatopancreas, een zakvormig orgaan van die beestjes, leggen die onder de microscoop en maken er foto's van. Wat je ziet is een dwarsdoorsnede door dat orgaan, vandaar dat het er uitziet als een cirkel. In de wand komen grote cellen voor, de zogenaamde Bcellen. Wat blijkt nou? Als ze PAK's in hun eten hebben gehad worden die cellen veel kleiner. Wat dat precies betekent, zijn we nu aan het uitzoeken."

(links) Skeletje radiolariën. Elektronenmiscrosopische opnames, vergroting 8 3 5 x

Foetus met normaal skelet (links) en met erfelijke botafwijking (rechts). Röntgenfoto, ongeveer ware grootte.

Ook onderzoekers aan de VU gebruiken wekelijks meters film. Om te bewijzen dat ze inderdaad zien wat ze beweren te zien. Omdat tekenen onbegonnen werk zou zijn. Omdat onderzoeksmateriaal, levend of dood, soms maar een beperkte houdbaarheid heeft. Omdat, zoals één van hen het uitdrukt, één foto meer zegt dan duizend woorden. Fn tenslotte, omdat foto's zo mooi zijn. Want dat verbindt ' ii}wel alle onderzoekers die wetenschap via de lens bedrijven l.of dat laten doen): ze koesteren hun kiekjes. Vergrotingen xijn V3ak te vinden aan de muur van het laboratorium of zelfs in de Kuiskamer. Op deze pagina's laten vijf wetenschappers hun favoriete foto zien.

De patholoog

'De röntgenfoto maakt obductie compleet' Dr. Paul van der Valk: "De pathologie is een heel visueel vak, dus de fotografie is ontzettend belangrijk. Zonder foto's zou het maar een armzalige toestand zijn. Ja, je kunt natuurlijk tekenen, vroeger gebeurde dat ook heel veel, maar ten eerste is dat veel meer werk en ten tweede moet je daar talent voor hebben. "We gebruiken verschillende soorten foto's. Van grote preparaten, zoals tumoren, maken we Polaroid-foto's, zodat je vastlegt hoe ze er precies uitzien. Verder maken we foto's van microscopische preparaten, en röntgenfoto's.

"BIJ miskramen doen we vrijwel altijd obductie op de foetus. Op deze röntgenfoto's zie je twee skeletjes van foetussen: het ene is normaal, het andere sterk misvormd als gevolg van osteogenesis imperfecta, een erfelijke ziekte waardoor het bot zich met goed ontwikkelt. Kijk maar, die botjes zijn helemaal krom, het lijkt wel een telefoonhoorn. "Zonder deze foto's zou de obductie niet compleet geweest zijn. Voor de ouders is het belangrijk om te weten wat er aan de hand was; ze lopen het risico dat het de volgende keer weer gebeurt."

_J

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen