Ad Valvas 1989-1990 - pagina 315

A D VALVAS 1 FEBRUARI 1990

PAGINA 7

Op maat gesneden les voor 50-plussers VU wil na de zomer starten met speciale cursussen voor ouderen op, bekent hij: "Je krijgt door die filo­ sofie toch een aantal vreemde uit­ drukkingen in je hoofd, die voor jouw heel duidelijk zijn, maar waar een an­ der niks van begrijpt. En dan is het gesprek dood."

Ouwe vent Allemaal hadden ze zo hun eigen re­ den om naar de universiteit te gaan. En ze volgen het hele programma. Met tentamens en al. Van der Poll legt uit waarom: "Als je iets doet, moet je het goed doen. Bovendien ben je als ouwe vent toch al een vreemde eend in de bijt. Als je de ten­ tamens doet, dan is dat in ieder geval gedeelde smart." De studie is Van der Poll meegeval­ len. "Het moeilijkste is het als 't je geen bal interesseert," zegt hij, maar doorgaans ziet hij in ieder probleem een challenge. En het op oudere leef­ tijd studeren heeft z'n voordelen. Van der Poll: "Ik niet meer hoef te schaatsen, te roeien, te voetballen en te hockyen. En ik hoef niet meer met een meisje uit!" Hij staat er trouwens van te kijken dat hij op al z'n gekke ideeën en vragen respons krijgt. Dat waardeert hij erg. Vroeger was dat wel anders. Toen hij destijds in Delft studeerde, bestond de eerste twee jaar uit wiskunde wat niemand kon volgen. Voor vragen was echter geen tijd: "De prof stond met z'n rug naar je toe voor het bord. In de ene hand had hij het krijtje en in z'n andere de wisser om dat wat hij opschreef meteen weer uit te vegen." Voordat oud­officier Van der Poll een scriptie inlevert, komt het ver­ haal eerst onder ogen van de kinde­ ren. "Ze halen het archaïsch taalge­ bruik er uit. Mijn tijdfouten. En ik maak natuurlijk wel eens gedachten­ sprongen die niemand meer kan vol­ gen. Daarom is het goed als zij het even lezen." Weinberg heeft een hele kluif aan de studie: "Ik werk hartstikke hard. De hele kerstvakantie heb ik gestudeerd. En als ik een vijf scoor, dan vind ik dat hartstikke rot. Afstuderen doe ik denk ik niet, dat is te zwaar voor me. Vooral die wiskundetentamens, hè. M'n medestudenten beginnen één week van tevoren met een tentamen, dan gaan ze stampen. Dat kan ik niet, misschien ben ik sneller moe. In ver­ gelijking met vroeger zit ik nog steeds op hetzelfde niveau. Een hak­over­ de­sloot­man ben ik altijd al geweest, maar ik hou nu eenmaal van stude­ ren en van Amsterdam, 't Is altijd weer leuk om met de trein hierheen te komen. (Weinberg woont in een dorpje in de buurt van Breda ­ red.). Op de universiteit voel ik me fantas­ tisch thuis, het is een tweede huis voor me."

Wilde plannen Sommige 50­plussers werken extra hard uit voorzorg, want als oudere wil je immers niet graag op je bek vallen, vindt Van Bers­Lips. "Je wilt jezelf bewijzen," zegt ze aarzelend. Dijkstra denkt er precies zo over: "Omdat je ouder bent, heb je de be­ hoefte om te kunnen zeggen 'zie je wel, ik kan 't nog best!'" De omge­ ving begrijpt de wilde plannen van een 50­plusser die weer in de school­ banken gaat zitten, niet altijd. De Vust kreeg bijvoorbeeld eens iets der­ gelijks als dit te horen: "Wat, nou ben je gepensioneerd en nou ga je je rol­ werken. Ga toch lekker thuiszitten!" Een intense relatie met hun mede­ studenten hebben Dijkstra, Wein­ berg, Van der Poll, De Vust en Van Bers­Lips geen van allen. Hooguit drinken ze een keer een biertje met ze, gaan naar een verjaardag of borre­ len ze op het nieuwe jaar. Op de stu­ dentenfeestjes komen ze niet, alleen om de muziek al, want dat is een "ontstellend lawaai". Sommigen hou­

den bewust wat afstand. Zoals Wein­ berg. "Dat is volgens mij het verstandigste. Ik zou me niet studentikoos moeten gaan gedragen, of wel? Ik heb er wel 'ns over nagedacht wat ze van me vinden, want ik ben immers niet zo vlot. Maar ach, 't kan ze niet zoveel schelen gefoof ik." Weinberg vindt het overigens prima tussen al die jonge mensen. "Ze zijn gemakkelijk, vrolijk en maken altijd grappen." Met z'n docenten kan hij ook goed overweg: "Ze zijn erg sym­ pathiek in de omgang, 't Is ook een bepaald type mensen, hè, die geolo­ gen. Solitair en een beetje ruig, ja­ ­ ...van die grote ruige kerels. Het vak is natuurlijk ook wat ruig." De Vust heeft met het gros van z'n medestudenten geen contact. Op een paar na. Zo belde er bijvoorbeeld pas een student naar hem op met de me­ dedeling dat hij een baan had. "Ik kan van tevoren al voorspellen wat er met die knaap gebeurt", gaat hij op het voorval in, "Zo'n knaap, vol met verwachtingen, zit voor hij het weet in de mangel van het bedrijf. Dat is een vervelend iets. Hij wordt gemani­ puleerd, want hij moet de taal van dat bedrijf gaan spreken. Ze willen im­ mers kritiekloze marionetten", zegt hij als, zoals hij zichzelf noemt, ex­be­ drijfsbureaucraat van een grote on­ derneming in Den Haag. Keer op keer verwondert hij zich over het idealisme van z'n medestu­ denten. "De grote zaken waar ze mee bezig zijn, de zorg voor het milieu, hun soberheid. En op hun veertigste wonen ze als het half kan in een kast van een huis en rijden ze in de groot­ ste auto die bestaat." De Vust is veel cynischer dan z'n jonge studiegeno­ ten. Hij verwacht niet meer zoveel van mensen. Hij weet hoe het is op deze aarde: "Niet fijn, lang niet altijd fijn." Toch is hij het er mee eens dat je het leven met idealen moet beginnen. "Als je al als ouwe cynicus geboren

'In de gesprekken zijn er we ndinge n die ik niet kan volgen'

wordt, dan is dat helemaal vreselijk; dat kun je altijd nog worden!" Ook De Vust vermaakt zich uitstekend tussen z'n jonge studiegenoten, "'t In­ spireert ongelooflijk, ik hoop ook niet dat ik hun idealisme demp met mijn cynisme."

Wijze tips Soms is het maar mooi meegenomen om een 50­plusser in de groep te hebben, want niet zelden ontpoppen ze zich als enorme helpers en geven ze wijze tips. Misschien kruip je als je ouder wordt wel automatisch in een soort ouderrol, zodra je tussen twinti­ gers belandt. Van Bers­Lips zit haar studiegenoten bijvoorbeeld regelma­ tig achter de vodden met haar wens dat ze wat vaker lezingen bijwonen. '"Daar moet je heen, die moeten jullie zien', roep ik dan. Jammer dat er al­ tijd zo weinig animo voor is. Dat komt natuurlijk ook door de televisie. Vroeger moest je het van lezingen hebben om eens een schrijver of wat dan ook te zien." Van der Poll hielp een'medestudente eens met het opschroeven van de Duitse taal. En hij leent z'n dictaten uit aan de lui die niet op college kun­ nen komen. Zelf is hij een trouwe collegeloper, daar heeft hij immers

de lijd voor. En mocht er eens iets tussenkomen, dan liggen er ook voor hem dictaten klaar. Wat dat betreft is de hulp wederzijds. Geoloog Dijkstra doet op z'n tijd po­ gingen om orde in de chaos op de ge­ ologie­afdeling te scheppen. "Dan zet ik een doos neer, waar ze glas in kunnen doen. Ik wil dat best een keer mee naar huis nemen om het af te wassen of weg te gooien. Maar die doos wordt nooit gevuld." De geolo­ gen die met Dijkstra op excursie gaan, boffen trouwens. De excursies zijn meestal in afgelegen gebieden, maar met de auto van Dijkstra zijn ze zo in het dichtstbijzijnde café. Bij het woord 'excursie', denkt Dijk­ stra meteen aan die ene keer, net over de grens bij Almelo. "De fiets moest mee", vertelt hij. "Zelf had ik er geen een, maar ik kon de fiets van m'n zoon lenen. Nou ik heb het ge­ weten. Pijn in m'n dijen kreeg ik, néé zeg, ik wist me geen raad. Die jon­ gens rijden maar raak." Gelukkig kon hij 's avonds uitrusten met een biertje in het dichtstbijzijnde café. Alhoewe­ l...ook dan moest de oudste van de club alle zeilen bijzetten. Dit keer om de enthousiaste gesprekken te volgen: "De manier waarop jongeren af en toe met elkaar praten, dat is iets wat ik niet beheers. Er zijn wendingen in het gesprek die ik niet kan volgen. De een zegt iets waardoor bij de an­ deren kennelijk belletjes gaan rinke­ len, maar bij mij helemaal niet! Dat laat ik trouwens niet merken, hoor. Daar loop ik niet mee te koop," voegt hij eraan toe.

Mooie dingen Voor Weinberg zijn de geologie­ex­ cursies de hoogtepunten van de stu­ die: "Je krijgt mooie dingen te zien onder de meest deskundige leiding die er bestaat. En ik vind 't het einde om in de bush bush te zijn. Het is de bedoeling dat we die gebieden geolo­ gisch in kaart kunnen brengen. Soms gaat m'n vrouw ook mee. Wij staan dan met een caravan, de studenten in een tent. Een enkeling reageert weleens vreemd als hij of zij hoort dat de 50­ plusser ook mee naar het buitenland wil. Van Bers­Lips maakte het mee. Ze wilde drie maanden naar Marok­ ko om onderzoek te doen naar het le­ ven van oudere Marokkaanse vrou­ wen. 'Weet u wel wat u te wachten staat? Weet u dat u uw behoefte in het veld moet doen?', zei een begelei­ der ongerust. Dat deerde haar niets. Terechtkomen in een boerendorp met blaffende honden, dat was haar enige angst. Maar dat gebeurde ge­ lukkig niet. Drie maanden verbleef ze bij een gezin in de Midden­Atlas. In principe had ze ook thuis in Uit­ hoorn onderzoek kunnen doen. Daar koos ze niet voor: "'t Is zo plezierig als je tegen de Marokkanen hier kunt zeggen: ik ben ook in jullie land ge­ weest," is haar argument.

Leukste tijd Is je studententijd inderdaad de leuk­ ste tijd van je leven?, zoals zo vaak wordt beweerd. Hebben de 50­plus­ sers dat gevoel ook? De vijf senioren uit dit verhaal genieten er allemaal van. De Vust mist weliswaar de vele internationale contacten die hij door z'n werk had, maar het werk op zich kan hem op de buik geschreven wor­ den. "Werk...ach...werk, zolang je werkt, denk je dat wat je doet heel be­ langrijk is. Achteraf valt dat erg mee. Alleen een kunstenaar kan misschien tevreden op z'n werk terugkijken, want hij heeft iets persoonlijks ge­ presteerd. In een bedrijf presteer je niks persoonlip^^iaaajjaltijd in com­ missie. Als je studeert, lever je ook een persoonlijke prestatie."

Prof. H. van de n Be rg: "We moe te n af van de traditie om he t leven te ve rde le n in pe riode s van le re n, we rke n e n rust." Foto Bram de Hollander

Er zijn ouderen die wel willen voor de VU­cursussen op het moment leren, maar een volledige univer­ zijn de kosten. Het is wachten op een sitaire studie te veel van het goede formele goedkeuring door het college vinden. Voor hen starten in sep­ van bestuur. Volgens Van den Berg is tember speciale cursussen aan de min of meer toegezegd dat het be­ stuur het project met een ton zal steu­ VU, zo is het plan. Want levens­ nen. Daarnaast wordt gedacht aan lang leren, moet kunnen. Dat sponsors als de gemeente Amstelveen, vindt emeritus hoogleraar H. van het Preventiefonds en Levensverze­ den Berg, het brein achter dit ' keringsmaatschappijen. O mdat het om contractonderwijs gaat, hoeft niet initiatief. gerekend te worden op steun van de "Jongeren studeren voor het pa­ overheid. De wens is dat het ouderenonder­ piertje. Dat geldt niet voor die lieve dame van achter in de vijftig die alles wijs op den duur zal opgaan in het glinsterend zit te noteren en zich een bestaande universitaire stelsel. "Maar hoedje studeert. Die zegt: 'ik doe het dan moeten we eerst ervaring opdoen voor mijn eigen ontwikkeling en ple­ met het lesgeven aan 50­plussers, zo­ zier.'" Van den Berg is stellig over­ dat de didactiek kan worden aange­ tuigd van het nut van cursussen voor past," legt Van den Berg uit. ouderen. Al jaren vecht hij ervoor om "In Nederland worden mensen ge­ ze van de grond te krijgen aan de VU. discrimineerd om hun leeftijd", gaat Deze maand gaan de aanmeldings­ hij verder. "O ok in het onderwijs. Fi­ formulieren de deur uit. Er is keus uit nancieel hebben ouderen minder zo'n tien cursussen. Zo is er een over kansen en het onderwijs is erg be­ de geschiedenis van het protestantis­ roepsgericht en dus niet altijd interes­ me, over verhalende literatuur en sant voor ouderen. Universiteiten over religieuze en symbolische antro­ moeten selecteren op capaciteit en pologie. De cursussen zijn van korte niet op leeftijd. We moeten af van de duur: modulen van tien weken. De traditie om het leven in een periode prijs ligt rond de driehonderd gulden. van leren, werken en rust te verdelen. Van den Berg: "Ze zijn bedoeld als Die driedeling is verouderd. Veel 50­ aanloopje voor het volgen van een plussers zijn nog heel energiek. Het normale universitaire studie of om stimuleren dat ouderen weer, gaMn daarna op eigen houtje verder te gaan. studeren, heeft nog een ar)4^f7y9pj­ Of om, de jdienopeLt^ overwinnen om deel volgens" Vari' déh Ëerg: "Uit in Het bestuur van een vereniging te Amerikaans onderzoek (van Birren) blijkt dat het de aanspraak op de ge­ gaan zitten." Als de plannen doorgaan is de VU zondheidszorg .vermindert. Studeren de vierde universiteit met seniorenon­ als medicijn! derwijs. Groningen, Rotterdam en Nijmegen gingen al voor. Ook • in ­Dujtdpxid,. Engeland, Frankrijk en de Verenigde Staten be­ staan al enige tijd vp/men van hoger onderwijs voor ouderen. Probleem

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen