Ad Valvas 1989-1990 - pagina 99

/^\^\ps

29 SEPTEMBER 1989

Smartegeld in database vastgelegd

Hoeveel levert een gebroken teen op? Hoeveel gulden levert een gebroken teen op? En telt het leed van een tiener zwaarder dan dat van een tachti­ ger? Het computerprogramma DOLOR , ontwikkeld door het Instituut voor Informatica en Recht a a n de VU, kan helpen bij het vinden van normen voor smartegeld. Minister Korthals Altes kreeg afgelopen dinsdag het eerste exemplaar uitgereikt. Ondervonden leed e n verlies v a n levensvreugde worden in Nederland niet verzacht door miljoenen. De gigantische smartegeld­claims die gebrui­ kelijk zijn in d e Verenigde Sta­ ten, komen hier niet voor. Twee ton is wel het maximum w a a r e e n slachtoffer op m a g hopen. Zo'n hoog b e d r a g keren verze­ k e r a a r s aUeen uit bij zeer ern­ stig letsel. Verzekeraars e n s c h a d e r e g e ­ laars kunnen het meestal wel eens worden over d e hoogte v a n het b e d r a g , m a a r als dat niet lukt d a n moet d e rechter e r a a n te p a s komen. Een a d v o ­ c a a t ziet zich d a n voor d e v r a a g gesteld welk b e d r a g hij in r e d e ­ lijkheid k a n eisen voor zijn cliënt. In d e wetboeken is niets geregeld over d e hoogte v a n smartegeldsommen, dus moet hij te r a d e g a a n bij e e r d e r e uit­ spraken. Een veelgebruikt n a s l a g w e r k voor d e rechts­ e n verzekerings­ praktijk is het z o g e n a a m d e smartegeldnummer van het m a a n d b l a d Verkeersrecht, uit­ g e g e v e n door d e ANWB (veel smartegeld wordt uitbetaald a a n verkeersslachtoffers). Hier­ in zijn honderden gerechtelijke uitspraken verzameld over smartegeld. De a d v o c a a t k a n hierin vergelijkbare gevallen vinden, die aansluiten bij zijn eis. Het n a d e e l v a n het smartege l d­ nummer is dat d e rubrieken vrij grof zijn ingedeeld. Een rechter laat zich bij zijn vonnis ook lei­

d e n door allerlei individuele factoren e n die k a n e e n a d v o ­ c a a t niet zo eenvoudig opspo­ ren als hij het boek doorbladert. Bovendien is het onzeker of e e n aangetroffen b e d r a g wel repre­ sentatief is. Hier lag e e n t a a k voor d e computer.

Handicaps De ANWB b e n a d e r d e het Insti­ tuut voor Informatica e n R echt v a n d e VU om e e n statistische a n a l y s e te m a k e n v a n het mate­ riaal. Drs. W. VoUbehr ontdekte

Frank van Kolfschooten dat d e ernst v a n het letsel d e belangrijkste factor is w a a r d e rechter n a a r kijkt. Hij liet e e n arts e e n letselindeling m a k e n v a n zeven categorieën, oplo­ pend v a n zeer licht g e w o n d tot ernstige blijvende h a n d i c a p s . "In twee categorieën bleek het a a n t a l d a g e n dat e e n slachtof­ fer in het ziekenhuis heeft gele­ g e n e e n rol te spelen bij d e be­ paling v a n het smartegeld. Ver­ der bleek dat jongeren meer geld krijgen bij blijvend ernstige verwondingen d a n ouderen. De rechter houdt er kennelijk reke­ ning m e e dat iemand die jong is ook langer zal moeten lijden." Bij licht letsel, zoals e e n gebro­ ken been, krijgen ouderen juist meer geld d a n jongeren. Ver­ moedelijk omdat jongeren veel gemakkelijker herstellen v a n

zulk letsel. VoUbehr is niet volko­ m e n tevreden met d e resultaten v a n d e analyse: "De informatie in het smartegeldnummer is heel beperkt, omdat d a a r v o o r uittreksels uit d e vonnissen zijn gebruikt. Als we d e dossiers v a n d e rechtbank h a d d e n kunnen gebruiken, d a n zouden w e veel meer factoren h e b b e n kunnen aanwijzen w a a r m e e d e rechter rekening houdt." Volgens VoUbehr noemt d e rechter b e p a a l d e factoren niet in zijn vonnis. Een steeds terug­ kerend begrip in d e literatuur over smartegeld is verminde­ ring van huwel ijkskansen. "De rechters n o e m e n dat zelden in het vonnis, m a a r het speelt ver­ moedelijk w^el e e n rol. R echters moeten explicieter zijn in hun vonnissen, want d a n kunnen w e veel meer meten." De statistische a n a l y s e v a n VoUbehr is e e n onderdeel v a n het computerprogramma DO­ LOR, dat 800 gerechtelijke uit­ spraken bevat. De gebruiker tikt g e g e v e n s in zoals: a a r d v a n het letsel, leeftijd, b e r o e p et cetera, e n DOLOR g a a t op zoek n a a r e e n casus die overeenstemt. DOLOR geeft d a n ook a a n welk b e d r a g in zo'n geval gemiddeld werd vastgesteld door d e rech­ ter, en vergelijkt dat met het be­

Tekening Aad Meijer

Voor vijfhonderd tot duizend postdocs

Toponderzoek krijgt financiële opkikker De minister v a n onderwijs e n w e t e n s c h a p p e n zal e e n n i e u w fonds instellen voor toponderzoek e n topoplei­ d i n g e n in d e t w e e d e f a s e . H e t f o n d s z a l v a n a f 1991 g e ­ leidelijk g r o e i e n o m e r 500 tot 1.000 j o n g e p r o m o v e n d i m e e a a n t e steUen. Dat staat in d e nota 'Zicht op e e n nieuw onderzoeksland­ schap', w a a r i n het demissionai­ re kabinet het w e t e n s c h a p s b e ­ leid voor d e jaren negentig uit­ eenzet. De nota is g e b a s e e r d op het af­ gelopen j a a r g e v o e r d e g e ­ sprekken met wetenschappers e n bedrijfsleven over e e n dis­ cussienota over het toekomstig wetenschapsbeleid die Deet­ m a n in 1988 uitbracht. Algemene conclusie v a n het ka­ binet is dat d e nadruk die in d e jaren tachtig is gelegd op eco­ nomische doelsteUingen e n be­ vordering v a n d e technische e n natuurwetenschappen g e h a n d ­ haafd moet blijven. D a a r n a a s t moet er mee"^ a a n d a c h t komen voor g e d r a g s ­ en m a a t s c h a p ­ pijwetenschappen e n geestes­ wetenschappen. Uit deze disci­

plines wordt e e n bijdrage ver­ wacht a a n d e oplossing v a n maatschappelijke vraagstuk­ ken, alsmede e e n bescherming v a n het nationale culturele erf­ goed. In d e nota worden enkele con­ crete acties v a n d e overheid be­ schreven, m a a r voor veel deel­ nemers a a n d e discussie moet het teleursteUend zijn dat d a a r g e e n prijskaartje a a n verbon­ d e n is. Over d e financiering v a n d e acties wil het kabinet ­ gezien d e demissionaire status ­ niet meer kwijt d a n dat zij mogelijk g e m a a k t moeten worden door verschuivingen binnen d e hui­ dige budgetten.

G r a d u a t e schools Voorzitter dr. J. Borgman v a n d e Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) zegt d a a r v a n dat d e nota op zich goed aansluit bij d e p l a n n e n v a n zijn organisatie. "Dat opnieuw n a a r budgetver­ schuivingen wordt verwezen stemt ons niet vreugdevol. Wij vinden, e n d e universiteiten met ons, dat d e onderzoeksbudget­ ten moeten groeien. In e e n tijd v a n economische opbloei, zoals

Jos Dohmen momenteel, moet dat toch mo­ gelijk zijn. Hopelijk wordt dat met e e n nieuw kabinet wel b e ­ spreekbaar." Een v a n d e belangrijkste acties om Nederland internationaal te laten meeteUen ligt bij d e vor­ ming v a n 'topkader'. Daartoe moeten er t w e e d e fase­oplei­ dingen v a n zeer hoog niveau komen ('graduate schools'). De opleidingen zuUen n a u w ver­ b o n d e n zijn met ­ deels rüeuw op te zetten ­ onderzoekscentra op terreinen als mUieu, telemati­ ca, fysieke infrastructuur e n transport. De studenten a a n deze opleidingen krijgen zo toe­ g a n g tot onderzoek v a n interna­ tionale reputatie.

zo'n 500 tot 1.000. Zij zuUen daarbij steun o n t v a n g e n uit e e n fonds dat vanaf 1991 wordt in­ gesteld. Het fonds wordt ge­ vormd met middelen die vrijko­ m e n uit het z o g e n a a m d e ver­ nieuwingsfonds, dat erikele ja­

Punaises In d e centra moeten niet aUeen aio's e n oio's komen te werken, m a a r er dient ook ruimte te ko­ m e n voor tijdelijke aansteUin­ g e n v a n recent gepromoveer­ d e n ( z o g e n a a m d e 'postdocs'). De universiteiten e n NWO die­ nen te streven n a a r e e n toena­ me v a n het a a n t a l postdocs met

J. Borgman (NWO): onderzoeks­ budgetten moeten groeien Foto: Bram d e Hollander

B

d r a g dat verzekeraars gewoon­ lijk uitkeren. De laatsten gebrui­ ken e e n eigen formule om smar­ tegeld te berekenen. Proi.dr. G.P.V. Vandenberghe, die n a u w betrokken w a s bij d e ontwikkeling van DOLOR, hoopt dat het p r o g r a m m a d e rechtsgelijkheid zal bevorderen. Als duidelijk vastligt welke be­ d r a g e n d e rechter toekent a a n smartegeld, kunnen velen zich bovendien d e g a n g n a a r d e rechter b e s p a r e n . Dat scheelt d e samenleving veel proceskos­ ten e n verlicht d e werkdruk v a n d e rechterlijke macht, volgens Vandenberghe. Het is m a a r d e v r a a g of d e rech­ ters zelf al direct gebruik g a a n m a k e n v a n DOLOR. De compu­ ter heeft nog niet echt vaste grond a a n d e voet gekregen binnen d e rechtbanken, ook al bestaat er e e n Werkgroep Soft­ ware bij d e Nederl andse Vere­ niging voor Rechtspraak, die computerprogramma's certifi­ ceert voor d e rechterlijke macht. Deze werkgroep heeft al e e n programma goedgekeurd, w a a r m e e alimentatiebedragen kunnen worden becijferd. Volgens V a n d e n b e r g h e zijn rechters ten onrechte b a n g dat computerprogramma's zoals DOLOR h e n in e e n keurslijf zul­ len persen, e n dat d e individue­ le omstandigheden v a n e e n be­ n a d e e l d e uit het oog worden verloren. "Niets weerhoudt e e n rechter om af te wijken v a n d e m a r g e s die DOLOR aangeeft. Wij zeggen aUeen: wijk niet zo m a a r af, m a a r motiveer w a a r ­ om u het doet, want a n d e r s wekt u d e indruk v a n wiUekeur." Vandenberghe droomt wel eens v a n e e n rechtsinformaticasys­ teem waarbij rechters door e e n beeldscherm worden opgeroe­ pen om d e factoren in te vuUen w a a r d o o r ze zich h e b b e n laten leiden bij d e bepaling v a n d e strafmaat of d e hoogte v a n e e n boete. "Maar dat is iets voor d e volgende eeuw. De rechterlijke macht toont weliswaar belang­ steUing, m a a r is ook zeer arg­ wanend." Het Instituut voor Informatica en Recht zal d e smartegeld­analy­ se om d e drie j a a r herhalen, om verstarring v a n d e smartegeld­ normen tegen te g a a n .

ren g e l e d e n in het k a d e r v a n d e taakverdelingsoperatie w a s in­ gesteld. Ter toelichting zei Deet­ m a n dat d e universiteiten g r a a g zelf d e beschikking over dat fonds h a d d e n wiUen hebben, m a a r dat het "toch niet bedoeld is om er punaises v a n te kopen". Een volgend actiepunt betreft het verschaffen v a n meer zelf­ standigheid e n handelingsvrij­ heid a a n d e onderzoekorgani­ saties. Daartoe zuUen 'joint ven­ tures' tussen universiteiten e n niet­universitaire instituten wor­ d e n bevorderd. Ook zal worden bezien of het budget v a n NWO stapsgewijs verhoogd k a n wor­ den, zodat deze organisatie uit­ eindelijk ongeveer 15 procent v a n het universitaire onderzoek zou financieren. Dit j a a r heeft NWO er al vijf miljoen gulden bijgekregen e n in d e begroting voor 1990 is eenzelfde b e d r a g extra uitgetrokken. Dat over het vervolg v a n deze groei eerst weer gediscussieerd moet wor­ d e n vindt Borgman e e n beetje jammer. Hij h a d e e n minder ge­ reserveerde opsteUing ver­ wacht. Ten slotte worden in d e nota tal v a n n a d e r e studies in het voor­ uitzicht gesteld n a a r bijvoor­ beeld e e n flexibeler arbeids­ voorwaardenbeleid bij onder­ zoeksinstituten, n a a r d e behoef­ te a a n onderzoek­apparatuur, computervoorzieningen e n mo­ gelijk basissubsidies voor stra­ tegisch onderzoek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen