Ad Valvas 1989-1990 - pagina 31

PD\pJ^/F£

25 AUGUSTUS 1989

II

Historici beschrijven 40 j a a r strijd VU­studentenbeweging

De studenten bestormden een verzakt paleis

*' 'i f-

4* '. 4 * . *.

Tuchtprocedures, politie­ingrijpen, intrekking van faci­ liteiten, schorsingen van raadsbesluiten ­ de gerefor­ meerde mannenbroeders a a n de VU hebben het niet gemakkelijk gehad met de studenten die democratise­ ring eisten. Dat blijkt uit het deze week gepresenteerde boek Bijzondere studenten, 40 jaar studentenbeweging aan de Vrije Universiteit. In het streven n a a r democrati­ sering en het doorbreken v a n d e autoritaire gezagsverhou­ dingen stond d e studentenbe­ weging a a n d e VU natuurlijk niet alleen. In het hele l a n d werd vanaf het einde v a n d e jaren zestig inspraak geëist e n stond d e maatschappelijke be­ tekenis v a n w e t e n s c h a p ter dis­ cussie. Wat d e studentenoppos­ tie a a n d e VU zo bijzonder maakte, w a s d e christelijke ach­ tergrond v a n deze universiteit, e e n achtergrond w a a r m e e d e studenten v a a k zelf, gezien hun opvoeding, wilden afrekenen. Misschien typerend voor d e sfeer v a n hoe het a a n d e VU

gereformeerde kloten omhoog, die God v a n Nederland, d a n zal je zien d a t d a t a a r s g a t v a n h e m e e n lonkende g o u d a d e r is." De p a s s a g e was, zacht gezegd, tegen het zere b e e n v a n enkele gereformeerden a a n d e VU. Hoe konden d e studenten zover zakken dat ze deze blasfemie in hun blad opnemen?! Mr. va n Andel, medewerker bij het se­ cretariaat v a n d e universiteits­ r a a d en gereformeerde m a n ­ nenbroeder bij uitstek, voelde zich tot op het bot gekrenkt. Uit het diepst v a n zijn hart schreef hij a a n d e redactie v a n Pha re­ tra. "H et stuk over Colijn in het

'Door de oorlog in Vietnam werd de beweging grimmiger' toeging is een voorval uit 1974. In dat j a a r drukte Pha retra , het roemruchte m a a n d b l a d v a n d e studentenoppositie, e e n voorpu­ blicatie af v a n Jan Wolkers' nieuwe boek De a W lgvogel. Daarin werd oud­premier e n gereformeerd voorman Hendrik Colijn gehekeld: "Colijn, dat roofzuchtige zweet­ dier in jacquet e n steek die hele volkeren b e d o n d e r d e e n bestal met zijn petroleumpolitiek in d e N a a m des H eren (...) Schipper n a a s t God. Maar God ligt ge­ kneveld met zijn reet omhoog op het achterdek v a n dat Schand­ schip v a n d e Verenigde Oostin­ dische C o m p a g n i e uit d e twin­ tigste eeuw. En til h e m a a n zijn

januarinummer heeft mij diep geschokt, zelfs zo dat ik weken­ l a n g h e b moeten zoeken n a a r e e n g e p a s t e vorm v a n r e a g e r e n erop." H ij eiste dat d e redactie zich zou distantiëren v a n Wol­ kers' schimpscheuten. De redactie gaf echter tot drie­ m a a l toe g e e n krimp. Ook het college v a n bestuur m e n g d e zich in d e kwestie e n besloot d e toegezegde verzending v a n het jubileumnummer v a n Ph a retr a niet voor zijn rekening te ne­ men. Uiteindelijk moest er zelfs e e n rechter a a n te p a s komen om ervoor te zorgen dat het be­ stuur v a n d e VU zijn beloftes zou nakomen.

:. H

Wim Crezee Deze affaire is m a a r e e n v a n d e vele zaken die a a n d e orde ko­ m e n in het boek Bijzondere stu­ denten, geschreven door R e n e é v a n d e n Berg, Ineke Deurwaar­ der en Mans Kuipers in het ka­ der v a n hun studie geschiede­ nis. Het zwaartepunt v a n hun studie ligt in d e periode 1963­1980, e e n tijdvak dat gekenmerkt wordt door e e n politisering v a n d e stu­ dentenbeweging.Aanvankelijk ging het nog om kwesties als d e vestiging v a n e e n NVSH ­midde­ lendepót op het UUenstede. Maar door d e oorlog in Vietnam radicaliseerde d e beweging. Die oorlog fungeerde als eye­ opener zowel voor wat betreft d e rol v a n d e w e t e n s c h a p als voor het feit dat d e gevestigde orde zich onbuigzaam toonde in het verwerken v a n d e protesten e n deze steeds repressiever be­ naderden. "Ik denk d a t d e studentenbewe­ ging in die tijd h a a r onschuld verloren heeft, dat het toen har­ der, grimmiger werd. We voel­ d e n ons d a a r heel sterk bij b e ­ trokken. De gereformeerde w e ­ reld e n d e AR (anti­revolutionai­ re partij, red.) h a d d e n e e n a b s o ­ luut fout standpunt in d e Vietnam­kwestie", zegt oud­ac­ tivist Geert Ma k in het boek. A a n het begin v a n d e j a r e n ze­ ventig stonden d e acties v a n studenten vooral in het teken v a n veroveren v a n macht in het hoogste bestuursorgaan v a n d e VU, d e universiteitsraad. Ze weigerden aanvankelijk zitting te n e m e n in deze "schertsraad". De d a g n a d a t d e r a a d , e e n "ma­ rionettentheater", geïnstalleerd werd, verspreidde d e SRVU e e n schitterend pamflet, waaruit het zicht op d e overwinning spreekt: "Op e e n a v o n d dat d e straten in Nederland uitgestorven zijn, e n het Europa­Cup g e b e u r e n d e

De oud­a ctivisten

M a rius Ernsting en Dick

Oudgedienden lezen jongere garde de les Het w a r e n vooral o u d g e ­ dienden v a n d e SRVU die af­ gelopen m a a n d a g a a n w e z i g w a r e n bij d e forumdiscussie ter gelegenheid v a n d e ver­ schijning v a n het boek Bij­ zondere studenten. De dik­ buikige, kalende en/of goed­ geklede activisten v a n wel­ eer kregen enkele pittige stellingen voorgelegd. Zoals: d e doelstelling v a n d e VU en d e 'anti­revolutionai­ re' opvattingen v a n d e m e e s ­ te stafleden v a n d e VU h e b ­ b e n remmend gewerkt op d e mogelijkheden v a n d e stu­ dentenbeweging a a n deze universiteit. Nu, d a a r w a s Ma rius Ern­ sting (ex­politicologiestu­ dent, ex­CPN­parlementa­ riër e n thans k a n d i d a a t voor Groen Links) het niet m e e eens, integendeel. De actie­ thema's l a g e n a a n d e VU juist voor het oprapen. De acties tijdens d e verplichte colleges filosofie v a n d e con­ servatieve professor Van Riessen s t a a n hem n o g hel­ der voor d e geest. Van Ries­ sen h a d in enkele kranten uitlatingen g e d a a n die ge­ spanning in vele overvolle huis­ k a m e r s hoog doet oplaaien, kruipt e e n troepje naïeve oppor­ tunisten, individuele karrière­ makers, presentie­geldverza­ m e l a a r s e n a n d e r politiek af­ w a s w a t e r ­ w a a r o n d e r enkele reaktionaire VU­bestuurders ­ in e e n door walm v a n n a t g e s a b ­ belde bolknakken bedompt zaaltje in d e katakomben v a n het hoofdgebouw v a n d e VU bij elkaar om d e kroon op hun duis­ tere praktijken te zetten. (...) In het verloop v a n d e verdere ak­ ties k a n ten a a n z i e n v a n het po­ litieke afwaswater dat deze R a a d vult slechts één devies gelden: d e stop eruit e n af door 't gootje." Zo bezien w a s d e democratise­ ring v a n d e VU e e n bestorming v a n e e n paleis dat in feite toch al ernstige tekenen v a n verzak­ king en verrotting vertoonde e n dringend a a n renovatie toe was.

CPN­invloed

Those were the da ys: rector ma gnificus universiteitsraad (m aa rt 1977)

De Ruiter ziet toe hoe studenten

bezit nemen va n de za a l va n de Foto Eduard de Kam

Benschop. Foto Bram de H ollander

Het valt d e historici, die zelf a c ­ tief zijn geweest in d e b e w e ­ ging, te prijzen dat zij in hun boek ook op zoek g a a n n a a r d e oorzaken v a n d e n e d e r l a g e n e n mislukkingen v a n d e studenten­ beweging a a n d e VU. Vooral d e periode 1972­1980 ontkomt niet a a n hun kritiek. In die tijd lieten nogal w a t ka­ derleden v a n d e SRVU zich in hun standpunten over het kabi­

tuigden van racistische denkbeelden. Elke m a a n ­ dagochtend werd hij d a a r ­ over door Ernsting c.s. a a n d e t a n d gevoeld. "Dat w a s voor ons e e n geweldige er­ varing w a a r w e heel lang op konden teren." Ook d e connecties v a n d e VU met universiteiten in Zuid­Afrika e n Indonesië d e ­ d e n d e studentenbeweging eerder opbloeien d a n afrem­ men. De stelling dat d e studenten­ beweging g e e n invloed heeft op 'Den H a a g ' vermochten d e vroegere activisten niet onderschreven. Verwijzend n a a r d e a a n p a s s i n g e n in d e regelingen voor d e studiefi­ nanciering doceerde Ern­ sting: "Iemand die z'n o g e n wil sluiten voor marginale re­ sultaten, moet niet a a n e e n b e w e g i n g beginnen." En re­ a g e r e n d op d e sceptische uitlating dat het tegenwoor­ dig in Den H a a g alleen m a a r bezuinigen is wat d e klok slaat: "Elke b e w e g i n g stuit op beperkte budgetten. H et is dus d e t a a k om d a a r tegenin te g a a n . "

netsbeleid en over ontwikkelin­ g e n in het buitenland leiden door wat d e CPN d a a r v a n vond. H oe d e v a a k a a n g e r o e ­ pen "massa v a n studenten" er­ over dacht leek bijzaak. Weldra keerde die "massa" zich d a n ook af v a n d e studentenvakbond; binnen enkele j a r e n tuimelde het l e d e n a a n t a l v a n 3500 n a a r 1000. Opmerkelijk in dit v e r b a n d zijn d e interviews met enkele oud­ activisten die in het boek zijn opgenomen. Daaruit blijkt dat ook zij (achteraf?) niet gelukkig w a r e n met d e sterke oriëntatie in d e jaren zeventig v a n d e SRVU op d e CPN. Een v a n hen: "De CPN'ers h a d d e n het er zeer moeilijk m e e om te verklaren dat Charta '77 e e n prima orga­ nisatie w a s en dat het s c h a n d a ­ lig w a s wat d a a r in Tjechosla­ wokije gebeurde. Dat heeft d e Beleidsraad (van d e SRVU, red.) nogal verlamd. De CPN'ers zei­ den: 'Je g a a t meehuüen met d e wolven in het bos als je het be­ leid in Oost­Europa afkeurt.' Als je het hebt over CPN­invloeden in d e SRVU, d a n heeft die kwes­ tie d e boel e e n tijd verlamd." Het bestuur v a n d e SRVU stierf in 1980 e e n stille dood.

René v a n d e n Berg, Ineke D e u r w a a r d e r e n Mans Kuipers, Bijzondere studenten. 40 j a a r studentenbeweging a a n d e Vnje Universiteit. VU Uitgeverij, ƒ 24,95.

HOSI

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen