Ad Valvas 1989-1990 - pagina 341

AD VALVAS 15 FEBRUARI 1990 I

_PAGINA5

Onderzoek op glad ijs Bewegingswetenschapper brengt verrichtingen van schaatstop in kaart Frank van Kol f schooten

Heinze Bakker zal ook dit weekeinde de schaatsliefhebbers weer mogen vervelen met zijn nietszeggende com­ mentaar. De Studio Sport­journalist is een meester in het opeenstapelen van superlatieven, clichés en foute waarnemingen. Jammer, want er is zoveel interessants te vertellen over schaatsen. Aan de faculteit voor be­ wegingswetenschappen kan Heinze Bakker een cursus volgen, waarmee hij wèl goed beslagen ten ijs zou ko­ men. Maar misschien willen de kijkers wel helemaal niet weten waarom ijs glad IS. Ijs is glad en de aarde is rond, en daarmee uit. Alleen kinderen, filoso­ fen en gekken vragen immers naar het waarom van zulke feiten. Jos de Koning, bewegingswetenschapper aan de VU, behoort tot geen van deze drie groepen. Bovendien stelt hij niet alleen vragen, maar hij geeft ook ant­ woorden. Tot nu toe is aangenomen dat zich tussen het schaatsijzer en het ijs een waterfilmpje bevindt dat zorgt voor smering van de schaats, waardoor deze beter glijdt. Dat waterfilmpje zou ontstaan door de hoge druk die de schaats uitoefent op het ijs. De Koning:"Ik heb het nagerekend, maar deze druktheorie klopt niet. De druk veroorzaakt een vriespuntsda­ ling van ruim een graad. Dat ver­ klaart dus niet hoe je kan schaatsen over ijs dat kouder is dan twee gra­ den. Bovendien is gebleken dat ijs het beste glijdt bij temperaturen tussen 5 en 6 graden Celsius onder nul." Ook de theorie dat de schaats over een smeltlaagje glijdt, dat is ontstaan door de warmte die vrijkomt bij de wrijving tussen ijs en ijzer, levert geen voldoende verklaring. "Ijs is altijd glad, zo zegt onze common sense. Er hoeft geen interactie plaats te vinden tussen de schaats en het ijs om het glad te maken."

Moleculen Volgens De Koning is ijs glad omdat de grenslaag van het ijs vloeibare ei­ genschappen heeft, ondanks de vaste structuur. "IJ smoleculen zitten nor­ maal aan vier punten vast in een zeskhoekige structuur en zijn niet draaibaar. Door een ingewikkeld thermodynamisch proces in de grenslaag zijn er ook moleculen die maar aan één of twee punten vastzit­ ten en daardoor vrij kunnen draaien. Het ijs heeft daar dus vloeibare ei­ genschappen."

Waarom is ijs glad? Waarom zwabbert liet been van Gerard Kern­ kers? Waarom iiaalt de ene schaatser wel de wereldtop en de andere niet? Bewegingsweten­ scliapper Jos de Koning zoekt voor zijn promo­ tie­onderzoek de ant­ woorden op deze vra­ gen.

Voor het onderzoek naar de ijswrij­ ving is een speciale schaats ontwik­ keld, die de wrijvingskracht en de af­ zetkracht van de schaatser kan me­ ten. Tussen schaats en ijzer zit een vernuftig pakket elektronica wegge­ stopt, dat signalen doorgeeft naar een doos op de rug van de schaatser. Alle gegevens worden opgeslagen op een geheugenkaart, die later in de com­ puter kan worden gestopt in het labo­ ratorium. Bijna de hele Nederlandse schaatstop is inmiddels met deze schaats het ijs op gegaan. De Koning: "Ik durf alleen de sprin­ ters er niet mee te laten rijden, omdat het zo'n duur apparaat is. De compo­ nenten kosten bij elkaar zo'n duizend gulden, maar drie medewerkers van de afdeling elektronica hebben er en­ kele jaren van hun leven m gestopt." Een van deze vaders komt bezorgd informeren of hi) zijn oogappel snel weer kan terugkrijgen, als deze de werkplaats even heeft verlaten om op de foto te worden vastgelegd.

Toppers Een tweede onderdeel van het onder­ zoek van De Konmg richt zich op de coördinatie van de bewegingen van de schaatsers. Hij heeft de bewegin­ gen van de toppers vergeleken met die van subtoppers om te achterhalen wanneer een beweging het meeste

Meesterstitel geen garantie meer voor grote carrière

Sinds de jaren vijftig is het aantal studenten dat zich in­ schrijft voor een rechtenoplei­ ding vertienvoudigd. Terwijl zich in 1960 544 studenten voor deze studierichting in­ schreven, waren dit er het vo­ rige academische jaar maar liefst 5000. Deze overweldi­ gende belangstelling wreekt zich nu. Een meesterstitel staat niet meer garant voor een gloedvolle carrière. Het ministerie van onderwijs houdt afgestudeerde acade­ mici goed in de gaten. Eens in

**­^'

De 'elect ronische schaat s'. Er is jaren aan gewerit t .

Arbeidsmarkt

Mark Plekker

59^­31»»;'K\^

drie maanden komt het mi­ nisterie met een overzicht van de werkloosheid onder hoger opgeleiden. Uit een recent rapport blijkt dat de arbeids­ marktontwikkeling voor de juristen de beleidsmakers in Zoetermeer zorgen baart. Wat is het geval? Uit nog niet gepubliceerde cijfers van het ministerie van onderwijs blijkt dat werkloosheid onder juris­ ten in de periode augustus 1987 tot november 1989 met ongeveer 80% is gestegen tot 2981 mensen. "Zelfs bij een toename van het aantal ar­ beidsplaatsen zal het moeilijk

rendement oplevert. Ook hierbij is de elektronische schaats gebruikt. Dit soort onderzoek levert niet alleen inzichten op over het spiergebruik bij schaatsen, maar draagt ook bij aan al­ gemene inzichten m het menselijke bewegen. "We doen hier ook onder­ zoek naar fietsen, zwemmen, tillen, en rijden in een rolstoel. Dat zijn alle­ maal cyclische bewegingen, die een patroon hebben dat je makkelijk kunt herhalen en die daarom erg geschikt zijn om te onderzoeken. We willen ontdekken hoe mensen in elkaar zit­ ten, hoe ze hun bewegingen sturen en waarom ze bewegen zoals ze be­ wegen. Het gaat ons om de weten­ schap en niet om het produceren van schaatskampioenen." De bewegingswetenschappers kun­ nen Gerard Kemkers m ieder geval niet helpen met zijn coördinatiepro­ bleem. De gedoodverfde opvolger van wereldkampioen Leo Visser tobt dit seizoen met een zwabberende rechtervoet, waardoor zijn tijden te­ genvallen. Jos de Koning: Ik denk niet dat zo'n rechtervoetje grijpbaar is, het lijkt me meer een gevoelskwes­ tie. Een schaatsprestatie is afhankelijk van duizend factoren en als weten­ schapper kan je altijd maar met één factor tegelijk bezig zijn. Als we er in de twaalf jaar dat het schaatsonder­ zoek hier loopt honderd te pakken

zijn voor de pas afgestudeerde jurist een passende arbeids­ plaats te vinden," zo staat er in jongste het kwartaalrapport 'Werkloosheidscijfers van ho­ ger opgeleiden' van het mi­ nisterie. Een aantal ontwikke­ lingen op de arbeidmarkt is hiervan de oorzaak. Ten tijde van de laatste ar­ beidskrachtentelling (1985) werden er ongeveer 28.000 ju­ risten werkzame juristen in

Prof.mr. J. Doelc Foto AVC/VU

hebben gehad dan ben ik al blij. Je moet bescheiden blijven als weten­ schapper."

Sprinters Het derde onderdeel van De Konings proefschrift gaat over de energieleve­ rantie van schaatsers. In Calgary ont­ dekte hij met zijn collega's het ver­ schil tussen sprinters en allrounders. Deze twee typen schaatsers verstoken evenveel energie op de 500 meter, maar toch is de sprinter sneller, om­ dat hij sneller uit de startblokken komt. De Koning: "Ze hebben allebei een lege tank als ze aan de finish arrive­ ren, maar de sprinter is in staat om vlak na de start meer energie aan te spreken. Hij stort daarna wel in en komt ook met een lagere snelheid over de streep dan de allrounder. De laatste 100 meter van een sprinter gaan langzamer dan die van een all­ rounder, maar omdat de eerste in het begin zoveel gewonnen heeft kan hij aan het eind wel wat tijd verliezen."

Talent

Foto AVC/VU

meisjes. Ieder jaar vallen er wat schaatsers af of ze stromen door naar de Oranje­kernploeg. De groep be­ staat inmiddels uit 34 schaatsers. De Koning wil weten waarom het ene jonge talent wel een topper wordt en het andere niet. "We analyseren ieder jaar hun tech­ niek door bij de Nederlandse kampi­ oenschappen uit diverse hoeken high-speed-iï\.mopnamtn te maken. Een of twee keer per jaar meten we ze in het laboratorium fysiologisch door, doen uithoudingsproeven, me­ ten hun vermogen en we laten ze psychologische vragenlijsten invullen om inzicht te krijgen in hun motiva­ üe. Bovendien wordt hun lichaams­ bouw nauwkeurig in kaart gebracht." In de loop van volgend jaar zal De Koning rapport uitbrengen over zijn bevindingen. De bondscoaches vol­ gen hem met argusogen, en dan niet om zijn eigen prestaties op de 1500 meter. Die legt hij (op de klap­ schaats) af in 2 minuten en 15 secon­ den, ruim twintig seconden boven het wereldrecord.

Buiten zijn proefschrift om loopt nog een langlopende studie naar de ont­ wikkeling van talenten. Vier jaar ge­ leden is De Koning de toenmalige kernploeg van Jong Oranje gaan vol­ gen, die bestaat uit zes jongens en zes

Nederland geteld. Iets meer dan de helft hiervan werkt in één van de typisch juridische functies als advocaat, be­ stuurs­ en wetgevingsjurist of bedrijfsjurist. Het zijn richtin­ gen waar de rechtsgeleerd­ heid een aparte afstudeervari­ ant voor heeft. Nederlands recht, notarieel recht en be­ lasting recht leveren samen 87% van de afgestudeerden af en vormen de inhoudelijke kern van deze beroepen. De overige 47% van de werk­ zame juristen heeft een be­ roep dat niet specifiek juri­ disch is. Het betreft beroepen waar ook economen, bedrijfs­ of bestuurkundigen naar din­ gen. De groeiende productie van ingewikkelde juridische regels, en de internationahse­ ring van het recht zorgen er voor dat de behoefte aan juris­ ten zal stijgen. Echter: op het ministerie verwacht men dat deze ontwikkeling overscha­ duwd wordt door wat men 'de toenemende economische in­ gewikkeldheid.' Als gevolg

hiervan stijgt de behoefte aan arbeidskrachten met econo­ mische kwalificaties. "In functies bij banken, commer­ ciële­, lijn­, en beleidsfuncties en zullen de juristen te maken krijgen met een sterkere con­ currentie van economen en bedrijfskundingen," aldus het rapport. Het komt nu al voor dat juristen in commerciële funaies door HEAO'ers aan de kant worden geschoven. Een andere oorzaak van het gedrang op arbeidsmarkt voor juristen is het overweldigende aanbod van afgestudeerde ju­ risten. Op dit moment stude­ ren er 30.000 mensen rech­ ten. In totaal lopen er nog eens 45.000 meesters in de rechten rond in Nederland. De prognose voor 2000 is dat dit er dan 80.000 zijn, terwijl de behoefte bij een dergelijke groei achterblijft. De concur­ rentie met andere opleidin­ gen en de sterke groei van het aantal afgestudeerden leidt er toe dat de werkloosheid onder juristen de komende jaren zal

toenemen, zo concluderen de arbeidsmarktonderzoekers van het ministerie van onder­ wijs. Dekaan J.E.Doek van de juri­ dische faculteit kent de cijfers. "Maar wat kan je als faculteit doen. We krijgen betaald naar het aantal studenten dat zich inschrijft. Dat is dus geen sti­ mulans de studenteninstroom te beperken. Het enige dat we kunnen doen is arbeidsmark­ tontwikkeligen in de gaten houden en de opleiding daar­ op af te stemmen. We gaan binnenkort van start met een bedrijfsrechtelijke afstudeer­ variant. De studenten moeten zelf kijken waar de arbeids­ markt behoefte aan heeft. De faculteit kan niet veel doen", aldus prof.mr. J .E. Doek.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen