Ad Valvas 1989-1990 - pagina 449

AD VALVAS 5 APRIL 1990

"Introvert en onoverzichtelijk", luid­ de de stedebouwkundige karakterise­ ring van Uilenstede in het rapport. Met introvert wordt bedoeld dat je van buitenaf niet kan zien wat er in de wijk gebeurd. De wijk heeft voor buitenstaanders geen gezicht. Is het een groot ziekenhuis? Een of andere inrichting? Daarbij, zo vertelt een van de bij het onderzoek betrokke­ nen, is de wijk onoverzichtelijk. Het adres en kamernummer van iemand op Uilenstede garandeert zeker niet dat je kamer en bewoner inderdaad vindt. "Dat maakt de wijk voor bui­ tenstaanders gesloten." Stedebouw­ kundig gezien is dat geen beste zaak, zo kan men tussen de regels door le­ zen.

Jumping Amsterdam Als het slecht gaat met een wijk ko­ men de hele en halve waarheden hierover vanzelf in de wereld. Toen er drie jaar geleden een meisje van een van de torens van veertien hoog naar beneden sprong, heette Uilen­ stede in de volksmond Jumping Am­ sterdam. Er werd beweerd dat de wijk suïcidaal gedrag in de hand werkte. Het was immers niet de eerste keer dat iemand er zelfmoord pleegde. Verdrongen werd dat het slachtoffer niet op Uilenstede woonde en spe­ ciaal voor haar doel uit de stad naar Uilenstede was gefietst. In die zelfde tijd dook het gerucht weer op dat er tenminste twee keer per week ie­ mand op het terrein werd aangerand. De nauwelijks onderhouden en on­ geremd groeiende struiken, gevoegd bij de onverlichte doorgangen op Ui­ lenstede completeerden het negatie­ ve beeld van de wijk. Arjen woont nu vijf jaar op een Ui­ lenstede­eenheid 501 en kan zich enorm ergeren aan het commentaar dat de buitenwacht op Uilenstede le­ vert. "Ze wonen er niet en zijn er vaak niet eens geweest. Het zijn op­ merkingen als: Uilenstede is een ghetto, het is er een puinhoop. Dat is helemaal niet zo," meent hij. In de keuken van zijn eenheid in een van de hoogbouw flats zitten zes be­ woners bijeen. Ze zijn best bereid te praten over het wonen op Uilenstede en over acties van de SSH in de wijk. Maar niet als er alleen maar kritiek gegeven kan worden. Over het alge­ meen zijn ze namelijk best tevreden over de woonwijk. De televisie, het hart van de eenheid, is voor deze 'speciale gelegenheid' uitgezet. Dat is een concessie, zo wordt erbij verteld: de tv in de keu­ ken van de eenheid staat namelijk al­ tijd aan.

Eigen hapje De zes studeren allemaal. Twee van hen zijn na de zomer op Uilenstede komen wonen. De anderen wonen langer op de eenheid. V oorafgaande aan het interview werd er in groepjes van twee na elkaar gegeten in de keuken. Iedereen heeft "zijn eigen ritme" en ook zijn eigen hapje. Mike en Audrey eten een onduidelijke veelgranenbrei uit een koekepan. "Best lekker, ook al ziet het er niet uit, zegt bereider Mike, met ingehou­ den trots. Arjen heeft lasagna ge­ maakt. Niet iedereen op eenheid 501 stu­ deert. "Er zijn op de eenheid ook mensen die hun dagen op een andere manier slijten," zegt Arjen als ieder­ een is uitgegeten en de koffie wordt geserveerd. "We hebben niet veel contact met hen. Het is voor ons een beetje onduidelijk wat ze nu precies doen. Ze gaan hun eigen gang." De bewoners merken dat er wat ver­ andert in de wijk. Het is Mike opge­ vallen dat ze steeds meer brieven van de verhuurder SSH krijgen. Tanja

PAGINA 9

weet dat er iets met de bestrating en de wegen op Uilenstede gaat gebeu­ ren. "De struiken worden gekort, zo­ dat je meer overzicht krijgt." Henriëtte meent te weten dat de ver­ lichting in de wijk aangepakt wordt en dat vindt ze een goede zaak. Beide maatregelen beogen de 'sociale vei­ ligheid' in de wijk te vergroten. En terecht zo vindt men op eenheid 501. De heren hebben hierover geen kla­ gen. "Voor ons ligt dat anders," zegt Mike. De dames daarentegen zijn op hun hoede als ze 's avonds de wijk doorkruisen. Anja loopt, als ze op de Kalfjeslaan uit de bus stapt, altijd met een groepje de wijk in. Dat vindt ze prettiger. Audrey, die tot voor kort op de een­ heid woonde, is voor de gezelligheid deze avond op visite. Ze tracht de ge­ voelens van onveiligheid een beetje te relativeren. Ze heeft zes jaar ervaring met Uilenstede: "Ik vond het wel een prettig idee dat je met zovelen woont. Als er wat gebeurt en je begint te schreeuwen dan gaan overal de ra­ men open."

Sociaal beheer Uilenstede is door haar bevolkingssa­ menstelling een "bijzondere woon­ wijk", zo valt er uit de mond van me­ nig bestuurder in de wijk op te teke­ nen. Tachtig procent van de bewo­ ners is tussen de 20 en 30 jaar oud. De helft hiervan studeert aan een van de onderwijsinstellingen in Am­ sterdam. Van de niet­studerenden is ongeveer een kwart werkloos. Daar­ mee woont het merendeel van de werklozen van de gemeente Amstel­ veen op Uilenstede. Bij de SSH weet men dat er vijftig verschillende natio­ naliteiten op Uilenstede zijn neerge­ streken. De samenstelling van de wijk heeft consequenties voor het beheer van de woningen. Een belangrijk instrument om bijvoorbeeld sociale problemen te signaleren zijn de 'sociale beheer­ ders'. De SSH heeft er sinds vorig jaar vijf in dienst, waarvan drie full­time. Hun voornaamste taak is dat ze dag en nacht bereikbaar zijn voor de be­ woners en bij problemen kunnen be­ middelen. Een aantal weken geleden voltrok zich er een klassiek eenheidsconflict, waar de sociale beheerder tussen bei­ de kwam. Op een van de eenheden verdachten de bewoners een medebe­ woonster van het stelen en lezen van andermans brieven. Het meisje ont­ kende in alle toonaarden, maar bij sectie op een van haar vuilniszakken kwamen de vermiste brieven boven water. De sociale beheerder werd er­ bij gehaald omdat de gemoederen nogal opliepen. Deze haalde de par­ tijen uit elkaar. De oplossing voor dit conflict was snel gevonden, omdat het meisje toch al van plan was te verhuizen. In andere gevallen kunnen de sociale beheerders doorverwijzen naar hulp­ verlenende instanties. Door maande­ lijkse bijeenkomsten met de vertegen­ woordigers van alle eenheden van een flat te organiseren houden de so­ ciale beheerders zicht op het een­ heidsleven.

gaat, dan vind ik dat je als verhuurder de plicht hebt mensen tot je beschik­ king te hebben die kunnen helpen. Ik vind het essentieel als je dergelijke onzelfstandige woningen verhuurd." De sociale beheerders zijn te vergelij­ ken met wat men vroeger 'de consul' noemde. Die wijk telde toen tien stu­ dentenparen, meestal ouderejaars, die een flat onder hun hoede hadden. Als je je huissleutel kwijt was kon je 's avonds laat bij de consul om de reser­ vesleutel vragen. Als tegenprestatie voor hun werk kregen de consuls een

volgens Kaemingk geen verslechte­ ring. Ook het feit dat er nu nog vijf mensen over zijn van de oorspronke­ lijke tien consulparen ziet hij niet als een verlies. "Door het professioneler inrichten van de hun werkzaamhe­ den verwacht ik dat het beter werkt. Minder kan ook beter," zo redeneert hij diplomatiek. Het systeem met de sociale beheerders werkt volgens hem alleen goed als de bewoners "niet voor elk wissewasje naar een be­ heerder stappen. De bewoners moe­ ten hierin nog een beetje opgevoed worden," meent hij. "Het leek hier

Illegale onderhuur is er binnenkort niet meer bij gratis woning en een onkostenver­ goeding. De consuls zijn nu vervangen door vijf sociale beheerders. Het eerste dat de bewoners van deze overgang merkten was dat de 'sleutelvoorzie­ ning' werd afgeschaft. De SSH vond het bezwaarlijk dat de consuls op min of meer vrijwillige basis him werk de­ den. Ze hadden geen arbeidscontract met een daarin verankerde taakom­ schrijving. 'Werkweigering' door de consuls

op Uilenstede op verkapt begeleid wonen," oordeelt Kaemingk. De bewonersvereniging van Kae­ mingk ligt niet best op eenheid 501. Arjen zegt geïrriteerd: "Vind je het gek dat ze het lidmaatschap gratis hebben gemaakt. Anders zou er hele­ maal niemand lid worden." Dat de bewonersvereniging een stem heeft in de ontwikkeling van de plannen met de woonwijk maakt eenheid 501 niet enthousiaster; "Het is geen actie­ groep tegenover de SSH. Ze zitten op

heerder. De hoogste graad van irrita­ tie werd een paar jaar geleden be­ reikt. Een bewoner betichtte zijn een­ heidsgenoten ten onrechte van het stelen van zijn fles cola. De veranderingen op Uilenstede ma­ ken niet veel indruk op de bewoners van 501. "Meer veiligheid, daar zijn we natuurlijk niet tegen," zegt een van hen. Maar de SSH moet niet den­ ken dat ze alles kunnen regelen. Een van de aantrekkelijke kanten van het wonen op Uilenstede is juist het spontane, vindt men op deze een­ heid. "Voor een feest hoefje niet eerst allerlei afspraken te maken, dat gaat vanzelf," zegt Audrey. Ook Mike is mordicus "tegen veel georganiseer". Het chaotische, het enigszins ongecontroleerde is voor hem de charme van Uilenstede. "Ik voel me er wel prettig onder wanneer er niet zoveel wordt geregeld," zegt hij. "Ik word er zenuwachtig van. Ik heb een gruwelijke hekel aan keurig aangeharkte tuintjes." Zijn angst voor te veel geregel door de SSH heeft ook een andere achter­ grond. De kamer die hij nu heeft is officieel niet van hem maar van een jongen die nu in Maastricht woont. Die houdt de kamer op Uilenstede aan om aldus een pittige reiskosten­ vergoeding te toucheren. Mike heeft wel een tijdje op andere eenheid ge­ woond: officieel en wel. Die beviel

Foto Bram de Hollander

kwam nogal eens voor. De vrijwillig­ heid is nu van de baan. "Ze hebben een contract met ons," zegt Groene­ weg, de baas van de sociaal beheer­ ders. "Ze zijn de voorpost van onze organisatie. Maar ze moeten ook het vertrouwen genieten van de bewo­ ners. Ze opereren op het snijvlak van belangen. Dat is voor beheerders moeilijk," erkent Groeneweg. Van­ daar dat de SSH mensen met een op­ leiding in de maatschappelijke hulp­ of dienstverlening voor deze functie heeft geworven.

Keuken delen

Ellende op brood

"Uilenstede is een wooncomplex met zo'n drieduizend jong­volwassenen," zegt SSH­man Groeneweg. "Je moet dan een goed sociaal, beheer hebben. Niet zozeer als oplossing voor proble­ men, maar ter voorkoming van pro­ blemen. De mensen wonen meestal voor het eerst zelfstandig. Bovendien zijn het onzelfstandige woningen waarbij je veel te maken hebt met an­ deren. Je deelt de keuken en andere voorzieningen. We gaan er natuurlijk vanuit aat de mensen goed met el­ kaar omgaan. Maar als het niet goed

Herman Kaemingk is dik tevreden over de sociale beheerders. Als be­ stuurder van de Bewonersvereniging Uilenstede (BVU) is hij vanaf het be­ gin betrokken bij wat hij 'de profes­ sionalisering van de consuls' noemt. In het verleden waren de consuls vaak een kritische voorhoede van de bewoners naar de SSH toe. Zij kregen de ellende van de bewoners het eer­ ste op hun brood. Het nieuwe systeem, waarbij de soci­ ale beheerders een voorpost van de SSH in plaats van de huurders zijn, is

eikaars schoot." Arjens eenheidsgenoten steunen hem onvoorwaardelijk. "V ia het bewoners­ blad de Nestor worden we om de oren geslagen met verhalen over ver­ zakelijking zus en professionalisering zo. Ik ben bang," zegt Arjen, "dat die hele professionalisering en die zoge­ naamde verzakelijking in de praktijk minder service tegen hogere kosten zal betekenen. Je ziet het bijvoorbeeld aan het afschaffen van het reserve­ sleutel bij de sociale beheerders. Sommige mensen op onze afdeling maakten daar wel eens gebruik van, dat was een prettige service. Dat is nu voorbij." De eenheid heeft zover ze kunnen nagaan nog nooit de hulp van een so­ ciaal beheerder ingeroepen. Een van de bezwaren van de professionalise­ ring vinden ze dat het moeilijk is ie­ mand van buiten in te zetten tegen een van je medebewoners. "We rege­ len dat soort dingen liever zelf," zegt Arjen. Echte problemen hebben ze op 501 niet meegemaakt. Of het zou de ge­ luidsoverlast moeten zijn. Daar is wel eens over geklaagd bij een sociale be­

niet. "Er woonde te veel mensen die op de regels stonden," vond hij. Op 501 kende hij de mensen goed. Toen woningruil niet lukte ging hij er in onderhuur komen wonen. "Je moet wat ondernemen als je gezellig wilt wonen," zegt hij. SSH zegt dat de illegale onderhuur nu zonder pardon wordt aangepakt. Er staan immers 1300 mensen op een wachtlijst voor een kamer op Uilen­ stede. De illegale onderhuur is een markant voorbeeld van de beperkingen waar de bestuurders op Uilenstede op stui­ ten. Het beheer kan niet zien wat er achter de eenheidsdeuren gebeurt. Zo regelt eenheid 501 daar waar mo­ gelijk haar zaakjes zelf. Het is hen ge­ bleken dat een eenheidsgenoot zijn kamer officieel wil opzeggen. Hier­ door kan de eenheid niet zelf bepalen wie er op de eenheid bij komt. Daar kan dus geen sprake van zijn. Dit strookt niet mee het eenheidsgevoel. "We moeten voorkomen dat het zo­ ver komt anders doet de SSH het." (Het nummer van de m du verhaal genoemde oenheid is veranderd. Du in verband met het beleid van de SSH ten aanzien van illegale on­ derhuur).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen