Ad Valvas 1989-1990 - pagina 225

1 DECEMBER 1989

CULTUUR Op zoek naar de eenzaamheid Zaterdagmorgen, 11 uur, dé sta­ tionsrestauratie van Antwer­ pen­Centraal. De sfeer is er on­ miskenbaar Belgisch: een gi­ gantisch biljart schittert onder een monsterlijke koperen lamp, kitscherige kinder­ en honden­ prentjes sieren de vaalroze lam­ brizeringen. Een perfecte set­ ting voor een interview met de Vlaamse kunstenares Ria Pac­ qée, die momenteel op de VU exposeert. Het is de wereld waar zij als Antwerpse 'Mada­ me' haar dagen slijt, vermomd met haar mantelpakje, brü en pruik. Haar belevenissen wor­ den door een bevriende foto­ graaf vastgelegd in semi­geën­ sceneerde fotoseries. In verscheidene troosteloze vrouwtjes die in het restaurant vertoeven, meen ik 'Madame' te herkermen. Maar wanneer de echte Pacqée tenslotte arriveert is dat in de rol van kunstenares. De gedistingeerde pruik heeft plaatsgemaakt voor kort piek­ haar. Het deux­piece voor een vaal leren jack. De ogen blijven

Iris Dik het gehele interview verscholen achter een grote zwarte bril. Ze slikt onophoudelijk bruistablet­ ten. Gisteren was er een ope­ ning, ze heeft een kater. Waarom altijd dat me vrouwtje? Wil ze niet ook wel eens in ande­ re rollen kruipen? "Die vrouw is een voorstelling van de maat­ schappij", zegt ze. "Ze vertegen­ woordigt heel veel mevrouwen en meneren. Het gaat niet om mijn persoonlijke ervaring, maar om die andere wereld, die zij vertegenwoordigt, in het kunstmilieu binnen te halen. Men gaat vaak zo op in kunst, dat er geen oog meer is voor wat zich daarbuiten afspeelt." "'Madame' is een eenzame vrouw die contact zoekt. Ze trekt steun, heeft de ganse dag tijd, maar weinig te besteden, dus gaat ze naar een hondenshow, naar cafés waar een pintje ta­ melijk goedkoop is, op een bus­ reis voorSOO franc inclusief mid­

dageten. Die beperkte wereld wil ik laten zien. Als kunstenaar kurmen wij soms de eenzaam­ heid opzoeken om de chaos in onze kop te ordenen, maar zulke mensen zijn ertoe gedwongen vanwege hun sociaal isole­ ment." Merkt men nooit dat Ria toneel speelt? "Nee, zoals 'Madame' lo­ pen er veel rond. Madame zit meestal alleen, achter haar kof­ fie. Ze praat niet veel. En als er gepraat wordt, bijvoorbeeld op die busreis, dan is dat nooit per­ soonlijk. Ze vragen hoe je heet, en er wordt gesproken over di­ tjes en datjes." Verliest ze zich nooit in haar rol? "Meestal niet, die manier van omgaan blijft afstandelijk. Maar in Lourdes, tijdens de kaarsje­ sprocessie, had ik wel een per­ soonlijke ervaring. Daar stond ik met tienduizend man, ziek, gehandicapt en al. Het was muisstil, en dan gaat plots de gehele massa zingen. Toen liep ik met mijn kaarsje ook luidop Ave Maria te zingen... Dat grijpt heel erg aan, het staat zo dicht bij de dood. En ook dat besef van hoe een massa gemanipu­ leerd kan worden heeft me heel erg geraakt." Voelt Pacqée zich geen bedrieg­ ster? "J e bent natuurlijk een voyeur in die andere wereld.

Country western g a a t niet altijd over d e Heer De voor velen waarschijnlijk onbekende Nanci Griffith staat voor twee trends in de popmuziek van tegenwoordig. De opkomst van zangeressen­ op­het­solopad (Tracy Chap­ man, Michelle Shocked, Su­ zanne Vega) en een herwaar­ dering van het Country Wes­ tern­genre. Lange tijd leek 'country' syno­ niem met verlichte zondaars die jubelend verslag deden van hun verdorven leven en het uiteindelijk vinden van de enige juiste weg, in de richting van de Heer. Maar Nanci Grif­ fith, die behoort tot de nieuwe lichting uit Nashville, maakt door haar gevarieerde muzi­ kale en tekstuele aanpak de country weer tot een serieus te nemen muziekstijl.

Nanci Griffith heeft al acht el­ pees gemaakt, waarvan de laatste vier in Europa verkrijg­ baar zijn. De erkenning van het grote publiek laat echter nog op zich wachten. Dat is vreemd want haar liedjes lig­ gen goed in het gehoor en hebben dezelfde pure charme als die van bijvoorbeeld Su­ zanne Vega. Net als Vega heeft Nanci een zachte stem, in de zin van te­ der, maar bovendien is er een heel scala van andere emoties die ze in haar veelkleurige stem tot uitdrukking kan bren­ gen. Van kinderlijk kwetsbaar tot schel en vinnig als een uit de kluiten gewassen Minnie Mouse. Hoewel ze zelf haar muziek liever omschrijft als 'folkabilly', waarschijnlijk om

eerder genoemde vooroorde­ len te omzeilen, krijgt het ge­ heel toch een onmiskenbaar countrygeluid als de 'steelgita­ ren' klinken en Nanci haar Texaanse accent ten beste geeft. Daarbij bijt ze met hoor­ baar plezier de woorden af, zoals een cowboy die zijn zweep laat knallen. Heel toe­ passelijk bijvoorbeeld in het nummer "(Texas back in '69 was) Drive­in movies and dashboardlights" van het al­ bum "Storms" (1989). Op deze plaat staat ook "It's a hard life wherever you go", een bittere aanklacht tegen het racisme en schijnheilig­ heid in het huidige Amerika, en tegelijk een getuigenis van haar eigen deceptie: "I was a child in the sixties/ you had dreams on t.v./ with Disney, Kronkite and Marten Luther/ I believed, I believed, I belie­ ved/ now I'm a backseat dri­ ver of America/ and I'm not at the wheel of control". In een interview beklaagde Nanci zich onlangs erover dat in Nashville de countryzange­ ressen niet geacht worden hun eigen liedjes te schrijven. "We're supposed to sing little victim songs which don't have anything to them". Ondanks de successen van de laatste tijd hebben vrouwen nog een lange weg te gaan, ook in de country. Maar met haar geste­ ven witte blousje en de paar­ destaart heeft de voormalige onderwijzeres in het macho cowboywereldje van Texas haar sporen al verdient. Lief en onschuldig maar ook 'the mouse that roared'.

(Hester Carvalho)

Nanci Griifith

Nanci Griffith and the Blue Moon Or­ chestra, 7 december, Paradise. Toe­ gang: ƒ 10,- (plus ƒ 3,- lidmaatschap). Aanvang 20.30 uur. Voorverkoop begint op 1 december.

Ria Pacqée Soms is het op het randje. Bijvoorbeeld in Cafe Aalst, toen een vrouw duidelijk contact met me zocht. Ze begon haar ganse story te vertellen, over haar man die haar had laten zitten, en haar zoon die aan de drugs was... ze begon te schreien. Toen voelde ik me wel vreemd, want ik dacht toch ook steeds aan die foto die ik moest hebben." Pacqée toont nog een aantal 'kiekjes' van haar laatste uitjes, 'Madame' voor de grot van Lourdes, 'Madame' tijdens de busreis naar Bokrijk, steeds 'betrapt' in haar eenzaamheid, niet betrokken bij de fotograaf. "Ik zoek mijn plaats en mijn pose, overzie het geheel. Dan kan ik mijn fotograaf een teken geven. Hij valt niet op, want iedereen maakt kiekjes van de mensen en van de reis."

Foto Toni Geirlandt

Naast haar performances maakt Paqée ook zelf foto's, en wel van hele banale onderwerpen: mannen van achteren gezien, ("dat is een catalogus geworden"), mannen in korte broeken. "Ik zie vrij slecht, het worden dus vaak wazige kiekjes. Daardoor krijgen ze iets abstracts en een bepaalde spanning, alsof het een zaak op leven en dood was die wildvreemde heer te fotograferen. Andy Warhol heeft het eens gezegd: in het jaar 2000 zal iedereen, hoe onbelangrijk ook, eens in de kijker staan, in een kwis op t.v., of als buurvrouw van een moordenaar. Dergelijke banale zaken vastleggen, dat intrigeert mij."

Foto's van Ria Pacqée zijn tot en met 22 december te zien in het Exposorium van de VU.

Aan gene zijde van de literaire ­ismen "Beste meneer Hanlo ik vind het aardig dat u lid wil wor­ den van de antibatmanclub (ABC). Als u lid van de ABC wil worden moet u tegen an­ deren zeggen dat ze niet naar Batman moeten kijken." Aldus een twaalfjarig jon­ gentje in een brief uit de na­ latenschap van de dichter Jan Hanlo, nu facsimüe afge­ drukt in het nieuwste num­ mer (5/6) van het tijdschrift De Zingende Zaag. Het grappige briefje is niet representatief voor de in­ houd van De Zaag, maar ty­ peert wel de frisse redactio­ nele formule die gehanteerd wordt door de twee redac­ teuren van dit nu al weer bij­ na een jaar oude literaire tijdschrift. Mark Fekkes en George Moormann. Naast nieuwe poëzie biedt elk num­ mer nog niet eerder uitgege­ ven briefmateriaal van be­ kende Nederlandse auteurs (nu bijvoorbeeld Hans Lodei­ zen), alsmede vertalingen van bekende en minder be­ kende buitenlandse dichters. Daarnaast wordt elke keer op de middenpagina's voor een heus kunstwerkje ge­ zorgd. Bij wijze van 'beginselver­ klaring' liet de redactie in het eerste nummer weten, zich niet verplicht te voelen aan enige literaire bloedgroep. Geen becfinselen dusl Geleid

door eigen smaak wil het blad een enigszins represen­ tatief beeld geven van de si­ tuatie aan het front. Fekkes en Moormann slagen er in toenemende mate in kwaliteit te brengen (wat maximale 'fuzz' daargela­ ten). Vooral Mare Windsant en redacteur Moormann zelf, beiden gezichtsbepalend omdat ze in bijna ieder num­ mer vertegenwoordigd zijn, leveren wat in impressionisti­ sche termen heet 'oorspron­ kelijke' poëzie. In het laatste nummer trekt echter vooral J. Bernlef de aandacht met 5 gedichten uit zijn nog te ver­ schijnen bimdel De noodza­ kelijke engel. Bernlef maakt hierin duidelijk waarom hij ­ bij wijze van spreken ­ géén lid is geworden van de Anti­ batmanclub, ofschoon, dat moet gezegd, zijn engel wat minder schematisch is. Merk­ waardig trouwens dat juist Bernlef, ex­Barbarber lid, zich hiermee in een symbo­ lisch­literaire traditie plaatst. Waaruit nogmaals blijkt dat zingende zagen door alle ­ ismen gaan.

(Jan Oegema) Naar goed gebruik wordt óok dit nummer life gepresenteerd met voor­ lezingen, muziek en performance. Ditmaal op vrijdag 1 dec, 20.30 uur. Studio Filmtheater, Grote Markt 25, Haarlem. Voor informatie en abonne­ menten belle men Moormaim (023­ 329508) of Fekkes (020­163745).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen