Ad Valvas 1989-1990 - pagina 251

PD\fS^/ps

15 DECEMBER 1989 Door vergrijzing e n verander(en)de normen normen e n w a a r d e n

a a n ouders Hulp van kinderen a< minder vanzelfspreke vanzelfsprekend E e n 'vier­generatie­familie' ' v i e r ­ a e n e r a t i e ­ f a m i l i e ' is in N e d e r l a n d niet m eer Een Nederland meer iets bijzonders. Bijna de helft van de Nederlanders heeft op z'n vijftigste nog ouders. Deze twee generaties hebben dus langer met elkaar te maken dan vroeger. Ook de manier waarop ze met elkaar omgaan veran­ dert. De komende tijd zal er, in tegenstelling tot vroe­ ger, steeds meer 'in overleg' worden gedaan. En, dat ouders steun van de kinderen krijgen als ze hulp nodig hebben, wordt minder vanzelfsprekend. Dat zei proI.dr.C.P.M. Knipscheer afgelopen vrijdag tij­ dens z'n oratie over 'Ouder wor­ den, familie en intergeneratio­ nele betrokkenheid.' Sinds 1 de­ cember 1988 is K nipscheer hoogleraar sociologie, in het bij­ zonder in de sociale gerontolo­ gie aan de VU. De samenhang tussen de ver­ grijzing van de bevolking en de veranderingen die dat in fami­ lierelaties teweegbrengt, is nog amper systematisch onderwerp van studie is geweest, aldus Knipscheer. De sociologische bestudering van die relatie is ook niet bepaald gemakkelijk, vindt hij: "De band tussen ou­ ders en hun volwassen kinde­ ren is geen dagelijks onderwerp van gesprek. Omdat het ons pri­

vé allemaal raakt, is er schroom om er openlijk over te praten." Knipscheer vergelijkt de manier waarop generaties tegenwoor­ dig met elkaar omgaan met het verschü tussen een ouderwets en een modern huwelijk. Voor­ heen werd de huwelijkse relatie voor een groot deel beheerst door vanzelfsprekende regels, die niet meer ter discussie ge­ steld werden. De laatste jaren is het huwelijk steeds meer een 'partner­relatie', gericht op ka­ meraadschap. Er zijn geen vas­ te waarden en nonnen meer. Door overleg en door rekening te houden met de wensen van beide partners, veranderen de waarden en normen telkens. Dat blijkt uit een onderzoek van Van der Avort (1987).

'

Diana Doornenbal Net als in het ouderwetse huwe­ lijk golden ook in familierelaties doorgaans sterk vastgelegde omgangsvormen en een tame­ lijk stabiele leefstijl. "Ouders en kinderen weten doorgaans goed waar ze aan toe zijn en er moeten zich uitzonderlijke din­ gen voordoen om af te wijken van het dagelijkse, normale pa­ troon," aldus Knipscheer, "maar steeds vaker krijgt de relatie tussen ouders en kinderen een onderhandelingskarakter. Voortdurend wordt de levens­ stijl aan de omstandigheden aangepast. Het is nooit stabiel." "Ouders moeten daarop inspe­ len door meer dan voorheen hun verwachtingen kenbaar te maken. En dat, terwijl de ouder vanuit zijn positie juist geneigd is om zich terughoudend op te stellen. Daarom is het noodza­ kelijk om door onderhandelen voor de eigen belangen op te komen." Als een van de ouders ziek wordt of door lichamelijke slijta­ ge het huishouden niet meer

kan doen, verandert het karak­ ter van de relatie met de kinde­ ren. Ouders verlangen intensie­ ver contact. Dat maakt ouders kwetsbaar. K inderen hebben over het algemeen minder be­ lang bij de relatie met hun ou­ ders. Ook maatschappelijk ge­ zien hebben volwassen kinde­ ren weinig verplichtingen je­ gens hen. Zij hebben tot op ze­ kere hoogte de vrijheid om zelf de mate van betrokkenheid bij hun ouders in te vullen.

Prof. dr. C.B.M. Knipscheer Foto; Bram d e Hollander

De doelstelling is een lege BV Het is een aardige folklore aan deze universiteit om bij tijd en wijle driftig te gaan doen over 'de identiteit' van de VU. Het lijkt ook het enige onderwerp dat nog vatbaar is voor een min of meer heftige polemiek, wat op zich al een karaktertrek van de VU­gemeenschap is. De hele diskussie komt echter op me over als die van een groep drenkelingen op een onbestuur­ baar vlot over de te volgen koers. Binnen de Vereniging blijken twee groepen tegenover elkaar te staan. Van de eerste groep is de voorzitter Timmer een repre­ sentant. Hij durft er 'zijn hand voor in het vuur te steken' dat de VU niet geseculariseerd is en onderbouwt dit met de belang­ stelling voor Bezinningscentrum en Instituut voor Ethiek en de benoeming van een katholieke hoogleraar bedrijfsethiek. Met de belangstelling voor vragen op het snijvlak van levensbe­ schouwing en wetenschap. Een nogal magere definitie van een 'identiteitsvolle' universiteit, lijkt me. Ik kan nog wel twaalf andere universiteiten noemen waar die belangstelling aanwezig is. En dat de AKO het glanzend perio­ diek VU­Magazine pusht, moet volgens Timmer positief geïnter­ preteerd worden! Dat zegt toch meer over dit tijdschrift dan over de AK O en haar klandizie? De tweede groep binnen de Vereniging staat hier lijnrecht tegenover. Een man als Van der Waals trekt uit zijn opvatting over een geseculariseerde VU de (m.i. terechte) conclusie dat

Bram Bos Student biologie, lid universiteitsraad voor d e PK V.

hij als PR­funktionaris een leu­ gen zou verkondigen als zouden VU en Vereniging op één lijn staan. Voor hem de reden om op te stappen. De opvattingen over wQGRat nou secularisatie is, lopen dus nogal uiteen binnen de Vereni­ ging. Het brengt de bestaans­ grond van die club aan het wankelen, maar op de leden­ vergadering wordt het afge­ daan door een conmiissie in te stellen. Ook op de VU een geac­ cepteerd middel om zakewn in de doofpot te stoppen. Op de VU is men veel behendi­ ger geworden in het afdoen van deze pijnlijke diskussie. De steen des aanstoots is als een geologische formatie afgewen­ teld op organisaties als Bezin­ ningscentrum en Instituut voor Ethiek. Een der laatste mohika­ nen is dr. A.P. Bos, die deze voor hem uiterst belangrijke kwestie regelmatig persoonlijk ter dis­ kussie stelt, te vaak tegenover ongeïnteresseerde universiteits­ raadsleden of collegeleden. Zijn laatste uiting stond in Ad Valvas van 8 december '89 on­ der de titel 'VU overleeft alleen als christelijke identiteit weer inhoud krijgt'. Timmers ziet het niet zo somber in: "Als ik naar de geschiedenis kijk, dan zie ik 2000 jaar ups and dow ns in de christelijke religie" (AV, 8­12­ 89); Bos doet enige suggesties aan de hand, zoals: ". . . appel­ leren aan studenten uit christe­

Advertentie

' (^ brillen P' bert de

han

Contactlensspecialist (LidANVC) Optometrist

Studefitenkorting op vertoon kollegekaart Kostvërlorenhof 160, Amstelveen. Telefoon (020) 43 33 30.

lijke milieu's buiten de regio A'dam." Managers als Brinkman (CvB) bekijken de doelstelling van de VU echter heel wat pragmati­ scher: Geconfronteerd met de cijfers van de sociaal­geograaf Düker over de ontkerkelijkte studentenpopulatie van de VU konkludeert hij doodleuk (Trouw 6 dec. '89): ".. . identiteit zit niet in de studenten. Die zit in de vaste staf die staat voor een bepaalde conceptie van wetenschapsbeoefening. (. . .) Het gaat erom dat wetenschap­ pers de grondslag van de uni­

OPINIE versiteit onderschrijven." en even verder: "Over pakweg twintig jaar, als de studenten­ generatie van nu in de leeftijd is dat we er ons personeel uit moeten aanstellen, kan het po­ tentieel te klein worden om uit te kiezen." Sinds de VU volledig door de overheid gefinancierd werd heeft de Doelstelling, met de Vereniging in haar kielzog, als voornaamste funktie die van overlevingsgrond gehad. Am­ sterdam is te klein voor twee universiteiten en tot nog toe is het de VU gelukt, wijzend op de doelstelling, opheffing van volledige fakulteiten tot een minimum te beperken. De doel­ stelling als juridische kon­ struktie, als lege BV. In boek­ werkjes als "de Vrije Universi­ teit, gewoon bijzonder" wordt dan ook behendig om de hete brij heengedraaid. In zo'n konstellatie dondert het ook niet of studenten zich nog wel verbonden voelen met het 'karakter' van de VU. Zélfs maakt het niet uit of de 'stro­ men van instemming' binnen het personeel daar nog iets van

overdragen op de huidige stu­ denten. Op basis van mijn er­ varingen met het wetenschap­ pelijk personeel van de VU kan ik niet anders konkluderen dan dat een grote meerderheid daarvan zich niet anders als wetenschapper gedraagt dan hun collega's elders. Ik kan het ze niet kwalijk nemen ook. Maar het bevestigt mij in mijn opvatting dat de doelstelling een hete kastanje is, die door een kleine groep malloten (waaronder ik mijzelf schaar) wordt rond gespeeld. En zolang die nog wordt rondgespeeld lijkt het voor de buitenwacht (inclusief het ministerie) nog heel wat. Wat de Vereniging met hun doelstelling doet is niet mijn zaak: ik ben geen lid en wordt het voorlopig ook niet. Wat de VU ermee doet wel, hoewel ik daar als student geen kompe­ tentie toe schijn te bezitten. En dan voel ik noch voor de be­ schermingskonstellaties van onze bestuurderen (een blas­ femie voor christenen, een lachertje voor de rest), noch voor de 'steunt elkaar, studeert

H

Toch hoeven ouders niet onge­ rust te zijn, troost de hoogleraar: "Bij problemen zijn kinderen volgens hem extra bereid om hun ouders een handje te hel­ pen. Dat wil trouwens niet zeg­ gen dat de bereidheid tot hulp van de kant van de kinderen steeds precies is afgestemd op de verwachtingen van de ou­ ders. Meestal ligt de bereidheid van de kinderen iets lager dan de verwachtingen van de ou­ der." En dat is eigenlijk heel ver­ velend. Normaal gesproken neemt . steun van mensen uit de omge­ ving het sombere gevoel dat ou­ deren krijgen doordat ze moei­ lijker ter been zijn, weg. Wan­ neer de geboden hulp echter niet goed is afgestemd op de verwachtingen, versterkt dat het sombere gevoel eerder. Dat blijkt uit een onderzoek van Ta­ zelaar. K inderen die niet ge­ noeg helpen, kunnen hun ou­ ders dus extra somber maken! Knipscheer maakt bij dit onder­ zoek wel de kanttekening dat er geen verschil is gemaakt tussen emotionele en praktische onder­ steuning. Er zijn trouwens in de toekomst waarschijnlijk steeds meer kin­ deren die het niet kunnen hel­ pen dat ze niet kunnen helpen. Vijftien procent van de zestig­ tot vijfenzestigjarigen heeft im­ mers beide ouders nog, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bu­ reau voor de Statistiek. Die 'se­ niorkinderen' hebben dus zelf al grijze haren!

gereformeerde waar' methode op Flevofestivals e.d. van dr. Bos. Op die manier geworven studenten zouden mooi voor aap staan als ze éénmaal aan de Boelelaan verzeild raken. Er zijn genoeg punten aan te wijzen, waarop de VU het bij­ zonder doet, zoals de dienstver­ lenende houding t.o.v. ontwik­ kelingslanden. Maar om dat toe te schrijven aan het on­ derschrijven of respecteren van een christelijke doelstel­ ling getuigt van arrogantie. Noem het beleid en schrap arti­ kel 1.3 Statuut VU. Ik kan ongelijk hebben . . . we zijn immers een ambigue uni­ versiteit! Wat voor Brinkman 'een bepaalde conceptie van wetenschapsbeoefening' (we­ derom Trouw) is, is mij onbe­ kend. Of het de conceptie van Bos (in Wetenschap en Zinerva­ ring) is betwijfel ik. En van bei­ de ben ik niet zeker of ze ge­ deeld worden door de meerder­ heid van de VU­gemeenschap. Ik denk het niet. Maar voor alle anderen die eerlijk en oprecht anders wetenschap beoefenen (dus ook studenten) dan elders heb ik bij deze een uitnodiging om het eens uit te leggen, bij­ voorbeeld bij een glaasje oude klare.

Studiefinanciering

Steunpunten zijn slecht bereikbaar De Nationale O m b u d s m a n heeft vorige week bevestigd wat d e meeste studenten al­ l a n g wisten: d e regionale steunpunten studiefinancie­ ring zijn slecht bereikbaar. Klanten v a n d e Informatise­ ringsbank kunnen met hun v r a g e n terecht bij 25 steun­ punten, b e m a n d door hon­ derd mensen. Telefonisch kontakt is echter moeilijk te krijgen. De ombudsman ervoer dat bij 55 procent van zijn pogingen.

Slechts een van de vijf keer slaagde hij de eerste keer. Vol­ gends de ombudsman zijn de steunpunten 's ochtends beter bereikbaar dan 's middags. Een woordvoerder van het mi­ nisterie van onderwijs zei dat in een reactie dat minister Ritzen vraagtekens zet bij de waarde van het onderzoek. Hij gaf toe dat de bereikbaarheid beter kan zijn. De Informatiserings­ bank zal binnenkort een eigen onderzoek publiceren naar de werking van de steunpunten. (Jos Dohmen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen