Ad Valvas 1989-1990 - pagina 547

I CULTUUR I

AD VALVAS 14 JUNI 19901

I PAGINA 7

Terug op de Begane Grond Het literaire tijdsclirift Begane Grond is verkrijg­ baar bij de betere boekhandel Presentatie van het volgende nummer is op 6 juli, cafe Kortslui­ ting, Pnnseneiland 395 21 00 uur

J^gjQegema Het literaire tijdschrift is in de jaren '80 in een merkwaardig soort crisis verzeild geraakt. De kwaliteit is hoger dan ooit tevoren, maar tegelijk is de identiteit van de verschillende bladen sterk vervaagd. Had je in de jaren '70 nog typische Raster­, Revisor­ of Ti­ rade­auteurs, tegenwoordig lijken de verschillen steeds meer weg te vallen. Niemand zou werkelijk verbaasd zijn als bijvoorbeeld Tirade nu een nieuw gedicht van Lucebert zou publiceren, iets wat vijftien jaar geleden ondenk­ baar was. Naast deze grensvervaging is er nog iets anders dat opvalt: het ontbreken van grote polemieken. Dertig of veertig jaar geleden was het nog zo, dat belangrijke debatten plaatsvonden in de literaire periodieken. Tegen­ woordig is die opiniërende functie overgenomen door de dag­ en week­ bladpers. Zo werd de discussie rond de Maximalen in de eerste plaats in de kolommen van de Volkskrant en Vrij Nederland uitgevochten, en niet om maar wat te noemen in Bzzlltin of De Revisor. Dat betekent dus dat de rol van literaire tijdschriften gere­ duceerd is tot het bieden van een po­ dium waarop auteurs nieuw werk kunnen laten zien. Wat hier over de officiële literaire tijdschriften is gezegd, geldt ook voor het zogenaamde tweede circuit. Ook hier is de kwaliteit soms verrassend

hoog, en bestaan er over het alge­ meen geen werkelijk fundamentele verschillen tussen de diverse tijd­ schriften. Dat wil niet zeggen dat alle marginale uitgaven precies op elkaar lijken, maar wel dat er niet echt de behoefte bestaat zich van andere bla­ den te onderscheiden, anders dan door typografie en vormgeving. Toch verwacht je juist van de meer marginale bladen dat ze gretiger zou­ den zijn om een polemiek aan te gaan, want dat is tenslotte een manier om aandacht te krijgen. Hetgeen dus niet het geval is. Toen onlangs onder de veelbelovende titel 'Boem Pau­ kenslag' door Stichting Perdu twee avonden werden georganiseerd rond beginnende literaire tijdschriften, bleek dat de uitgenodigde redacteu­ ren niet bepaald van zins waren om veel boem te gaan doen. Niemand wilde de confrontatie aangaan, en de avonden kwamen eigenlijk niet veel verder dan een beleefde uitwisseling van persoonlijke opinies. Het criterium voor literaire tijdschrif­ ten is dus niet zo zeer het type litera­ tuur, alswel de kwaliteit ervan. Dat geldt ook voor Begane Grond, een tijdschrift dat uitgegeven wordt door CREA. Hans van Daalen, een van de redacteuren ervan: "Bij ons staat voorop dat jonge onbekende schrij­ vers en dichters een plek hebben waar ze kunnen publiceren en waar ze met elkaar over kun werk kunnen communiceren. De enige eis die we als redactie stellen, is dat het werk dat we binnen krijgen goed is, dat het zeggingskracht en diepgang heeft. Een bepaalde richting staan we dus niet voor."

The The klinkt melodieuzer Parltpop-festivai in Den Haag, zondag 24 juni (vanaf 13 00 uur), Zuiderpark Toegang gratis Naast The The zullen optreden Vanishing Point, Lanv McCray, Carmel, Live Crew, Gary Moore, Grace Kaïros, Hummingbirds, Faith No More, Fa­ tal Flowers, Clouseau, Blow Monkeys

Twee jaar geleden kwamen ze elkaar tegen bij een concert van Iggy Pop. Vanaf dat moment was de samen­ werking tussen Johnny Marr en Matt

Johnson een feit. Het wonderkind van de zes snaren en de eigenzinnige studiovirtuoos bleken op elkaar aan te sluiten als een muzikale tweeling. Aangevuld met een drummer en een bassist werd The The van eenman­ sproject een volwaardige band. In de periode die hieraan vooraf ging, maakte Matt Johnson drie pla­ ten. Toen doemmuziek en vogue was, verscheen zijn Burning Bl ue Soul .

Mattijs Diepraam (I.) en Hans van Daalen: heimwee naar het traditionele verhaal Begane Grond bestaat nu ruim drie jaar. Langzaam aan is het ook buiten de eigen kring van medewerkers be­ kend geworden. "Net als andere marginale bladen hebben ook wij een periode gehad dat we voornamelijk voor onszelf schreven. Maar dat is nooit ons doel geweest en je ziet nu ook, dat Begane Grond ook door de buitenwacht wordt opgemerkt. Zo heeft een van onze redacteuren, Rei­ nout Wiers, na een lovende bespre­ king in het NRC een aanbieding ge­ kregen van uitgeverij Prometheus om in het najaar een verhalenbundel uit te brengen. Dat kun je toch wel als een compliment voor Begane Grond zien." Hoewel Begane Grond niet op spec­ taculaire wijze van andere marginale bladen verschilt, valt wat het proza

betreft toch op dat de verhalen vrij traditioneel zijn. De Begane Grond­ ers lijken een soort heimwee te heb­ ben naar het ouderwetse, goede ver­ haal. Voor een deel wordt dat uitge­ legd door Mattijs Diepraam, die in het laatste nummer van Begane Grond een polemisch essay lanceert tegen het postmodernisme (wat ove­ rigens laat zien dat de zin voor dis­ cussie toch niet helemaal verdwenen is). Diepraam verwijt het postmoder­ nisme dat het jonge auteurs belet op een meer spontane en naïeve manier een verhaal te vertellen. Diepraam licht desgevraagd toe: "Ik heb met mijn stuk niet willen zeggen dat het postmodernisme nu vergeten moet worden, want dat kan eenvou­ dig niet. Ik ben een kind van de jaren '80 en dat kan ik niet ontkennen.

Maar ondertussen vind ik dat er lang genoeg op taal­ en vertelconventies gehamerd is. Wat mij betreft is het weer tijd voor verhalen waar niet het vertellen centraal staat, maar het le­ ven, de maatschappij, de geschiedenis of hoe je het ook noemen wilt. Want zoals Frans Kellendonk, één van mijn favoriete auteurs, in Mystiek l ichaam heeft laten zien, zijn er nog wel dege­ lijk feiten waarover iets gezegd dient te worden." Hopelijk lukt het Diepraam en zijn mede­redactieleden de volgende nummers van Begane Grond behalve even goed ook even strijdbaar te ma­ ken als het laatste. Gezien de mat­ heid van de meeste andere literaire bladen zou dat geen overbodige luxe zijn.

Een plaat alsof je je badmuts aan de verkeerde kant van je hoofd zet: clau­ strofobisch en depressiever dan de meeste muziek die in de doemstro­ ming verscheen. Soulmining was de eerste elpee on­ der de naam The The. Een groot aantal bekende muzikanten verleen­ de hun medewerking. Matt Johnson was de liedjessmid die de componen­ ten samensmolt. Je zag voor je hoe hij in de studio eindeloos bezig was om de stukjes aan elkaar te lassen tot een perfecte popsong. Opvallend was de gesmeerd lopende muziek in combinatie met zijn onvas­ te stem en zijn sombere teksten. Matt was er nog niet veel vrolijker op ge­ worden. De inhoud van zijn songs verried een hang naar het grote ge­

voel; zelfverwijt en in alcohol ge­ drenkte melancholie klonken uit de singels Perfect en Uncertain Smil e. De volgende plaat, die na een intros­ pectieve periode van drie jaar ver­ scheen, was Infected. Het accent was verlegd van persoonlijke strubbelin­ gen naar de verwordende invloed van de maatschappij op het ego. Met een twee uur durende videofilm illus­ treerde Matt zijn toch al evocatieve teksten. We zagen hem in de hoeren­ buurten van Sao Paulo en vastgebon­ den in een elektrische stoel. Dat het functioneren binnen een geperver­ teerd wereldsysteem diepe wonden slaat en lelijke littekens achterlaat was wel duidelijk. Zijn eenzame zoektocht is nu vol­ bracht. Eindelijk heeft Matt een

groep geformeerd en maakt hij mu­ ziek binnen een vaststaand kader. Dit resulteerde in luchtiger en ook gewo­ nere muziek op de laatste elpee Mindbomb. De singel heette The Beat(en) Generation. De titel verwijst naar de apatische houding van zijn leeftijdgenoten die voornamelijk voor de t.v. hangen en zich niet over het onrecht in de wereld willen uitspre­ ken. Matt doet dat wel, zijn bood­ schap zal veel mensen bereiken nu de verpakking steeds melodieuzer wordt.

hij een lange baard en in gesprek met vrouwen wordt hij een vrouw. We ontdekken hem zelfs met gestrekte arm tussen de nazi's. Kortom, de per­ fecte acteur. Op de vrijdagen ruimt het festival een plaats in voor Robert De Niro. De meeste films zijn geregisseerd door Martin Scorsese, nooit te be­ roerd om een rolletje te doen in films van collega's. In 'Round Midnight van Tavemier ­ ook tijdens het festi­ val te zien ­ speelt hij een overspan­ nen New Yorkse jazzpromotor en in Dreams van Kurosawa ­ nu in de bio­ scoop ­ is hij Van Gogh. Scorsese's korte optreden in zijn eigen Taxi dri­ ver lijkt een statement over zijn posi­ tie als filmmaker. In de film laat hij zich door taxichauffeur Travis (De Niro) naar een huis rijden. Achter het gordijn zien we de schim van een vrouw. "Dat is mij vrouw", zegt de passagier. De chau:ieur zwijgt. "Maar dit is niet mijn huis." De re­ gisseur als voyeur en de werkelijkheid als een schimmenspel.

Regisseur in beeld Filmzomer '90 Festival. Een programmakrant van het festival is gratis veri<rijgbaar Alfa ligt aan het Leidseplein, telefoon 278806

DIck Roocfenburg Het klassieke voorbeeld blijft Alfred Hitchcock: in veel van zijn films wandelt hij even door het beeld, met of zonder hondje. De kunstenaar die zijn werk signeert met zijn aanwezig­ heid. Slechts een paraafje ­ wie niet goed oplet mist hem. Rainer Werner Fassbinder zette in Die Ehe der Maria Braun een stevi­ ger handtekening. Hij gaf zichzelf een rolletje als zwarthandelaar en lijkt te zeggen: 'Dit ben ik, even corrupt als alle anderen'. In Brief encounters speelt regisseuse Kira Moeratova zelf een hoofdrol, maar dat is toeval. De actrice die de rol zou spelen werd op het laatste moment ziek. Tegenover de vluchtige verschijning van Hitch­ cock staat aan het andere uiterste van de schaal de alomtegenwoordigheid van Orson Welles in Citizen Kane.

Niet voor niets werd Welles wel eens van grootheidswaan beticht. Citizen Kane is een van de films, die de komende maanden te zien zijn tij­ dens het Filmzomer '90 Festival. Een pakket van ruim tachtig oudere en recente klassiekers circuleert langs bijna twintig steden. In Amsterdam doet Alfa mee. Tussen de films zitten meerdere voorbeelden van regisseurs die zich­ zelf regisseren. In Do the right thing speelt Spike Lee een belangrijke rol. Vergelijkbaar met Fassbinder bekent hij partij: als Mookie brengt hij de processen op gang die leiden tot de climax van de film. En dan is daar natuurlijk Woody Al­ len. Het festival vertoont elke dins­ dag een van zijn films. In Zelig is hij zo mogelijk nog meer aanwezig dan Orson Welles in Citizen Kane. Maar waar Welles zijn hoofdpersoon tot mythische proporties uitvergroot, laat Allen zien hoe klein iemand kan zijn. Zelig weet zich in elke situatie aan te passen. Als hij met rabbi's praat krijgt

Foto Bram de Hollander

Regisseur én acteur Woody Allen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen