Ad Valvas 1989-1990 - pagina 73

15 SEPTEMBER 1989 Iedereen schijnt het er over e e n s te zijn dat studeren in het buitenland goed is. De Europe­ se G e m e e n s c h a p stelt dit j a a r in het k a d e r v a n het z o g e n a a m d e Erasmus­programma bijna 125 miljoen gulden ter beschikking voor uitwisselingsprogramma's. De Nederlandse regering doet e e n duit in het zakje met het stimuleringsfonds Stir. De NUF­ FIC is b e g o n n e n met e e n propa­ ganda­offensief. En d e VU sluit d a a r o p a a n met onder meer e e n eigen brochure e n e e n net­ werk v a n facultaire contactper­ sonen. Sinds februari jongstleden is Carla Ki st bezig om ervoor te zorgen dat d e VU d e boot niet mist. De eerste resultaten d a a r ­ v a n beginnen zichtbaar te wor­ den. De brochure voor b e l a n g ­ stellende studenten (in het En­ gels e n in het Nederlands) is kort geleden v a n d e persen ge­ rold. A a n elke faculteit is er nu e e n contactpersoon bij wie stu­ denten met v r a g e n over stude­ ren in het buitenland terecht kunnen. Bovendien is er e e n d a ­ t a b e s t a n d opgebouwd w a a r i n onder meer alle mogelijke beur­ zen e n fondsen zijn te vinden. Het a a n t a l studenten dat in het zojuist b e g o n n e n j a a r zal profi­ teren v a n e e n uitwisselingspro­ ject is gestegen, zegt Kist. O n g e ­ veer zestig VU­studenten zullen in é é n v a n d e a n d e r e l a n d e n v a n d e Europese G e m e e n s c h a p g a a n studeren dankzij e e n bij­ d r a g e uit het Erasmus­fonds en nog eens veertig kunnen n a a r bestemmingen buiten Europa afreizen dankzij e e n reisbeurs uit het Stir.

fiPVpS^/pS

Mogelijkheden voor VU­studenten toegenom toegenomen

Studeren in het buitc buitenland vooral leuk is leerzaam, maar vc Tien procent v a n d e studenten zou e e n deel v a n d e studie in het buitenland moeten volbrengen. Dat vindt d e Europese G e m e e n s c h a p e n die heeft er veel geld voor over om deze doelstelling te verwerkelijken. Drs. CE. Ki st, stafmedewerkster v a n het VU­bestuur, noemt dat voorlopig "theorie". "Het zou al mooi zijn als er a a n elke faculteit minimaal é é n mogelijkheid bestond om als student n a a r het buitenland te g a a n . " tig studenten h a d d e n b e l a n g ­ stelling voor e e n verblijf in é é n v a n deze steden. Er moest dus geselecteerd wor­ den. Prof.dr. P.F. van der Stelt, lid v a n het faculteitsbestuur, legt uit dat d e studenten a a n e e n a a n t a l formele eisen moeten voldoen, m a a r dat er ook e e n subjectieve kant a a n d e selectie zit. "De studenten zijn ook e e n beetje a m b a s s a d e u r s v a n onze faculteit. We laten dus g e e n stu­ denten vertrekken die we liever w a t binnen oogbereik willen houden."

Volgens Van der Stelt heeft d e faculteit eigenlijk aUeen m a a r positieve ervaringen met d e uit­ wisselingsprogramma's. Het enige probleem dat zich heeft v o o r g e d a a n ­ e n dat volgens Van der Stelt inherent is a a n deze p r o g r a m m a ' s ­ is dat d e studenten v a a k e v e n tijd nodig h e b b e n om hun d r a a i te vinden a a n d e buitenlandse universi­ teit. Desondanks zijn d e resultaten v a n d e g e n e n die elders zijn g a a n studeren gemiddeld beter

Ambassadeurs Tandheelkunde is é é n v a n d e faculteiten die profijt trekken v a n d e mogelijkheden. Afgelo­ p e n j a a r z a g d e faculteit vier studenten vertrekken voor e e n studiereis, dit j a a r zullen dat er tien zijn. De faculteit heeft con­ tacten met zusterinstellingen in Kopenhagen, Leuven, Glas­ gow, Umea (Zweden) e n Bir­ mingham (VS). M a a r liefst veer­

"fl

>3(i»apv

Uit de brochure:

"Ook Portugal bi edt i i si uu eui ogel jkheden.'

H a n n e Obbink (d a n wat diezelfde studenten in Amsterdam zouden h e b b e n ge­ j ]presteerd, denkt Van der Stelt. "De eerste m a a n d v a n hun ver­ blijf is het rendement misschien 1 m a a r vijftig procent, d e t w e e d e is het waarschijnlijk honderd e n d( e d e r d e misschien wel twee­ 1honderd. Dat is gemiddeld toch 125 procent."

]Films Frank

van

der

Ven bevestigt

^Van der Stelts betoog. Hij heeft 1het afgelopen j a a r drie m a a n ­ c den in Birmingham (VS) gestu­ cdeerd. Na vier weken h a d hij 1 het idee dat hij nog niets h a d gc e d a a n e n dat irriteerde h e m Inogal. "Die Amerikanen w a r e n

1 om m e te hebben, m a a r ze blij h1 a d d e n niets voorbereid. Ik Imoest zelf d e initiatieven ne­ Imen." 1 Van der Ven is blij dat hij d e 1kans heeft a a n g e g r e p e n om in Amerika te studeren. Hij heeft er conderzoek g e d a a n in e e n vak <dat hij in Amsterdam niet zo g a u w zou h e b b e n gekozen, om­ d< a t dat hier niet zo sterk ontwik­ 1keld is. Bovendien heeft hij e e n 1land bekeken dat hij verder al­ 1leen m a a r "uit films en v a n het nieuws" kent "en dat is toch heel wat a n d e r s d a n er zelf zijn." I Van e e n studentenleven w a s er a a n d e c a m p u s w a a r hij ver­ bleef nauwelijks sprake. Stu­ <denten zijn in d e Verenigde Sta­ 1ten p a s a a n d e universiteit toe cals ze begin twintig zijn, ver­ tklaart Van der Ven, e n boven­ dien is studeren er duur. De stu­ c 1denten werken er dus h a r d e n doelgericht. c

Ook Van der Ven heeft d e reis trouwens het nodige gekost. Van zijn beurs kon hij alleen d e reis betalen. Collegegeld hoef­ d e hij niet te betalen, m a a r hij moest bijvoorbeeld wel e e n stu­ dentenflat huren. Van der Ven h a d het er g r a a g voor over.

Tree movers' Elke faculteit heeft nu welis­ w a a r e e n contactpersoon die studenten met internationale aspiraties wegwijs k a n maken, m a a r l a n g niet aUe faculteiten zijn al betrokken bij uitwisse­ lingsprogramma's. Carla Kist noemt behalve tandheelkunde ook biologie e n letteren als fa­ culteiten met goed lopende pro­ gramma's. Studenten a a n a n d e r e facultei­ ten zullen hun zaakjes zelf moe­ ten regelen. De p a s verschenen brochure beschrijft hoe dat k a n e n in het d a t a b e s t a n d is te vin­ d e n welke beurzen er voor deze 'free movers' beschikbaar zijn. Bijna niemand schijnt zich af te v r a g e n w a a r o m studenten al deze moeite zouden moeten doen. Met het oog op 1992, niet­ w a a r ? De Groningse a n d r a g o ­ giestudent Roger Mei jer schreef dit voorjaar e e n doctoraalscrip­ tie w a a r i n hij d e v r a a g a a n d e orde stelde of er misschien iets meer over te z e g g e n is. Meijer k w a m er achter dat veel studenten door e e n verblijf in het buitenland hun kennis v a n het l a n d vergroten e n ook d e taal v a n het land beter leren spreken. Iets minder voor d e h a n d ligt het dat ook d e theoreti­ sche en praktische kennis v a n het vak sterker is toegenomen d a n normaal. T en slotte schijnt een buitenlandse reis ook ka­ raktervormend te zijn. "Het to­ taalbeeld v a n je persoonlijk­ heid krijgt e e n sterke push," vat­ te é é n v a n Meijers responden­ ten samen. Maar misschien is studeren in het buitenland vooral leuk. Frank v a n der Ven knoopte a a n zijn studie in d e Verenigde Sta­ ten e e n vakantie vast. "En zo'n k a n s krijg je niet g a u w weer."B

c c

Een bloemlezing uit d e C a n a d e ­ se literatuur zou vijftig j a a r gele­ d e n even dun zijn geweest als het Engelse kookboek. Het ont­ breken v a n e e n literaire traditie heeft d e C a n a d e z e n l a n g par­ ten gespeeld. Er bestond g e e n inspirerend nationaal epos, er w a r e n g e e n grote uitgevers, m a a r het meest misten d e C a ­ n a d e z e n nog d e grondstof voor literatuur: schr i jvers. A a n het begin v a n d e jaren zes­ tig heeft e e n a a n t a l C a n a d e z e n zichzelf a a n d e h a r e n omhoog getrokken, vertelt Charles For­ ceville, assistent­docent Engels a a n d e VU e n s a m e n met zijn collega's August Fry e n Leo Gi l­ let verantwoordelijk voor d e bundel Verhalen ui t Canada id e onlangs verscheen bij Van Gen­ nep. "Deze schrijvers g a v e n hun werk in eigen b e h e e r uit of ze publiceerden het bij piepkleine uitgeverijen. Zo ontstond lang­ z a m e r h a n d e e n fijn vertakt un­ derground circuit." Van d e uitgevers in het machti­ g e buurland h a d d e n d e meeste C a n a d e s e schrijvers weinig te verwachten, omdat die alleen boeken uitgaven w a a r m e e ze weinig financieel risico liepen. Alleen voor d e g e g a r a n d e e r d e topsellers wilden d e Amerika­ nen wel e e n plaatsje inruimen in hun fonds. A a n het begin v a n d e j a r e n zes­ tig b e g o n ook d e C a n a d e s e overheid e e n serieuze cultuur­ politiek te voeren. De overheid deelde veel subsidiegelden uit, vanuit d e g e d a c h t e dat er p a s e e n g o e d e literaire oogst te ver­

Koloniale mentaliteit remde literaire ontwikl ontwikkeling

C a n a d e s e literatuur is bezig met inhaalmanoeuv inhaalmanoeuvre C a n a d a , n a d e Sowjetunie Sowietunie het grootste land ter wereld, heeft nooit veel voorgesteld op d e literaire kaart. Een C a n a d e s e Nobelprijswinnaar is voorlopig nog ondenk­ b a a r , m a a r d e C a n a d e s e literatuur heeft zich d e laatste decennia sterk ontwikkeld. Drie VU­medewerkers, die zich h e b b e n verdiept in deze 'kleine' literatuur, stelden onlangs e e n bundel C a n a d e s e verhalen s a m e n . wachten is n a d a t eerst royaal is gezaaid. Vele literaire tijdschrif­ ten kregen e e n k a n s e n er kwa­ m e n C a n a d e s e uitgeverijen.

Koliniaal "Deze m a a t r e g e l e n w a r e n voor­ al belangrijk omdat ze e e n psy­ chologische d a m opwierpen te­ g e n d e Amerikaanse invloed," zegt ForcevUle. "De C a n a d e z e n lijden a a n e e n minderwaardig­ heidscomplex ten opzichte v a n d e Verenigde Staten. Door zelf hun zaken te regelen kunnen ze hun wankele identiteit verstevi­ g e n en afstand d o e n v a n wat Margaret Atwood, hun kolonia­ le mentaliteit heeft genoemd." "Aan d e e n e kant zijn ze jaloers op d e Amerika's prominente aanwezigheid in d e wereld, a a n d e a n d e r e kant g e v e n ze af op hun geschreeuw e n hun op­ dringerigheid. Amerikanen zijn

doeners, C a n a d e z e n zijn toe­ schouwers." Amerikanen e n Canadezen h e b b e n é é n ding g e m e e n ­ schappelijk: hun historische strijd tegen d e natuur. M a a r zelfs hier is hun psychologische houding verschillend, e n dat heeft g o e d e gronden. "De C a ­ n a d e z e n h e b b e n g e e n trek n a a r het Westen gekend, zoals d e Amerikanen. De kolonisatie v a n C a n a d a wordt gekenmerkt door e e n b e w e g i n g v a n Zuid n a a r Noord. Het Noorden is echter e e n koud e n vrijwel onleefbaar gebied gebleven." De C a n a d e e s heeft het gevecht tegen d e natuur dus eigenlijk nooit gewonnen, e n Margaret Atwood noemt dit d a a r o m hèt grote thema v a n d e C a n a d e s e literatuur. De Amerikanen w a ­ ren v a n mening dat ze met het bereiken v a n d e Westcoast d e natuur definitief overwonnen

Frank v a n Kolfschooten h a d d e n , ook al dwingt d e mi­ lieuproblematiek h e n nu tot e e n deemoediger houding. De psychologische verhouding met d e Verenigde Staten m a g d a n g e s p a n n e n zijn, dat wil niet zeggen dat d e C a n a d e s e literai­ re wereld afkerig is v a n buiten­ l a n d s e a a n d a c h t . Door d e lof v a n buitenlandse critici voor het werk v a n schrijfsters als Marga­ ret Atwood en Ali ce Munro werd ook het klimaat voor d e literaire kritiek in eigen land gunstiger. "De C a n a d e z e n h a d d e n g e e n h o g e pet op v a n hun eigen lite­ ratuur e n d a a r d o o r stortten d e literair­kritische talenten zich op S h a k e s p e a r e e n op Britse e n Amerikaanse fictie. Die achter­ stand is nu ingehaald," zegt For­ ceville. C a n a d a kent behalve Engelsta­ lige literatuur ook veel Fransta­ lig werk. Dit heeft zo'n a n d e r karakter dat het v a a k niet e e n s wordt o p g e n o m e n in bloemle­ zingen. Het is zelfs zo dat d e Franstalige C a n a d e z e n pas sinds kort in het Engels te lezen zijn. "Het opvallendste kenmerk v a n deze literatuur is d e promi­ nente plaats v a n het b o v e n n a ­

tuurlijke, e e n thema dat vrijwel ontbreekt bij d e Engelstalige C a n a d e z e n , e n dat vermoede­ lijk te m a k ^ n heeft met d e katho­ lieke achtergrond v a n d e schrij­ vers." Maar er wordt nog in veel meer talen literatuur gepubliceerd in C a n a d a . In d e o p e n b a r e biblio­ theek v a n T oronto trof Forcevil­ le boeken in liefst zeventig ver­ schillende talen a a n . Hij ont­ dekte zelfs e e n uitgeverij die Oekraïense literatuur op d e markt brengt. D a a r m e e is tegelijk e e n n a d e e l a a n g e g e v e n v a n het Canad i an mosaic (culturen n a a s t elkaar laten bestaan): er vindt weinig kruisbestuiving plaats tussen d e verschillende culturen. In Ame­ rika kent men alleen Amerika­ n e n en wordt iedere emigrant ondergedompeld in d e grote smeltkroes die d e Amerikaanse cultuur is. Voor d e literatuur is d e Amerikaanse vorm ongetwij­ feld e e n zegen. Merkwaardig g e n o e g wordt het mozaïek v a n minderheden n o g niet weerspiegeld in d e perso­ n a g e s die voorkomen in d e C a ­ n a d e s e verhalen en romans. ForceviEe: "Een blanke schrij­ ver die het w a a g d e om e e n In­ d i a a n als p e r s o n a g e te nemen, kreeg forse kritiek te verduren, want dat w a s pot done. India­ nen schrijven zelf (nog) niet, e n ook d e Eskimo's e n d e zwarte auteurs moeten d e p e n n o g ter h a n d n e m e n in C a n a d a . "

Verhalen uit C a n a d a , gekozen door Charles Forceville, August Fry en Leo Gillet, Van G e n n e p Amsterdam 1989, ƒ44,50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen