Ad Valvas 1989-1990 - pagina 71

fiD\pJ^/ps

15 SEPTEMBER 1989

n

Studenten sceptisch over koppeling beurzen a a n studieprestaties

'Overheid moet niet nog eens modderfiguur slaan' De Rotterdamse hoogleraar bestuurskunde prof. dr. R.J. in 't Veld heeft deze week een rapport aangeboden a a n minister Deetman over de mogelijke koppeling van studiefinanciering a a n studieprestaties. Vrijwel gelijk­ tijdig verscheen ook een bundel werkstukken over stu­ diefinanciering, gemaakt door studenten van In 't Veld. Zij vinden dat de discussies over de voorgestelde kop­ peling veel te oppervlakkig zijn gebleven en waarschu­ wen tegen het inbouwen van een "booby­trap' in het beurzenstelsel. De eventuele koppeling tussen studiebeurs en studieprestatie is vooral bedoeld om het r e n d e ­ ment v a n het hoger onderwijs te vergroten. Volgens d e Rotter­ d a m s e bestuurskundigen in spe g a a t m e n echter klakkeloos uit v a n d e veronderstelling d a t stu­ denten zich onvoldoende inzet­ ten e n dat zij alleen met 'koek e n gard' a a n het werk te h o u d e n zijn. Daardoor blijven a n d e r e , misschien belangrijkere oorza­ ken v a n het rendementspro­ bleem buiten beschouwing. Prestatiebeloning zal boven­ dien tot gevolg h e b b e n dat stu­ denten nog minder d a n nu ge­

neigd zijn kostbare tijd te beste­ d e n a a n activiteiten buiten d e studie, w a t e e n negatief effect heeft op hun 'maatschappelijk bewustzijn'. Ook zullen studen­ ten uit hogere inkomensgroe­ p e n minder onder druk gezet worden d a n die uit l a g e r e inko­ mensgroepen. Het invoeren v a n e e n dergelijke koppeling k a n in strijd komen met d e huidige doelstelling v a n het stelsel v a n studiefinancie­ ring. "Zal er nog wel sprake zijn v a n e e n rechtvaardige toede­ ling v a n g e m e e n s c h a p s g e l d e n e n zal d e toegankelijkheid wel g e w a a r b o r g d blijven? Tot nu

Knipkaartsysteem heeft meer na­ d a n voordelen De invoering v a n e e n vou­ c h e r s y s t e e m ­ of o n d e r w i j s ­ k n i p k a a r t ­ is uit f i n a n c i e e l o o g p u n t o n h a a l b a a r . Niet a l l e e n zijn e r h o g e k o s t e n verbonden a a n de invoering zelf, o o k zullen d e k o s t e n voor studiefinanciering sterk stijgen. De politieke gedachtenwisse­ ling over d e invoering v a n e e n vouchersysteem is ­ m e d e door d e val v a n het kabinet­L ubbers 2 ­ wat op d e achtergrond ge­ raakt. Maar vergeten is m e n het idee nog lang niet. De meeste politieke partijen willen dat het nieuwe kabinet snel e e n uitvoe­ rige nota over d e mogelijkhe­ den v a n zo'n systeem uitbrengt. Nog m a a r enkele m a a n d e n ge­ leden heeft het voorstel voor e e n knipkaart voor onderwijs al tot heftige reacties geleid ­ zo­ wel pro als contra. Studenten bestuurskunde v a n d e Erasmus Universiteit h e b b e n alle argu­ menten n a a s t elkaar gelegd e n komen tot d e conclusie d a t het idee voorlopig m a a r e v e n ver­ geten moet worden. AI w a s het alleen al omdat v a n elke sys­

Personalia Twee hoogleraren v a n d e VU zijn benoemd tot lid v a n d e Ko­ ninklijke Academie voor Weten­ s c h a p p e n (KNAW). Het zijn prof. dr. J. de Bakker, hoogleraar in d e informatica en pro f.dr. J. van Hinte, hoogleraar in d e (mi­ cro)paleontologie en marine ge­ ologie. De Bakker (50) studeerde wis­ e n natuurkunde a a n d e VU e n promoveerde in 1967. Van Hinte (54) studeerde geologie a a n d e Rijksuniversiteit v a n Utrecht e n promoveerde j.n 1962 cum lau­ de.

teemverandering in Nederland 'budgettaire neutraliteit' wordt verlangd. Een vouchersysteem heeft e e n a a n t a l aantrekkelijke voorde­ len, l e d e r e Nederlander krijgt bij het bereiken v a n e e n be­ p a a l d e leeftijd e e n gelijke hoe­ veelheid vouchers die op e e n zelf te kiezen moment ingeruild kunnen worden voor eveneeins zelf te kiezen onderwijs­eenhe­ den. Het recht op onderwijs wordt d a a r m e e uitgebreid n a a r e e n grotere doelgroep, wat recht doet a a n e e n fundamente­ le doelstelling v a n het onder­ wijssysteem: maximale toegan­ kelijkheid. Bovendien leidt het vouchersysteem tot e e n grotere afstemming v a n het onderwijs op d e maatschappelijke e n indi­ viduele behoeften. Onderwijs k a n bij zo'n systeem gevolgd worden op d e tijd e n plaats die m e n zelf kiest. Ook het studietempo k a n door ieder­ e e n zelf b e p a a l d worden. Het is mogelijk om e e n uniek vakken­ pakket s a m e n te stellen n a a r ei­ g e n inzicht en voorkeur. M a a r d a a r m e e doemen ook meteen d e problemen op. De onderwijs­

VU ziekenhuis sluit contract met Siemens Het VU ziekenhuis heeft met Sie­ mens Nederland NV e e n zesja­ rig investeringscontract afge­ sloten voor d e levering v a n ra­ diodiagnostische apparatuur. Met het contract is e e n b e d r a g v a n in totaal 18 miljoen gulden gemoeid. In d e ziekenhuiswe­ reld geldt het als vrij uniek dat voor zo'n l a n g e periode e n voor zo'n groot b e d r a g e e n contract met e e n leverancier wordt afge­ sloten. (Wim Crezee)

Jos Dohmen toe is g e e n zicht op e e n syste­ matische afweging." Volgens d e studenten is er op zich niets tegen het a a n b r e n g e n v a n prikkels die tot h o g e r e pres­ taties kunnen leiden. M a a r nieuwe wijzigingen in het stelsel v a n studiefinanciering moeten uiterst zorgvuldig geschieden: "Het modderfiguur dat d e over­ heid sloeg, ligt n o g vers in het geheugen." De werkstukken v a n d e studen­ ten s t a a n v a n d a a g (vrijdag 15 september) ter discussie op e e n conferentie a a n d e Erasmus Universiteit. Vier aspecten v a n studiefinanciering komen a a n d e orde: d e invoering v a n e e n OV­jaarkaart voor beursstuden­ ten, d e landelijke steunpunten, het voucher­ of knipkaartsys­ teem e n d e voorgenomen priva­ tisering v a n d e studieleningen. Over dat laatste aspect krijgt minister Deetman volgende week ook e e n advies v a n e e n commissie Van der Z w a n / L e ­ blanc.

instellingen zijn niet b e r e k e n d op e e n dergelijke flexibiliteit e n er zullen capaciteitsproblemen optreden. Het is zelfs d e v r a a g hoe groot d e keuzevrijheid in d e praktijk k a n zijn: om te voorko­ m e n dat d e uiteindelijke keuze natte vingerwerk wordt, moet d e vrijheid beperkt worden door 'afstudeerprofielen' te bepalen. Ook zal d e overheid regulerend moeten blijven optreden om concurrentie tussen onderwijs­ instellingen te beteugelen en om geldverspilling tegen te g a a n . Een belangrijker b e z w a a r ligt in d e enorme problemen die d e in­ e n uitvoering v a n e e n voucher­ systeem met zich meebrengt. Het a a n t a l informatiestromen m a a k t d e z a a k complex: toe­ kennen v a n het leerrecht, con­ sumptie v a n onderwijs, a a n b i e ­ ding v a n onderwijs, bekostiging v a n d e instellingen, studiefinan­ ciering e n controle v a n d e juist­ heid v a n g e g e v e n s . Het stelsel v a n studiefinanciering moet in­ grijpend gewijzigd worden, om­ dat d e doelgroep e r v a n ver­ b r e e d wordt, het onderscheid tussen fulltime e n parttime stu­ deren niet meer relevant is e n omdat het ouderlijk inkomen niet meer b e p a l e n d m a g zijn voor d e samenstelling v a n d e beurs.

Onrust "Gezien het feit dat d e Wet Stu­ diefinanciering kortgeleden ge­ wijzigd is e n geleid heeft tot gro­ te maatschappelijke onrust e n d a a r a a n gekoppelde uitvoe­ ringslast, is het ongewenst d e wet opnieuw zo fundamenteel te wijzigen", zo luidt d a n ook d e conclusie v a n d e Rotterdamse studenten. Het budgettair neu­ traal invoeren v a n e e n voucher­ systeem m a g m e n al h e l e m a a l vergeten, want d e extra kosten zijn enorm. Dat geldt niet alleen voor d e kosten v a n ontwikkeling e n invoering e r v a n . V a n w e g e d e uitbreiding v a n d e doelgroep zullen ook d e kosten voor studie­ financiering stijgen en er zal fi­ nancieel verlies optreden om­ dat ouderlijke bijdragen e n stu­ diekostenvergoedingen van werkgevers wegvallen.

(Jos

Do hmen)

R. In 't Veld: studierendement

kan ho ger

Foto Bram de Hollander

Financiële prikkels Vervolg van pag. 1 l a n g e r e tijd lenen, wat d e stu­ dieschuld verhoogt. Aanscherping v a n deze prikkels m a g volgens d e conamissie In 't Veld slechts geschieden als a a n drie v o o r w a a r d e n wordt vol­ d a a n : ze zullen rechtvaardig, doeltreffend en uitvoerbaar moeten zijn. Rechtvaardig bete­ kent dat d e student in alle g e ­ vallen blijft beschikken over e e n budget dat d e minimumkosten v a n levensonderhoud dekt. Ook dienen d e prikkels te werken op punten die voor alle studenten gelden, dus niet in d e aanvul­ lende studiefinanciering m a a r bij d e basisbeurs. Verder vindt d e commissie d a t alleen e e n koppeling tussen d e inspanning v a n d e student e n d e studiefi­ nanciering rechtvaardig is, niet die tussen resultaat en studiefi­ nanciering. "Het gemakzuchtig genie m a g toch g e e n a a n ­ s p r a a k m a k e n op meer beurs d a n d e middelmatig b e g a a f d e die zich tot diep in d e nacht uit­ slooft?", zo schrijft zij.

Prikkels Wat d e onderwijsinstellingen betreft, voldoen volgens d e commissie twee soorten prikkels a a n deze criteria. De reeds be­ s t a a n d e verbinding tussen d e subsidie v a n het rijk e n het a a n ­ tal afgestudeerden k a n worden aangescherpt. Bijvoorbeeld door e e n lager b e d r a g a a n d e instelling uit te keren voor d e g e ­ n e n die n a vijf of meer j a r e n afstuderen. D a a r n a a s t is e e n soort 'strafkorting' te overwegen op d e rijksbijdrage indien stu­ denten zeer l a n g ingeschreven s t a a n zonder e e n e x a m e n met succes af te leggen. De universi­ teit of hogeschool moet d a n wel in staat worden gesteld om in voorkomende gevallen e e n ver­ klaring af te g e v e n dat d e b e ­ trokkene niet daadwerkelijk stu­ deert. Daardoor verliest d e be­ trokkene zijn recht op studiefi­ nanciering. De opbrengst v a n deze beide m a a t r e g e l e n moet volgens d e commissie in e e n fonds worden gestort. De instelling m a g dat fonds d a n gebruiken om d e stu­ dievoortgang te stimuleren via bijvoorbeeld prijzen, extra be­ geleiding of investeringen in on­ derwijsvernieuwing. Om deze voorstellen op instellingsniveau te verwezenlijken is overigens g e e n wetswijziging nodig. Zij kunnen vrij snel worden inge­ voerd.

De universiteiten e n hogescho­ len krijgen bij dit voorstel e e n belang, m a a r g e e n gebod, om te bevorderen d a t studenten met e e n redelijke snelheid stu­ deren.

Premie Ten a a n z i e n v a n d e individuele student acht d e commissie e e n prikkel mogelijk door d e basis­ beurs n a vijf j a a r te verlagen. De student moet d a n wel d e ge­ legenheid krijgen om bij te le­ n e n opdat zijn inkomen op het minimumniveau blijft. Hoe groot d e verlaging v a n d e beurs zou moeten zijn zegt d e commissie niet. Aanbevolen wordt om dit te laten onderzoeken door mid­ del v a n 'simulaties'. Een verde­ re mogelijkheid is om dit voor­ stel te combineren met d e toe­ kenning v a n e e n premie voor d e g e n e n die echt snel afstude­ ren. Deze premie k a n d a l e n n a a r m a t e d e werkelijke in­ schrijvingsduur langer is. Het verdient a a n b e v e l i n g om der­ gelijke premies door d e instel­ lin­ g e n te later> uitkeren, w a a r ­ bij v a n het eerder g e n o e m d e fonds gebruik k a n worden ge­ maakt. D a a r n a a s t adviseert d e com­ missie In 't Veld om studenten die snel of goed studeren extra te belonen door h e n in staat te steUen meer bij te verdienen zonder korting op d e studiefi­ nanciering. Deze m a a t r e g e l k a n bijvoorbeeld g a a n gelden voor allen die binnen e e n j a a r het propedeutisch e x a m e n met succes h e b b e n afgelegd. Voor het a a n b r e n g e n v a n deze prik­ kels in het stelsel v a n studiefi­ nanciering is overigens wel e e n wetswijziging noodzakelijk. Tot slot noemt d e commissie In 't Veld ook nog e e n v e r d e r g a a n d e maatregel ter bevordering v a n d e studievoortgang. Die houdt in dat het stelsel v a n studiefi­ nanciering in zijn geheel uit le­ ningen g a a t bestaan, die ten dele worden kwijtgescholden n a a r g e l a n g a a n v a a r d b a r e stu­ dieresultaten worden geboekt. "Zulk e e n stelsel heeft d e char­ me v a n d e eenvoud en is wel­ licht ook het meest consistent", schrijft d e commissie. Toch wordt d e invoering d a a r v a n op dit moment niet a a n b e v o l e n om­ dat d e afstand tussen het stelsel v a n studiefinanciering en d e overige sociale­zekerheidsre­ gelingen te groot zou worden. Het is slechts het overwegen w a a r d in het kader v a n e e n ge­ heel nieuw, samenhangend jongerenbeleid, aldus d e com­ missie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen