Ad Valvas 1989-1990 - pagina 568

AD VALVAS 21 JUNI 1990

PAGINA 12

Arbeidsmarkt dirigeert Europees u niversitair oriiest Europese onderwijsommissie evalueert ERASMUS­programma Riki Janssen/Bea Bos (HOP)

Tien uur. De luxueus uitgevoerde collegezaal vertoont nog veel witte plekken. "Goedemorgen," klinkt het verveeld door de koptelefoon. De tolk heeft er minder zin in vandaag. "We zijn niet op de hoogte van de praktische uitwerking van ERASMUS, daarom willen wij contact met men­ sen uit de praktijk," vertaalt ze de woorden van de Italiaanse voorzitter Roberto Barzanti. Er moeten voorstellen geformuleerd worden voor het evaluatierapport, dat in november 1990 aan de inter­mi­ nisteriele conferentie te Siena wordt voorgelegd. Via ERASMUS (EuRope­ an Community Action Scheme for the Mobility of University Students) financiert het Parlement samenwer­ kingsprogramma's van universiteiten en beurzen voor studenten. Twee procent (28.000) studeerde al in het buitenland. In de toekomst moet dat tien procent worden, zodat de oplei­ ding van "menselijke hulpbronnen steeds meer afgestemd wordt op de behoeften van de Gemeenschap." De politiek levert de globale kaders en het geld voor de uitwisselingspro­ gramma's, de universiteiten moeten het werk doen. De Leuvense hoogle­ raar Wielemans vraagt zich echter af welk werk precies verricht moet wor­ den: "Wij moeten de vraag stellen welke actuele tendensen het ERAS­ MUS­programma bemvloeden. De trend is dat het hoger onderwijs in de meeste landen een marktvriendelijke oriëntatie heeft. Het is utilitair en pragmatisch. Men antwoordt op de korte termijnproblemen van het be­ drijfsleven. De arbeidsmarkt is de di­ rigent van het universitaire orkest. De kritisch­analytische taak komt in de schaduw te staan." Wielemans vraagt zich af wat de historische Erasmus daafvan zou vinden. Europarlementariër Arie Oostlander, lid van de christen­democratische fractie, valt Wielemans bij: "Het is jammer dat er zo'n korte termijnten­ dens aanwezig is. Juist onder studen­ ten is het heel belangrijk een filoso­ fisch­ethisch kader aan te reiken. We moeten toe naar het wezen van de universiteiten, en dat ligt meer in de geest van de historische Erasmus." Voor de EG is de naam van Europa's grootste humanist in de eerste plaats een goed handelsmerk, een "com­ merciële troef'. De Europese Ge­ meenschap, in haar fundamenten een economische gemeenschap, kop­ pelt onderwijs steeds vooral aan de economie. Daar kunnen ook de par­ lementariërs uit de onderwijscom­ missie niet om heen. Wielemans' punt krijgt daarom nauwelijks aan­ dacht. De aanwezigen beperken zich tot de praktische (geld)problemen.

Sinds 1987 kan iedere Westeuröpese student op kosten van de Euro­ pese Gemeenscliap een semester in het buiten­ iand studeren via het ERASIVIUS­programma. Studeren in Keulen, Lis­ sabon, Nijmegen of Sie­ na, kennismaken met een andere cultuur en spreken in een andere taal moet studenten voorbereiden op de communautaire ar­ beidsmarkt van 'Europa 1992'.

Foto Gerard Verschooten

Wil de interuniversitaire samenwer­ king echt wortel schieten,'dan moe­ ten financiële besluiten eerder en over een langere termijn genomen worden. Bovendien moeten de bedra­ gen opgevijzeld worden. De studen­ tenaantallen groeien, maar de subsi­ dies blijven achter. De Portugese hoogleraar Da Silva Carrido pleit voor een duidelijker structuur: "ERASMUS kan voor ieder­ een iets betekenen, als er werkelijk een Europese, universitaire program­ mering is en als diploma's werkelijk erkend worden." Hij merkt overigens dat het enthousiasme onder de Por­ tugese professoren toeneemt: "Ze zien een link naar het prestige van hun universiteit." Hij voegt er be­ zorgd aan toe, dat dat niet in over­ eenstemming met de oorspronkelijke bedoeling is. Ook Wielemans vindt dat kwalijk: "ERASMUS­programma's dragen vaak de naam van één universiteit, dat is dan een kroontje om mee te scoren. De andere universiteiten uit het netwerk zijn slechts de parels rond de eigen kroon." Bij de start van ERASMUS werkten vooral universiteiten uit Frankrijk,

Duitsland en Groot­Brittanié samen. Die samenwerking omvat inmiddels de meeste lidstaten. De zuidelijke lid­ staten Griekenland, Spanje, Italië en Portugal blijven echter achter. Wanneer Wielemans behoedzaam formulerend op het kwaliteitsverschil tussen Noord­ en Zuid­Europa wijst, valt er een stilte. "Collega's uit het zuiden signaleren dit zelf. Sommige voelen zich een beetje vernederd, omdat zij hun studenten naar betere, noordelijke landen moeten sturen." De Italiaanse Grementieri wijst dit resoluut van de hand: "Het verschil tussen noord en zuid is geen verschil tussen goed en slecht. Dat is toch wel duidelijk, dacht ik." "Onzin", vinden ook de ambtenaren van het Europese Parlement: "Er zijn alleen verschillen in methodologie." Wentzlaff Egge­ bert: "We moeten ervan uitgaan dat alle universiteiten in Europa gelijk­ waardig zijn." Geroffel op de tafels en instemmend geknik. Het principe van gelijkwaardigheid wordt angst­ vallig vastgehouden. Gelijkwaardigheid ook wat betreft de negen talen. Ieder debatteert en dis­ cussieert in de moedertaal, een klem­ mende koptelefoon moet zorgen voor

wederzijds begrip. Een Spanjaard heeft recht op z'n Spaans en een Ne­ derlander op z''n Nederlands. Maar wie in het buitenland wil studeren, moet de taal spreken. Alle aanwezi­ gen zijn het daar over eens. Het is al­ leen de vraag wie daar verantwoorde­ lijk voor is. "Het ERASMUS­programma mag niet ontaarden in een soort talencur­ sus," stelt de Engelse Europarlemen­ tariër Kellett­ Bowman. De Portuge­ se socialist Coimbra Martins pleit wel voor extra geld: "Reizende studenten zijn vaak rijke studenten. Zij spreken de talen. We moeten vermijden dat het programma sociale kloven ver­ groot, want dat is het omgekeerde van wat wij willen." Wielemans vindt dat talenkennis best een selectiecrite­ rium mag zijn: "Op de leeftijd van 20­22 jaar zijn de sociale verschillen wel genivelleerd." Prof. Valerio Grementieri, afgevaar­ digde van de universiteit van Siena, wijst erop dat Erasmusstudenten nog­ al verschillend behandeld worden wat betreft huisvesting, bibliotheek­ gebruik of sport: "Alle Europese stu­ denten moeten dezelfde rechten krij­ gen. We moeten een Europese Eras­

Geloofwaardigheid "Wij hebben uitgebreide ervaring met ERASMUS, en zijn er zonder meer enthousiast over. Te midden van alle bezuinigingen kon er einde­ lijk weer iets", aldus de Leidse dr. Pe­ ter Floor, voorzitter van de Coimbra Group, een samenwerkingsverband van 23 universiteiten waaronder die van Leiden, Groningen, Coimbra, Oxford en Bologna. Hij voegt er met­ een aan toe: "We zijn niet gekomen om te zeuren over geld, maar extra geld is nodig om geloofwaardig te blijven. Sommige universiteiten doen niet mee aan het ERASMUS­pro­ gramma omdat zij bang zijn later voor de kosten te moeten opdraaien." Prof. Wentzlaff Eggebert, sprekend namens alle Duitse universiteiten, signaleert in zijn land een "latente weerstand" tegen nieuwe program­ ma's: "Men staat toch al onder druk. Studenten zijn afhankelijk van de goede wil van professoren." Alle gastsprekers zijn het erover eens.

Europarlementariër Arie Oostlander; " W e moeten toe naar het wezen van de universiteiten; dat ligt meer in de geest van de historische Erasmu s." Foto Gerard Verschooten

v^

muskaart creëren." Grementieri wil deze kaart op lange termijn koppelen aan de bestaande studentenkaart. "Dan krijgt men ook korting op mu­ sea, reizen, en zo. Het is maar een klein stapje, maar dan kunnen alle studenten zich werkelijk Europees voelen." De Nederlandse liberaal Jessica Lari­ ve vindt huisvesting in elk geval geen zaak voor het Parlement "Dat moe­ ten de imiversiteiten zelf oplossen. Neem bijvoorbeeld Utrecht. Daar zorgen studenten zelf voor de huis­ vesting van hun buitenlandse colle­ ga"s, en omgekeerd." Ook het feit dat een pil^e op een Pa­ rijs terras duurder is dan in Athene, heeft de aandacht van de genodig­ den. Deze relatieve verschillen in le­ vensonderhoud tussen de lidstaten zullen vanaf 1991 in de beurzen ver­ rekend worden. Larive schuift het probleem van de te lage beurzen op het bord van de studenten: "Studen­ ten zijn toch al gepriviligeerde perso­ nen. Zij mogen er ook zelf wel iets voor over hebben. Klinkt misschien hard, maar wij stonden toch ook op zaterdag in de supermarkt?" De professoren willen juist vermijden dat hun studenten in het buitenland moeten werken: "Ze moeten niet aan een benzinepomp hoeven te werken. Dat levert studievertraging op". Bo­ vendien is het al moeilijk genoeg om in eigen land een baan te vinden, laat staan in het buitenland. Vermeden moet worden dat het uitwisselings­ programma een elitair karakter krijgt. Straks kunnen alleen kinderen met rijke ouders naar het buitenland. "Ik vind het twijfelachtig als er een sociale selectie dreigt bij de verdeling van beurzen," stelt de Duitse socialis­ te Gepa Maibaum. Ook haar Franse collega Louis Lauga, lid van de de­ mocratische fractie, vindt extra geld een absolute voorwaarde: "Als we volharden in deze ontwikkeling van het programma, dan moeten we een zuiver geweten houden. Willen we de aantallen voor uitwisseling vermenig­ vuldigen, dan moeten de materiele voorwaarden worden geregeld. Stu­ denten moeten de kans krijgen om van ERASMUS te genieten." Vijf uur. Hier en daar zit nog een verloren Europarlementariër. De gastsprekers luisteren naar de afslui­ tende woorden van Barzanti. Achter het glas hangt de tolk vermoeid over haar microfoon.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen