Ad Valvas 1989-1990 - pagina 179

PD\FJ^^

10 NOVEMBER 1989

n

Nieuwe minister O W vond begroting 'vervuild'

Rekenmeester Jo Ritzen wil bezem halen door begroting Bewindslieden op het ministerie van onderwijs en we­ tenschappen zullen, bijna per definitie, meer hoon dan lof oogsten. Kijk maar eens hoe het die arme Deetman is vergaan. Wie staat er dan nog te trappelen om het roer op dit departement over te nemen? Een portret van Jo Ritzen De PvdA wilde g r a a g , zo g r a a g dat zij g e h e e l onverwacht beide bewindslieden op dit moeilijke ministerie heeft geleverd. M a a r d e combinatie v a n rekenmees­ ter Jo Ritzen als minister e n on­ derwijsman Jacques Wallage als staatssecretaris zou best wel e e n s a a r d i g e verrassingen kun­ n e n opleveren. De financiële problematiek op het ministerie v a n onderwijs e n w e t e n s c h a p p e n is d e voor­ n a a m s t e r e d e n voor d e impopu­ lariteit v a n d a t departement. D a a r zal e e n s flink d e bezem doorheen moeten e n v a n d e nieuwe minister m a g ­ gezien zijn eigenlijke v a k ­ worden ver­ wacht d a t hij d a a r h o g e priori­ teit a a n geeft. Het vakgebied v a n professor dr.ir. J.M.M. Ritzen (44) is d e eco­ nomie v a n d e publieke sector. Al op zeer jonge leeftijd ­ hij w a s toen 35 ­ werd Ritzen in 1981 als hoogleraar onderwijseconomie b e n o e m d a a n d e K atholieke Universiteit Nijmegen, een b a a n die hij combineerde met e e n adviseurschap op het mi­ nisterie v a n sociale zaken e n werkgelegenheid. In 1983 ver­

huisde hij n a a r d e Erasmus Uni­ versiteit Rotterdam w a a r zijn leeropdracht werd uitgebreid. Vanuit die positie heeft Ritzen d e afgelopen j a r e n met enige regelmaat commentaar g e g e ­ ven op d e onderwijsbegroting. Een m a a n d g e l e d e n n o g gaf hij zijn opvatting d a t d e begroting zo 'vervuild' is, d a t deze g e e n getrouw beeld meer geeft v a n d e b e d r a g e n die in d e toekomst voor onderwijs nodig zijn. De opvolger v a n Deetman zou met precies dezelfde overschrijdin­ g e n komen te zitten, voorspelde hijl

Miljard gulden Zo w a s er in 1987 e e n over­ schrijding v a n e e n miljard gul­ d e n op d e kosten v a n het voort­ gezet onderwijs, w a a r o v e r Rit­ zen in het Leidse universiteits­ b l a d Mare (4 mei '88) zei: "Zowel d e kosten v a n d e wachtgelden als die v a n het vergrijzende personeelsbestand zijn onder­ schat. Als je d a t hoort v a l je toch v a n je stoel v a n verbazing, want w a t is er nu makkelijker te r a m e n d a n dat? H e b b e n ze

Jos Dohmen weer zitten slapen of is het e e n slim poliüek spel?" In 1988 w a s d e overschrijding bij onderwijs vooral e e n gevolg v a n d e stu­ diefinanciering: "Deetman heeft veel problemen g e h a d om d a t stelsel door het kabinet te krij­ g e n e n volgens mij heeft hij g e ­ probeerd d e cijfers rooskleuri­ ger voor te stellen d a n ze w a ­ ren. (..) Ik denk d a t Deetman over het geheel g e n o m e n on­ recht is a a n g e d a a n omdat er verkeerd is g e r a a m d . M a a r ik denk ook d a t hij verplichtingen is a a n g e g a a n die hij niet kon betalen. Deetman moet niet zo­ veel willen veranderen...". Tegenover De Vo lkskrant (6 ok­ tober '89) gaf Ritzen onlangs d e a m b t e n a r e n op het ministerie d e schuld v a n d e v e r k e e r d e r a ­ mingen. "Er zit e e n groot probleem in d e ambtenarij: directeuren die tel­ kens overschrijdingen veroor­ zaken worden d a a r niet voor gestraft, m a a r beloond. Als je e e n overschrijding hebt is d a t binnen d e ambtenarij e e n teken dat je meer hebt g e d a a n d a n n o r m a a l mogelijk zou zijn. Veel a m b t e n a r e n voelen zich g e ­ woon meer verbonden met het veld, d a n met d e minister v a n financiën." Deze opmerking heeft Ritzen in a a n v a r i n g g e ­ bracht met d e secretaris­gene­ r a a l v a n het departement, die meteen w o e d e n d in d e p e n klom.

Speciaal team Volgens Ritzen moest er e e n speciaal t e a m komen v a n a m b ­ t e n a r e n v a n financiën e n on­ derwijs om d e onderwijsbegro­ ting v a n vertekenende g e g e ­ vens te ontdoen. Want v a n drie posten op d e nieuwe begroting weet hij nu al d a t ze hoger zul­ len uitvallen: het speciaal on­ derwijs, het wetenschappelijk onderwijs ( v a n w e g e d e extra groei v a n studenten) e n d e stu­ diefinanciering. Zijn eerste a a n ­ dachtsgebied heeft d e nieuwe b e w i n d s m a n d a a r m e e al om­ schreven.

FotoAVCATU

10.000 stickers tegen Shell in Ad Valvas Vorige week vrijdag heeft d e s t u d e n t e n v a k b o n d SRVU het grootste g e d e e l t e v a n d e o p l a g e v a n Ad Valvas v a n e e n actie­sticker voorzien. De s t u d e n t e n besloten hiertoe o m d a t Shell nog s t e e d s in Ad Valvas adverteert. De SRVU heeft voor deze milde actievorm gekozen, a a n g e ­ zien d e redactie v a n Ad Valvas e n k e l e m a a n d e n terug zich v a n d e Shell­advertenties d i s t a n t i e e r d e . "We wilde d e redactionele ruimte o n g e m o e i d laten", a l d u s Ingridiïoufe­ pen, voorzitster v a n d e vakbond. "Met ongeveer 25 m e n s e n h e b b e n w e in e e n uur of t w e e o n g e v e e r 10.000 stickers kun­ n e n plakken." Ook op a n d e r e universiteiten werd er door s t u d e n t e n actie gevoerd t e g e n d e Shell­advertenties. Het verst g i n g e n d e s t u d e n t e n v a n d e UvA. Daar werd d e h e l e o p l a g e v a n Fo lia door s t u d e n t e n 'ontvoerd'.

(Mark Plakker)

Ritzen is in d e praktische poli­ tiek nooit zo n a a r voren getre­ den, m a a r hij k a n wel worden gerekend tot d e achter d e scher­ m e n opererende beleidsmakers v a n d e PvdA. Hij w a s bijvoor­ beeld n a u w betrokken bij d e tot­ standkoming v a n het rapport 'Naar e e n werkbare toekomst', w a a r i n die partij in 1984 h a a r visie o p d e werkgelegenheid neerlegde. Ook in d e inner cir­ cle v a n het onderwijs is niet h e ­ l e m a a l onbekend. Een a a n t a l v a n zijn onderzoeken is in het recente verleden opgevallen, m a a r het d e b a t g a a t irmiiddels al weer over a n d e r e zaken. Een a a n t a l v a n zijn conclusies herinnert m e n zich wel: grotere klassen leiden niet noodzakelijk tot slechter onderwijs ('Wat is onderwijs ons waard?', 1982). Of: d e hoogte v a n het college­ geld heeft nauwelijks invloed op d e instroom v a n studenten, wel d e hoogte v a n d e beurs ('Vraag n a a r hoger onderwijs', 1986). De w o e d e v a n enkele universi­ teiten riep hij over zich af met d e conclusie d a t d e t a a k v e r d e ­ lingsoperatie (TVC) in zijn opzet grotendeels w a s mislukt ('De im­ plementatie v a n TVC­ bezuini­ gingen', 1986).

]o Ritzen was vo o ral achter de schennen

actief. Foto Bram de Hollander

Het zal p a s eind deze week b e ­ kend worden welke portefeuille­ verdeling d e nieuwe minister e n d e staatssecretaris zijn over­ eengekomen. Het is d a n ook nog niet te z e g g e n wie v a n bei­ d e n het hoger onderwijs zal g a a n bestieren. Ritzen heeft zich, zoals gezegd, niet bijzon­ der geroerd in d e actuele dis­ cussies over het hoger onder­ wijs. Alleen over d e kwestie v a n het rendement in het hoger on­ derwijs, gaf hij kortgeleden in e e n interview met Het Paro o l (26 oktober '89) e e n p a a r marginale observaties ten beste. "Je moet d e stof in veel kleinere delen splitsen e n veel tentamens afne­ men," zo zei hij. "Voor d e docent is zoiets drie tot vier keer zoveel werk e n d a a r staat niets tegen­ over. De docent wordt er op g e e n enkele manier toe a a n g e ­ zet die extra inspanning te leve­ ren." De a a n b e v e l i n g v a n d e com­ missie­In 't Veld om prikkels tot snel afstuderen in b o u w e n in d e studiefinanciering, vindt Ritzen e e n a a r d i g e suggestie. "Het is op zich e e n goed idee d a t stu­ denten zelf e e n universiteit kie­ zen w a a r ze weten d a t ze snel e n goed kurmen doorstuderen. Als d e studenten dus met d e voeten stemmen, zal d a t zijn ef­ fect op d e universiteiten niet missen. M a a r ik denk d a t het nog vrij l a n g duurt voor studen­ ten zo ver zijn." De schoolse op­ zet v a n het wetenschappelijk onderwijs die Ritzen in Het Pa­ rool bepleit, v r a a g t niet alleen extra inspanningen v a n d e do­ centen m a a r evenzeer v a n d e studenten. "In e e n a a n t a l stu­ dies blijken studenten niet meer d a n vijf­ tot zeshonderd uur per j a a r a a n hun studie te besteden. Dat is te weinig." D a n is staatssecretaris drs. J. Wallage (43) e e n heel w a t b e ­ kender figuur, als politicus e n als onderwijsman. WdUage zat acht j a a r in d e Tweede K amer, waarbij het hoger onderwijs zijn specialisme bleek. Dat laatste wil overigens niet z e g g e n d a t d e k a n s groter is d a t hij in plaats v a n Ritzen deze portefeuille zal krijgen. De PvdA heeft steeds h a a r grootste prioriteit gelegd bij het basis­ e n voortgezet on­ derwijs e n ook in het huidige

regeerakkoord zijn dit d e enige terreinen w a a r n o g w a t extra geld te besteden is (500 miljoen gulden). In e e n interview met het HOP vlak voor d e verkiezingen b e ­ vestigde Wallage dat. We mo­ g e n met zijn allen blij zijn, zei hij, dat e e n a a n t a l politieke par­ tijen in h u n programma's über­ haupt nog a a n d a c h t voor on­ derwijs h a d d e n . Het hoger on­ derwijs hoefde w a t h e m betreft niet m e e te delen in die priori­ teit: "De PvdA g a a t er v a n uit dat d e ruimte die wenselijk is voor het hoger onderwijs moet worden verdiend door d e doel­ matigheid binnen d a t systeem zelf te verhogen." Een dergelijke doelmatigheids­ verbetering k a n volgens Walla­ g e het best geschieden door grotere flexibiliteit v a n studie­ progranmia's die worden inge­ b e d in e e n 'netwerk' v a n weten­ schappelijk e n hoger beroeps­ onderwijs. Gezamenlijke ver­ antwoordelijkheid v a n d e beide subsystemen voor d e propedeu­ se e n d a a r n a voor studenten veel mogelijkheden om onder­ wijsmodules bij d e 'buren' te volgen. Dat alles zou d e leerwe­ g e n in het hoger onderwijs effi­ ciënter m a k e n e n dus op termijn ruimte creëren.

Marktsector Verder vond WdUage d a t de marktsector, het bedrijfsleven, meer zou moeten bijdragen a a n d e opleidingen in d e t w e e d e fase: "De huidige rolverdeling waarbij d e minister over d e g a ­ ten e n het bedrijfsleven over d e k a a s gaat, werkt niet." Wallage is socioloog. Hij w a s voor zijn K amerlidmaatschap in Groningen enkele j a r e n zeer actief in d e studentenbeweging, w a s g e d u r e n d e enige tijd voor­ zitter v a n d e PvdA­fractie in d e Groningse r a a d e n vervolgens acht j a a r wethouder onderwijs in die stad. In d e afgelopen m a a n d e n , zo niet jaren liet Wal­ l a g e a a n ieder die het horen wilde weten d a t hij g r a a g e e n s minister wUde worden. In Else­ vier zei hij anderhalf j a a r gele­ den: "Beleid m a k e n op zo'n d e ­ partement ... prachtig, het mooi­ ste wat er is. Ik b e n er g r a a g bij als het zover is."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen