Ad Valvas 1989-1990 - pagina 284

K

i^DVpLVpS

12 JANUARI 1989

NA VIJVEN (7): DE VEBZu

'Handen moet je laten wapperen is mijn stelling Zijn collega's begrijpen niet hoe hij d e tijd vindt om zoveel te publiceren. Peter Nijkamp, die d e afgelopen vijf j a a r gemid­ deld é é n artikel per week schreef, is d a n ook g e e n ge­ woon mens. De hoogleraar in d e regionale economie heeft g e e n twee h a n d e n , m a a r wel tachtig. Zijn hobby is het uitvloeisel v a n een meningsverschil. Een ken­ nis b e w e e r d e vijftien j a a r gele­ d e n dat het heel eenvoudig is om kunstvoorwerpen te vinden in d e vorm v a n e e n h a n d . Nij­ kamp geloofde d a a r niets v a n en ging op zoek. Zijn twijfel bleek terecht, het viel niet m e e . Maar hij heeft zijn zoektocht nooit meer willen opgeven.

Over de hele wereld heeft hij sindsdien antiekzaken, tentoon­ stellingen en vlooienmarkten afgestroopt. "Handen die volgens e e n stan­ d a a r d r e c e p t in d e fabriek zijn gemaakt, wU ik niet hebben. Soms geven mensen mij v a n die a s b a k k e n of bloemenvazen v a n Blokker in d e vorm v a n e e n hand, m a a r die vind ik zo af­ schuwelijk, dat ik ze direct weg­ gooi. Het g a a t me alleen om los­ se h a n d e n w a a r e e n kunste­ n a a r a a n te p a s is gekomen e n die op d e e e n of a n d e r e manier uniek zijn." Helemaal absoluut is die eis trouwens niet. Van d e h a n d e n v a n Escher ­ d e h a n d die d e h a n d tekent die h a a r tekent ­ is

Peter Nijkamp: "Handen zijn eigenlijk naar buiten gekeerde herse­ nen. " Foto Bram de Hollander

JOOL HUL f mfKoi',mLto fj^of!

Frank v a n Kolfschooten Nijkamp zo gecharmeerd" d a t hij, bij gebrek a a n kapitaal om e e n origineel te kopen, voor deze keer wel g e n o e g e n wU ne­ m e n met e e n kopie. En ook bij de biddende handen van de apostel, v a n Dürer, wint zijn be­ wondering het v a n zijn w e n s om oorspronkelijk werk te bezitten. Nijkamp moet zijn h a n d e n v a a k v a n ver halen. In West­Europa zijn h a a s t g e e n kunstenaars die zich specialiseren in h a n d e n . Volgens Nijkamp past d e a a n ­ dacht daarvoor niet in d e wes­ terse cultuur. In Azië zijn h a n ­ d e n veel prominenter a a n w e z i g in d e cultuur. "Bij oosterse kunstvoorwerpen h e b b e n d e h a n d e n bijvoorbeeld e e n religieuze betekenis. In het Oosten wordt meer gefiloso­ feerd over d e harmonie tussen 1 c h a a m en geest. Het Westen kent die eenheid niet zo: h a n d e n zijn hier domweg instrumenten om m e e te werken e n h e b b e n weinig te m a k e n met je brein." Nijkamp voelt veel voor d e visie die d e filosoof Immanuel Kant hem a a n d e h a n d heeft g e d a a n : h a n d e n zijn eigenlijk n a a r bui­ ten g e k e e r d e hersenen. "Een h a n d zegt heel veel over ie­ m a n d s persoonlijkheid. Wat zich binnen in je hoofd afspeelt, uit zich in wat je in je dagelijks leven doet, en d e meeste men­ sen werken met hun h a n d e n . Met d e relatie tussen wat ie­ m a n d is en wat hij met zijn h a n ­ den doet, bedoel ik niet zo zeer handlezen en handlijnkunde, m a a r gewoon d e vorm en d e beweging. Een h a n d is net zo uniek als e e n vingerafdruk." Daarom is een g o e d e h a n d ook zo moeilijk te vinden voor d e kieskeurige verzamelaar. "Voe­ ten kun je overal vinden, dat is g e e n enkel probleem: die liggen op iedere vlooienmarkt en a n ­ tiekbeurs. Maar een h a n d is voor e e n kunstenaar heel moei­ lijk te maken. Je kunt g e e n h a n d m a k e n zonder daarbij e e n beeld voor o g e n te h e b b e n v a n een persoon. Een h a n d op zich is helmaal niks, zij moet karak­ ter uitstralen. Daarom is e e n h a n d zo'n s c h a a r s artikel." Omdat niet iedere h a n d d e kriti­ sche blik v a n Nijkamp kan door­

staan, is d e verzameling n o g niet zo groot. Hij verzamelt nu zo'n tien a vijftien j a a r en ieder j a a r komen er ongeveer vijf h a n d e n bij. Dat is niet veel, m a a r dat m a a k t het ook s p a n ­ nend, vindt hij. "Als je op iedere hoek v a n d e straat h a n d e n zou vinden, w a s d e lol er snel vanaf. Geleidelijk is mijn hele woonka­ mer b e z a a i d g e r a a k t met h a n ­ den, m a a r ik k a n me nog wel bewegen." De verzameling is inmiddels zeer gevarieerd. Zijn eerste h a n d vond hij op e e n beurs in Gent. Het w a s die v a n Chopin. "Een h a n d met hele smalle, spit­ se, bijna griezelige vingers. Heel soepel trouwens." De h a n d die hem het dierbaar­ ste is, is g e m a a k t n a d e n e e r g e ­ slagen studentenopstand a a n d e universiteit v a n Athene, tij­ dens d e Griekse kolonelsdicta­ tuur. Een kunstenaar m a a k t e n a a r aanleiding v a n het schie­ ten op studenten e e n h a n d die e e n V­teken geeft. Een fraai ge­ vormde hand, w a a r o v e r bloed stroomt. "Het is e e n symbool, e e n unieke hand, die verder n i e m a n d heeft. Zulke h a n d e n h e b ik graag." Nijkamp noemt het verzamelen v a n h a n d e n "zo m a a r e e n hob­ by, e e n sport", die hem p a s echt grote voldoening geeft als hij er veel moeite voor heeft moeten doen. Zoals in het g e v a l v a n d e kunstenaar in d e sloppenwijken v a n Calcutta, bij wie Nijkamp e e n h a n d h a d besteld en zelfs al betaald, m a a r die h a l v e r w e g e het karwei stierf. De n a b e s t a a n ­ d e n voelden zich verplicht d e h a n d gewoon af te leveren, e e n taak die d e zoon ­ g e e n kunste­ n a a r ­ op zich nam. Omdat d e zoon d e h a n d door geldgebrek niet kon opsturen, en een kennis v a n Nijkamp h a a r zo lelijk vond dat hij h a a r niet wüde meenemen, heeft Nij­ kamp speciaal e e n omweg langs Calcutta g e m a a k t op e e n v a n zijn verre oosten­reizen. "Hij h a d er i n d e r d a a d e e n af­ schuwelijke h a n d v a n gemaakt, niaar zo afschuwelijk dat ik h a a r toch wilde hebben." Maar nog w a s d e r a m p s p o e d niet voorbij. De koffer met d a a r ­ in d e h a n d werd gestolen. De dief was, gelukkig voor Nij­ kamp, niet zo g e c h a r m e e r d v a n d e sculptuur e n liet het achter. Met é é n vinger minder. Over zijn eigen twee h a n d e n is Nijkamp niet bijzonder te spre­ ken. Hij vindt het echte werk­ handen, die wel p a s s e n bij zijn bedrijvige a a r d . Als echte wes­ terling ziet hij zijn h a n d e n als instrumenten. "Ik b e n door mijn hobby niet extra zuinig gewor­ den op mijn h a n d e n . Integen­ deel, h a n d e n moet je laten w a p ­ peren, d a a r zijn ze voor. Dat is mijn stelling."

[ Quotes j "Ik hoop dat ik niet zo in de problemen kom als Deetman. Ik geef mijzelf wel een kans. Ik ben veel opener dan hij. Deetman merkte dat overleg met hem niet veel opleverde en dan kapte hij het af Vervolgens brak grote consternatie uit. Ik wil weer open met het onderwijsveld communiceren." Onderwijsminister Jo Ritzen in Vrij Nederland.

"Ik denk dat het dodelijk is voor een onderzoeker om een leven lang ertoe veroordeeld te zijn op dezelfde plaats te blijven zitten. Toch is dat in ons land het ge­ val. We hebben te weinig uni­­ versiteiten om een vlotte door­ stroming te realiseren. En heb je eenmaal je plaats gevonden in dit circus, dan is het heel moei­ lijk er ooit nog uit te stappen." VU­econoom prof. Peter Nij­ kamp in VU­magazine.

"Bij een gewoon boek streef je naar maximalisatie van het aantal lezers, bij een dissertatie is dat de laatste overweging die je hebt." Politicoloog dr. J.W. Heus, eind vorig j a a r gepromoveerd a a n d e Universiteit v a n Amsterdam, in NRC Handelsblad

"Organisatiekunde wordt d è ac­ tuele wetenschap v a n d e ko­ m e n d e tijd. Voor journalisten is dat moeilijk. Zelfs gespeciali­ seerde b l a d e n als Business Week of Fortune verklaren het succes van een bedrijf vaak lie­ ver uit de persoonlijkheid van de topman, dan uit een sterke organisatie. Goed en slecht, sympathiek en onsympathiek zijn gemakkelijkere categorieën dan efficiënt of inefficiënt." Econoom en columnist E.J. Bom­ hoff in NRC Handelsblad.

"Speculaties over wie de wereld in elkaar heeft gezet behoren niet tot mijn onderzoeksterrein, tenzij het een uitspraak is die ik door een experiment kan toet­ sen. " Prof. Karel Gaemers, directeur v a n het Nationaal Instituut voor Kerfysica e n Hoge Energiefysi­ ca (NIKHEF) in Haagse Post.

door A a d Meijer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen