Ad Valvas 1989-1990 - pagina 61

M>\Fjy^

8 SEPTEMBER 1989

Onafhankelijkheid biedt Academie van Namibië nieuwe kansen

'Universitair onderwijs voortzetting v a n d e bevrijdingsstrijd' Namibië is Afrika's laatste kolonie. In november zullen er verkiezingen gehouden worden, daarna zal het land onafhankelijk worden. Eén van de erfenissen die Zuid­ Af rika a a n zijn kolonie nalaat, is een universiteit. Het is een erfenis waar lang niet aUe nabestaanden blij mee zijn. "Maar ja, de gebouwen staan er nu eenmaal ..." De g e b o u w e n s t a a n er inder­ d a a d . Een deel e r v a n is opge­ trokken in e e n wat koloniaal a a n d o e n d e stijl, m a a r d a a r ­ n a a s t zijn twee moderne gebou­ w e n verrezen v a n het soort dat architecten kennelijk overal ter wereld op hun plaats vinden. Al met al is het e e n indrukwekkend complex. En het uitzicht over Windhoek is prachtig. Er is meer dat indruk maakt, d e enorme groei v a n het onderwijs bijvoorbeeld. In 1980 ging wat alom d e Academie g e n o e m d wordt v a n start met welgeteld twaalf studenten. Inmiddels heeft d e Academie zich ontwik­ keld tot e e n instituut w a a r drie soorten hoger onderwijs ver­ zorgd worden e n w a a r in totaal bijna 4800 m e n s e n studeren. De universitaire tak v a n d e A c a d e ­ mie telt ruim 1700 studenten e n vijf faculteiten. De studenten komen uit het hele land, vertelt Chris tine Muller, voorlichtster v a n d e Academie. "De v r a a g n a a r d e huidskleur v a n onze studenten vinden wij eigenlijk nogal gênant," zegt Muller, overigens zonder dat deze v r a a g h a a r gesteld is, "maar w e schatten dat zestig procent niet­blank is."

Voornemens Volgens MuUer biedt Namibië's onafhankelijkheid allerlei nieu­ we kansen. De Academie heeft in m a a r t jongstleden e e n zoge­ n a a m d e 'intentieverklaring' op­ gesteld w a a r m e e zij o p d e nieu­ we situatie wil inspelen. De Academie erkent in deze verklaring dat Namibië opge­ scheept zit met e e n "erfenis v a n kolonialisme e n onderontwikke­ ling" e n ze ziet in dat "onderwijs tot nu toe e e n instrument v a n d e apartheidspolitiek geweest is". Ze stelt zich ten doel m e e te hel­

p e n a a n "de opbouw v a n d e natie" e n het onderzoek af te stemmen op "de ontwikkelings­ prioriteiten v a n Namibië". Bete­ re voornemens zijn nauwelijks denkbaar. De Academie is volop in ontwik­ keling e n dus is het logisch dat er nog wel wat problemen zijn o p te lossen, geeft Muller toe. De invoering v a n het Engels als voertaal is het grootste pro­ bleem. Volgens Muller is Afri­ k a a n s in feite d e lingua franca in Namibië. Veel studenten er­ v a r e n dat echter als d e taal v a n d e onderdrukker. "Maar," zegt Muller, "het zal n o g zeker drie generaties duren voor het En­ gels op zo'n niveau is dat je erin kunt afstuderen." Onzekerheid over d e toekomst is er bij Muller slechts te bespeu­ ren als het over d e mogelijkheid g a a t dat d e bevrijdingsbewe­ ging SWAPO d e regering v a n Namibië zal g a a n vormen. De Academie is voor 84 procent v a n h a a r inkomsten afhankelijk v a n subsidies v a n d e huidige, door Zuid­Airika ingestelde re­ gering v a n Namibië. Niemand weet of ook e e n SWAPO­rege­ ring zoveel geld voor d e A c a d e ­ mie over zal h e b b e n . "Maar als d e SWAPO ziet w a t hier gebeurt, d a n k a n ze d a a r toch moeUijk omheen," hervat MuUer, weer vol zelfvertrouwen. En ze steekt enthousiast v a n w a l met e e n nieuw betoog, over e e n onderzoek n a a r d e v r a a g of het academie­onderwijs beant­ woordt a a n d e behoeften v a n Namibië ("is n o g niet afge­ rond"), over d e invoering v a n participerend onderwijs ("moet nog v a n d e grond komen") e n over internationale contacten ("er zijn onder m e e r contacten met Transkei e n Venda," zegt Muller argeloos, alsof er b e h a l ­

VU klaar voor de start in Namibië Ook d e VU bereidt zich voor op Namibië's onafhankelijk­ heid. In Namibië lijkt behoef­ te te b e s t a a n a a n soortgelij­ k e projecten als die d e VU in a n d e r e l a n d e n v a n zuidelijk Afrika uitvoert. Met d e Aca­ demie zal d e VU echter niet g a a n samenwerken. "Dat is e e n door Zuid­Airika gedo­ mineerde instelling." De VU heeft e e n n a a m hoog te houden op het gebied v a n samenwerking met universi­ teiten in zuidelijk Afrika. Al vanaf 1976 werkt d e VU in Botswana, Swaziland e n Le­ sotho met projecten die voor­ a l ten doel h e b b e n het on­ derwijs in d e 'sciences' (na­ tuurwetenschappen) te ver­ beteren. Deze l a n d e n h e b b e n e e n grote behoefte a a n goed op­ geleide academici in deze

Hanne Obbink vakken. Het onderwijs a a n d e middelbare scholen is echter zwak ­ vooral door e e n gebrek a a n goed opge­ leide leraren ­ e n heel weinig scholieren kunnen voldoen a a n d e toelatingseisen v a n d e universiteit. De projecten die d e VU in d e drie g e n o e m d e l a n d e n uit­ voert, zijn erop gericht om deze vicieuze cirkel te door­ breken door studenten met voldoende a a n l e g , m a a r te weinig kennis klaar te sto­ m e n tot o p universitair ni­ veau. De projecten h e b b e n zoveel succes dat d e VU hetzelfde recept ook is g a a n t o e p a s s e n in Zimbabwe e n Mozambi­ que. Namibië zit met dezelf­

Hanne Obbink v e Zuid­Airika enig l a n d ter w e ­ reld is dat deze thuislanden als zelfstandige staten erkent). Ook Nahas Angida zetelt in é é n v a n die m o d e r n e kantoorge­ b o u w e n die in Windhoek als paddestoelen uit d e grond schieten. Angula is namelijk niet alleen onderwij ssecretaris v a n d e SWAPO, m a a r ook lid v a n het comité d a t d e verkie­ z i n g s c a m p a g n e v a n d e SWAPO

Een deel van de

d e n die o p g e n o m e n zou worden in het door Zuid­Airika opgezet­ te b e s t u u r s a p p a r a a t . "Er is a a n d e Academie nooit ' n a a r b e n e ­ den' gekeken om te onderzoe­ ken wat precies d e problemen w a r e n e n hoe die opgelost kon­ d e n worden." Het verkiezingsprogramma v a n d e SWAPO onderkent het b e ­ l a n g v a n e e n nationale univer­ siteit. Het Instituut voor Namibië ­ opgezet door d e Verenigde Naties e n n a u w verbonden met d e SWAPO ­ publiceerde in

Academie-gebouwen.

organiseert. Dit comité heeft e e n p a a r e t a g e s in het g e b o u w g e ­ huurd e n die volgestopt met computers, telefoons e n druk rond r e n n e n d e m e n s e n . Angula heeft g e e n h o g e pet op v a n d e Academie. "De gebou­ w e n s t a a n er nu e e n m a a l , m a a r het ontbreekt d e Academie a a n onderwijsprogramma's die b e ­ antwoorden a a n d e behoeften v a n d e bevolking." Dat is g e e n wonder, betoogt Angula, w a n t d e Academie w a s oorspronke­ lijk louter bedoeld om e e n b e ­ voorrechte zwarte eUte op te lei­

d e problemen. Veel middel­ b a r e scholen g e v e n niet e e n s wiskunde tot op eindexa­ mermiveau. Het ligt voor d e h a n d dat d e VU al h a a s t in d e startblokken staat. De dienst ontwikkelingssa­ menwerking v a n d e VU heeft tot nu toe alleen contacten gelegd met d e Namibische R a a d v a n Kerken e n heel b e ­ wust niet met d e Academie. Dr. Cf. Stall v a n d e dienst typeert d e Academie als "een door Zuid­Airika g e d o ­ mineerde instelling". De pro­ jecten die m e n a a n d e VU in g e d a c h t e n heeft, laten d e Academie d a n ook links lig­ gen: d e VU wil Namibische studenten klaarstomen voor a n d e r e universiteiten in zui­ delijk Afrika, niet voor d e Academie. Het is overigens n o g niet dui­ delijk w a n n e e r d e VU met h a a r projecten in Namibië v a n start k a n g a a n . De zoek­ tocht n a a r geld voor d e pro­ jecten moet n o g beginnen. Stoll durft niet te voorspellen hoeveel tijd die zal kosten.B

1986 e e n studie w a a r i n wordt uitgelegd w a a r o m . Zonder d e al bestaande Academie zelfs m a a r te noemen, pleit deze stu­ die voor d e oprichting v a n e e n universiteit, "spoedig n a d e on­ afhankelijkheid." "Universitair onderwijs is e e n logische voortzetting v a n d e b e ­ vrijdingsstrijd," valt er te lezen. "Het moet het begin vormen v a n d e t w e e d e fase v a n d e bevrij­ dingsstrijd die leidt tot voUedige sociale e n economische onaf­ hankelijkheid." Angula m a a k t echter duidelijk dat universitair onderwijs niet d e allerhoogste prioriteit zal krij­ g e n v a n e e n SWAPO­regering. Hij wijst op d e geschiedenis v a n het onderwijs in Namibië. Jaren­ l a n g w a s het onderwijs er slechts o p gericht d e zwarte b e ­ volking op te leiden tot e e n on­ dergeschikte positie op d e ar­ beidsmarkt. De systematische verwaarlozing v a n het onder­ wijs voor zwarten heeft ertoe geleid dat in 1984 é é n o p d e drie leerlingen het eerste j a a r v a n het basisonderwijs niet afmaak­ te e n d a t slechts é é n procent v a n alle leerlingen het eindexa­ m e n v a n d e middelbare school h a a l d e . Vijftig tot zeventig pro­ cent v a n d e Namibische bevol­ king is analfabeet. "Voor veel m e n s e n is het basis­ onderwijs niet e e n s toeganke­ lijk," zegt Angula. "En voor zo­ ver het toegarikelijk is, is het irrelevant, w a n t d e meeste les­ programma's komen n o g steeds uit Zuid­Airika. Het opbouwen v a n g o e d basisonderwijs, b e ­ reikbaar voor zoveel mogelijk mensen, heeft voor d e SWAPO dus d e hoogste prioriteit." "Ook het hoger onderwijs, zoals dat a a n d e Academie, moet enorm verbeterd worden. Dat kost echter veel geld, e n d a t k a n

E

je beter a a n het basisonderwijs besteden. Voorlopig moeten w e het m a a r met d e Academie doen, e n met d e universiteiten in d e a n d e r e l a n d e n v a n zuidelijk Afrika." Nathaniel Are s ep studeert a a n d e Academie. Tot zijn verdriet, zou je h a a s t zeggen, want hij uit e e n stroom v a n kritiek op d e Academie. "Voordat d e A c a d e ­ mie werd opgericht, w a s er in Namibië g e e n enkele mogelijk­ heid om verder te studeren," be­ gint hij zijn uiteenzetting. "Een klein a a n t a l studenten ging n a a r Zuid­Airika, m a a r d e meesten gingen gewoon wer­ ken." "Op het eerste gezicht lijkt het misschien of d e oprichting v a n d e Academie e e n antwoord w a s op dit gebrek a a n mogelijk­ h e d e n . Maar in feite ging het d e initiatiefnemer ­ d e door Zuid­ Afrika ingestelde regering ­ om iets heel a n d e r s . In die tijd ver­

Foto Hanne Obbink

lieten steeds meer studenten Namibië; zij meldden zich bij d e SWAPO e n kregen via d e SWA­ PO d e k a n s onderwijs te volgen, ofwel a a n het Instituut voor Na­ mibië ofwel elders in d e wereld. Onder meer om deze stroom v a n studenten n a a r d e SWAPO in te d a m m e n is d e Academie opgericht." Axeseps voornaamste kritiek op het onderwijs a a n d e Academie geldt het theoretisch gehalte er­ v a n . "Er wordt g e e n enkele moeite g e d a a n e e n verbinding met d e praktijk te leggen," zegt hij. "De onderwijsprogramma's dwingen je aUeen m a a r te stu­ deren om je tentamens te h a l e n e n als je er echt iets v a n op wilt steken, moet je er zelf v a n alles n a a s t doen." Van d e v e r a n d e r i n g e n v a n d e laatste tijd is Aresep weinig on­ der d e indruk. Het Engels is nu i n d e r d a a d ingevoerd als voer­ taal, m a a r er w a s wel e e n boy­ cot v a n d e colleges voor nodig om dat af te dwingen. En d e intentieverklaring met al h a a r g o e d e voornemens is volgens Aresep niet meer d a n e e n op­ portunistische poging v a n d e Academie om e e n progressief beeld v a n zichzelf te creëren. Of hij zijn studie a a n d e A c a d e ­ mie zal afmaken, weet Aresep nog niet. Hij is lid v a n d e r a a d v a n studentenvertegenwoordi­ gers a a n d e Academie e n bo­ vendien lid v a n d e scholieren­ e n studentenbond NANSO. "Ik h a d eigenlijk vorig j a a r al moe­ ten afstuderen, m a a r toen k w a m d e collegeboycot er tus­ sen. Nu besteed ik eigenlijk a l mijn tijd a a n 'de beweging'. In zo'n tijd vol veranderingen moet je kiezen w a a r je prioriteiten lig­ gen. Ik weet niet of ik doorga met studeren." En met e e n ont­ s p a n n e n glimlach: "Ach, het zal allemaal wel goed komen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen