Ad Valvas 1989-1990 - pagina 527

AD VALVAS 31 MEI 19901

PAGINA 7

Hoogleraar aast op de beste studenten Econoom prof. Zalm: 'Als ze eenmaal zijn afgestudeerd ben je in feite te laat Wim Crezee "Omdat ik ijdel ben", zegt de direc­ teur van het Centraal Planbureau met een stalen gezicht op de vraag waarom hij een benoeming tot bij­ zonder hoogleraar aan de economi­ sche faculteit aanvaard heeft. Een se­ conde later barst hij uit in een kamer­ vullende schaterlach. Maar nee, even serieus. Zo'n hoogleraarschap voor een halve dag in de week heeft z'n voordelen, zegt prof. drs. Gerrit Zalm (38) en hij trekt zijn gezicht weer in de plooi. "In de eerste plaats vind ik lesgeven leuk. Bovendien kom ik zo in contact met de beste studenten van de facul­ teit. Ik vind het van belang om die studenten enthousiast te maken voor een functie bij het Planbureau. De werving van studenten begint in een steeds vroeger stadium, is mijn erva­ ring. Als je wacht tot ze eenmaal zijn afgestudeerd, ben je als werkgever in feite te laat. Het is ook zo dat veel economie­studenten aan het sollicite­ ren slaan voordat ze zijn afgestudeerd ­ heel verstandig. Is een sollicitant af­ gestudeerd, dan weet je dat je niet meer het beste gedeelte van de markt voor je hebt." Aan het einde van de rede die Zalm vorige week woensdag hield ter gele­ genheid van zijn benoeming aan de VU, had hij een raadgeving voor stu­ denten. "Een groot deel van de eco­ nomie­studenten schijnt zich als lem­ mingen te storten op een carrière in het bedrijfsleven. Hen kan ik slechts aanbevelen nog eens na te gaan hoe het ook weer zat met de zogenoemde varkenscyclus."

Vooroordeel In zijn werkkamer op het Centraal Planbureau, gevestigd in een sober pand van rode baksteen, dat gelegen is in een stille villawijk in Den Haag, licht hij zijn stelling toe. Er doen, zegt hij, vele misplaatste verhalen de ron­ de over de voordelen van een loop­ baan in het bedrijfsleven boven een bij de overheid. "Het is buitenge­ woon enerverend om bij de overheid bezig te zijn met financieel­econo­ misch beleid. Bureaucratisch? Dat is een vooroordeel. De organisatie is erg plat. Er zijn nergens zulke korte lijnen als juist bij dit soort werk. Er zijn economen die een halfjaar in dienst zijn en die met de minister mee op pad gaan en hem persoonlijk adviseren over het onderwerp dat ze in beheer hebben. Ze worden erop uitgestuurd met een volledige verant­ woordelijkheid, om te onderhandelen en zaken te doen. Leuk werk dus."

De VU heeft er weer een b\êshot\yi\. Onlangs werd de directeur van het invloedrijke Centraal Planbureau, prof. drs. Gerrit Zalm, benoemd tot bijzonder hoogleraar aan de economische fa­ culteit. Vorige week hield hij zijn inaugurele rede, waarin hij afre­ kende met enkele my­ thes en taboes in de economische politiek.

Prof. Zalm: 'Studenten storten zich als lemmingen op het bedrijfsleven' Soms spreekt Zalm ex­collega's die de overstap naar een van de multi's maakten en nu steen en been klagen over het feit hun organisatie zo hië­ rarchisch is en dadendrang niet zel­ den doorkruist zien door een heuse parafencultuur. Wat hij maar zeggen wil. Zalm zelf is het levende bewijs dat bij de overheid een vlotte doorstroming 'naar boven' tot de mogelijkheden be­ hoort. Nadat hij in 1975 cum laude was afgestudeerd aan de VU, trad hij in dienst bij het ministerie van finan­ ciën. In 1978 bracht hij het tot hoofd van de afdeling Begrotingsvoorberei­ ding. In 1983 volgde een overstap naar het ministerie van economische zaken, alwaar hij al snel opklom tot directeur Algemene Economische Politiek. In 1988 trad hij in dienst van het Centraal Planbureau. Reeds na een jaar kreeg hij de leiding in han­ den van dit belangrijkste economi­ sche adviesorgaan van de overheid. En alsof hij wilde aantonen dat het ambtelijk bestaan van een econoom niet gelijk staat met ventileren van di­ plomatieke en weinigzeggende bewe­ ringen, stak hij vorige week in de aula van de VU een lezing af over "mythen, paradoxen en taboes in de economische politiek." NRC Han­ delsblad sprak van een "onconventio­

Arbeidsmarkt Bejaarden trekken zachte sector uit het slob Henk Vlaming "Elke socioloog die geronto­ loog voor zijn naam zet heeft gegarandeerd een baan", be­ weert drs Th.N.M. Schuyt van de vakgroep Sociologie van de VU. "Wij zijn de snelst groeien­ de vakgroep van de VU. Wij bieden een gigantisch goede toekomst." Schuyt lijkt uit zijn duim te zuigen, want het aan­ tal werkloze sociologen is hoog. Het arbeidsbureau heeft sociologen en politicologen op één hoop gegooid en komt

voor deze groep tot een werk­ lozencijfer van over de dui­ zend, bijna tien procent van het totale aantal werkloze aca­ demici in Amsterdam. Schuyts uitdagende opmerking schuilt in het specialisme van de vak­ groep: sociale gerontologie. De arbeidsperspectieven lijken daarvoor inderdaad gunstig. De diepere oorzaak daarvan is dat bejaarden, ouderen zoals ze tegenwoordig heten, als mark­ teenheid zijn ontdekt. Toen het Instituut voor Sociale We­ tenschappen in N ijmegen een

neel" betoog en de Volkskrant signa­ leerde dat hier een hoogleraar be­ noemd was die er "plezier in heeft te­ gen heilige huisjes te schoppen."

Verwijt Zalm hecht veel waarde aan het on­ afhankelijke en wetenschappelijke karakter van de adviezen van het Planbureau. Van het regelmatig te­ rugkerende verwijt van de vakbonden dat het CPB in feite hand­ en span­ diensten verricht voor de werkgevers, wil hij niets weten. "Wij maken na­ tuurlijk wel eens analyses die de ene partij beter uit komt dan de andere. Meer dan eens komen we met een analyse die niet leuk is voor het kabi­ net. Bijvoorbeeld over Europa '92. We kwamen tot de conclusie dat dat een sterk opgeklopte zaak is. Het ka­ binet had steeds, in navolging van de heren in Brussel, geroepen dat de Europese eenwording acht procent extra aan nationaal inkomen zou op­ leveren. Nou, wij kwamen toch niet verder dan twee a drie procent. Zo'n constatering wordt ons natuurlijk niet in dank afgenomen. That 's all in the game. Wij zijn er niet om aardig ge­ vonden te worden." Het Planbureau geniet landelijke be­ kendheid vanwege de prognoses die het opstelt over de ontwikkeling van

paar jaar geleden een onder­ zoek startte naar experimenten in de thuiszorg voor ouderen, stroomde de brievenbus dage­ lijks vol met folders over aller­ lei produkten voor ouderen. In het midden van de jaren vijftig was acht procent van de bevol­ king ouder dan 65. N u is dat twaalf procent. Over de twee miljoen mensen lopen in de AOW. Over veertig jaar, zo lui­ den de prognoses, zal een kwart van de bevolkmg ouder zijn dan 65. Daarnaast is er nog een om­ vangrijke groep mensen ouder dan 55, waarvan een groot deel met meer werkt. Samen met de gepensioneerden maakt deze groep ongeveer een derde van de bevolking uit, schat G. Tielen van het Samenwerkend Orgaan voor Ouderenbonden. "De levensverwachting van deze groep is toegenomen en veel ouderen hebben pensioe­ nen opgebouwd. Gemiddeld beschikken ze over betere in­

de vaderlandse economie. Het CPB claimt dat het de ontwikkeling van de komende een a twee jaar redelijk be­ trouwbaar kan voorspellen. "Als je verder gaat in de tijd dan krijgen die voorspellingen toch meer scenario­ achtige trekjes. Dan heb je te maken met variabelen die moeilijk te vangen zijn. Kijk naar de ontwikkelingen in Oost­Europa, China et cetera." De rekenmodellen die het Planbu­ reau hanteert zijn in de loop der jaren behoorlijk complex geworden. Op­ richter Jan Tinbergen kon ze in de jaren veertig nog doorrekenen op de achterkant van een sigarendoos. Te­ genwoordig is de computer ("We hebben hier meer PC's dan mede­ werkers") onmisbaar om de bereke­ ningen uit te voeren. Het 'Freia­ Kompas­model' bijvoorbeeld telt maar liefst achthonderd vergelijkin­ gen. Toch blijven deze bouwsels van wiskundige relaties slechts een hulp­ middel, benadrukt Zalm. "We zijn niet verslaafd aan onze modellen. Soms moet je uitkomsten ervan wat bijkleuren ­ op een integere manier, dat blijft."

Foto Bram de Hollander

doeld voor ouderejaars, is het analy­ seren van de praktijk van de econo­ mische politiek. In de werkcolleges wordt de praktijk van de echte be­ leidsvoorbereiding nagebootst. Stu­ denten krijgen, zo is het plan, een sta­ pel rapporten en dossiers, en ze wor­ den dan geacht aan de hand daarvan een bepaald probleem op te lossen, danwel in kaart te brengen. Dat kan de landbouwpolitiek van de EG zijn, maar ook het beleid ten aanzien van de gezondheidszorg, de volkshuisves­ ting of de belastingherziening. Naast het leren toepassen van de in eerdere jaren vergaarde theoretische kennis, worden studenten tijdens deze colleges ook getraind in het schiften van informatie en het snel tot de kern komen. Net als de be­ leidsvoorbereidende ambtenaar wor­ den de studenten geconfronteerd met een stortvloed van materiaal, waarvan slechts een klein gedeelte echt van belang is om een vraagstuk op te los­ sen.

De vraag hoe je een model bouwt, zal niet aan de orde komen tijdens de prakticumcoUeges die Zalm nu voor economie­studenten zal geven. Hoofdmoot van deze colleges, be­

komens dan vroeger. Daar in­ teresseren bedrijven zich voor. Die hopen allerlei produkten en diensten af te kunnen zet­ ten, variërend van cosmetica tot snorfietsen. Reisorganisa­ ties bieden vrijetijdsactiviteiten aan. Het bedrijfsleven en de overheid zullen hun beleid moeten afstemmen op een ver­ andering van de bevolking. Woningcorporaties en bouw­ bedrijven zullen woningen bouwen, die makkelijk voor ouderen kunnen worden aan­ gepast." Nu al zouden volgens hem sommige ondernemingen ex­ perts in dienst nemen om zich te vergewissen van de speciale behoeften van ouderen. Ook beleidsmakers interesse­ ren zich voor de opa's en oma's. Zowel de centrale over­ heid als provinciale en ge­ meentelijke overheden, bedel­ ven universiteiten en onder­ zoeksinstituten onder onder­ zoeksopdrachten.

De vakgroep Sociologie van de VU heeft acht mensen in dienst via contractonderzoek. "Het zou niet moeilijk zijn om op deze manier nog acht men­ sen erbij te nemen", meent prof. dr. C.P.M. Knipscheer van de vakgroep. Vooral de vergrijzing en decentralisatie­ plannen van de regering, waar­ bij de centrale overheid een deel van haar beleidstaken overdoet aan lagere overhe­ den, hebben de vraag naar kennis over bejaarden gestimu­ leerd. "Er komt bij gemeenten een steeds grotere vraag naar men­ sen die het zorgaanbod van di­ verse instellingen kunnen af­ stemmen op de individuele be­ hoefte van ouderen", zegt W. Bertels van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). "Er zit toekomst in ou­ deren. Maar er kan een beken­ de spiraal ontstaan: in één keer duikt iedereen erop en vijf jaar

later is er voor een heleboel mensen geen werk." De studiemogelijkheden voor gerontologie aan de universi­ teiten zijn nog beperkt. De VU is nog de enige universiteit met een speciale studierichting ge­ rontologie. In 1985 begon ze met vijftien studenten. N u zijn er 65. Op de universiteit van Nijmegen is psychologische gerontologie in ontwikkeling. In Groningen doet men iets aan ouderenzorg in het kader van de aldaar onderwezen ge­ zondheidswetenschap en de universiteit van Limburg heeft studieproject over de economie van de ouderenzorg. De toekomstige werkplekken voor de sociale gerontoloog liggen volgens hoogleraar Knipscheer bij de overheid, de gezondheidszorg, het onder­ wijs, waar een toenemende vraag naar deskundige oplei­ ders is, en het onderzoeksveld.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen