Ad Valvas 1989-1990 - pagina 429

A D V A L V A S 29 MAART 1990

PAGINA 5

'Gereformeerde kampen verder bij elkaar brengen' Herdenking honderdste geboortedag 'vrijgemaakte' Schilder Erno Eskens Op 23 maart 1944, het hoogtepunt van de oorlog, scheuren de gerefor­ meerde kerken. Er onstaan twee kampen. Professor Klaas Schilder acht enkele besluiten van de generale synode ongeldig en weigert ze op te volgen. Het is een vrij technische aangelegenheid. De synode zou, vol­ gens Schilder, sinds 1942 zonder mandaat van de kerken hebben ge­ handeld. Enkele besluiten over ver­ bond en doop achtte Schilder dan ook niet bindend. Hij wil de besluiten ongeldig laten verklaren. Een synode mag nu eenmaal niet zonder man­ daat van de kerken handelen, is zijn mening. Hoewel het schisma in de gerefor­ meerde kerken zich rond de theologi­ sche en juridische kwesties aftekent, lijken mentaliteitsverschillen tussen Schilder en de synode de werkelijke oorzaak te zijn geweest van de scheu­ ring. De synode houdt vast aan de lijn van Abraham Kuyper. Schilder daarentegen, kondigt reeds in 1929 aan: "Kuyper is dood, en wij staan voor de strijd." In zijn blad 'De Re­ formatie' spreekt Schilder zich her­ haaldelijk uit tegen de 'sprookjeswe­ reld' in de kerken. De gereformeer­ den zouden allang niet meer bestaan­ de tegenstanders bestrijden met argu­ menten die allang niet meer deugden. Schilder wil een minder star­dogma­ tische houding. De synode moet vol­ gens hem oog krijgen voor moderne­ re theologen, Barth bijvoorbeeld. Meer aandacht voor de oecumene was, volgens Schilder, ook hard no­ dig. Schilder heeft de onbedwingbare neiging de publiciteit te zoeken met zijn opvattingen. Het maakt hem niet echt geliefd in synodale kringen. Zijn openlijk afwijken van de synodale lijn schiet velen op de synode in het ver­ keerde keelgat. Niet alleen publiceert Schilder graag polemische stukken, hij discussieert ook graag. Een openbare discussie op zijn tijd kan helemaal geen kwaad, denkt hij, ook al verloopt de discussie niet helemaal in de vertrouwde lijn.

Publieke worstelingen Ook Schilders preken hebben een open karakter. Voor hem zijn het pu­ blieke worstelingen met de geestelij­ ke vragen van het moment. Aan de

opzet van zijn preken, kan men afle­ zen dat Schilder ernst maakte met zijn worstelingen. Openlijk zoeken naar antwoorden, daar gaat het Schil­ der om. Zijn openheid valt niet alleen bij de synode in slechte aarde. Ook de Duitse bezettingsmacht lust hem niet. Schilder publiceert in 1940 kri­ tische artikelen in zijn eenmansblad 'De Reformatie'. Hij draait hij daar­ voor enkele maanden de cel in. 'De Reformatie' krijgt een verschijnings­ verbod. Na zijn vrijlating uit de Duitse cel duikt Schilder onder, hetgeen hem verhindert de synode bij te wonen, die over zijn toekomst zal beslissen. Schilder verzoekt de synode herhaal­ delijk de discussie rond zijn persoon

t^^*«»

X 5t*

De synodaal­gerefor­ meerde en de vrijge­ maakt­gereformeerde kerken leven sinds 1944 in onmin met el­ kaar. Met het herdenken van de 100ste geboor­ tedag van prof. dr. Klaas Schilder, rond wie in 1944 het schisma in de gereformeerde ker­ ken ontstond, wil het aan de VU gehuisveste Historisch Documenta­ tiecentrum voor het Ne­ derlands Protestantis­ me het gesprek over de theoloog Schilder weer op gang brengen, ho­ pend de kampen verder bij elkaar brengen.

¥l^^^ ^3-.

K^^..'. /j

7 ^ . / ; , / ­ ^ ^ / >

é<^"

i

t «e;

:~^ . j^'

.CV

^' l

' '1 \

S­7 A*'

i^i'

H% ^ , „ ,

.^J=

te

­,.^'S/r

Prof. dr. K. Schilder. uit te stellen tot latere datum. Hij vindt het niet gepast dat de synode in oorlogstijd interne twisten uitvecht. De synode is echter niet van plan het geschil op te schorten. Juist in oor­ logstijd moet de synode een eenheid vormen, is de mening. In deze ge­ wenste eenheid lijkt Schilder niet langer te passen. In augustus 1944 wordt hij dan ook definitief afgezet als predikant en hoogleraar. Daarbij verliest zijn aanstelling aan de Theo­ logische Hogeschool van Kampen. Met de afzetting van Schilder wordt de eenheid in gereformeerde kringen overigens niet hersteld. In tegendeel: zo'n tien procent van de gerefor­

Opzet van een preek van Schilder uit 1940. meerden volgt Schilder in zijn 'af­ dwaling'. Zij vormen de eerste gene­ ratie 'vrijgemaakten'. Berkouwer, de praeses van de synode, moet dan ook erkennen: "Wat niemand gedacht heeft of gewild is toch gebeurd. De gereformeerde kerken zijn uiteenge­ scheurd."

Veelkleurigheid Bijna vijftig jaar na het schisma in de gereformeerde kerken, lijken de par­ tijen in het geschil naar elkaar toe te groeien. Zo zullen 18 sprekers uit zo­

wel de synodale, vrijgemaakte, chris­ telijk­gereformeerde en hervormde richting Schilders geboortedag her­ denken. "We willen op die manier bijdragen aan een toenadering," al­ dus mede­organisator G. Harinck van het Historisch Documentatie­ centrum voor het Nederlands Protes­ tantisme. "We willen de veelkleurig­ heid van Schilder laten zien door 18 sprekers elk kort een kant van hem te laten belichten. Daarbij zal natuurlijk niet al te diep op de zaken ingegaan kunnen worden. Dat hoeft nu ook

niet. Wij willen vooral dat er interesse voor de figuur Schilder ontstaat." De herdenkingsdag van de 100ste ge­ boortedag van Schilder, die op vrij­ dag 6 april in de VU­aula gehouden zal worden, trekt onverwacht veel be­ langstelling. Nu al zijn er rond de zeshonderd inschrijvingen. In het ka­ der van de herdenkingsdag zal op de eerste etage van het hoofdgebouw een tentoonstelling over het leven van Schilder te zien zijn.

Zelden passende baan direct na studie Prognose researchinstituut voor Onderwijs en Arbeidsmarkt: 'Zeker tot 1992' Jacques Herraets

Alleen studenten, die nu bezig zijn met een studie farmacie, me­ dische biologie, bedrijfskunde (ir.), econometrie of actuariaat, kunnen erop rekenen dat zij zeker tot 1992 geen problemen hebben om meteen na hun afstuderen een baan vinden die past bij hun opleiding. Studenten sociale we­ tenschappen hebben daarentegen 'erg slechte' vooruitzichten, om­ dat het aanbod de vraag vele ma­ len overtreft. Die prognoses zijn afkomstig van het Researchinstituut voor Onderwijs en Arbeidsmarkt dat de perspectieven heeft gewogen van zestig types oplei­

dingen in tachtig sectoren van de ar­ beidsmarkt. Het instituut heeft van het ministerie van onderwijs de op­ dracht gekregen een permanent in­ formatiesysteem te ontwikkelen dat studiekiezers inzicht verschaft in hun kansen op de arbeidsmarkt. Het ROA beschikt nog niet over voldoende gegevens om voor een lan­ gere periode dan twee jaar vooruit te kijken, maar streeft ernaar om daar vijf jaar van te maken. De samenstellers hebben bij de aanbodzijde gekeken hoeveel studen­ ten bezig zijn aan een opleiding tot een bepaald beroep en aan de vraag­ zijde naar de ontwikkelingen van de markt. Die kan onderhevig zijn aan conjuncturele invloeden, zoals bij de bedrijfsgerichte functies nu sterk het geval is. Maar ook een sector zonder groei

kan een grote vraag hebben. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de theologi­ sche opleidingen, die na een varkens­ cyclus veel minder studenten trekken, zodat er nu niet genoeg vervangers zijn voor de bedienaren van het gees­ telijk ambt, die aan hun pensioen toe zijn. Bij de lerarenopleidingen doet zich voor bepaalde vakken een soortgelijk verschijnsel voor, maar over het alge­ meen blijven de vooruitzichten daar 'slecht' tot 'zeer slecht'.

Uitwijkmogelijkheden Bij het berekenen van de kansen op de arbeidsmarkt hebben de onderzoe­ kers ook rekening gehouden met de uitwijkmogelijkheden die een oplei­ ding biedt en het verdringingseffect dat daardoor optreedt. Een socioloog kan bijvoorbeeld een functie accepte­

ren die normaal gesproken voor een afgestudeerde van de sociale acade­ mie bestemd zou zijn. De laatste wordt op die manier verdrongen. Ook is de conjunctuurgevoeligheid van de verschillende marktsectoren meege­ wogen.

'Redelijk' Na de twee sectoren die als 'goed' uit de bus komen, zijn er vijf die de kwalificatie 'redelijk' krijgen. Dat zijn theologie, wis­ en natuurkunde, tech­ nische wetenschappen, medische we­ tenschappen en het cluster economie, bedrijfskunde (drs.) en informatica. 'Slechte' vooruitzichten zijn er voor de universitaire lerarenopleidingen, letteren, agrarische wetenschappen, rechtsgeleerdheid en bestuurskunde en kunstwetenschappen.

In het hoger beroepsonderwijs krij­ gen vijf groepen opleidingen een 'goed'­stempel. Dat zijn pastoraal werk, hoger (technisch) laboratoriu­ monderwijs, hoger transport­, com­ municatie­ en verkeersonderwijs, HEAO, arbeidsanalist en HTS­bedrijfs­ kundige en de hogere hotelschool. Daar staan drie 'erg slechte' groepen tegenover: de PABO en Nieuwe Lera­ renopleiding, sociale academie en bi­ bliotheekacademie en de kunstacade­ mie, toneelschool en conservatorium. De tolk­ en venalersopleidingen krij­ gen de beoordeling 'slecht'. Het hoger agrarisch onderwijs en de opleidingen tot HBO­verpleegkundige, fysiothera­ peut en logopedist bieden een 'matig' perspectief op passend werk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen