Ad Valvas 1989-1990 - pagina 268

M.

fD\Fi]^F

15 DECEMBER 1989

NA VIJVEN (6): DE VERZAMELAAR

'Dingdongende' klokken en tingeltangels Midden onder d e bestuursvergadering rinkelde d e telefoon. Een paniekerige stem klonk a a n d e a n d e r e kant v a n d e lijn. Het w a s d e bode uit Londen. Hij zat vast bij d e Rotterdamse haven, want d a a r eisten ze e e n astronomisch b e d r a g om d e meer d a n twee meter l a n g e klok in te voeren. Of Van Witteloostuyn, d e secretaris v a n d e juridische faculteit, d a t geld e v e n kon brengen. Inmiddels pronkt deze Engelse vriendin alweer acht j a a r in d e hal v a n Van Witteloostuyns woning in Heemstede, leder uur slaat ze, m a a r eerst laat ze altijd een liedje horen, dat ze afleest v a n een ronde metalen ponsplaat. Ze heeft immers e e n speelwerk in zich. Daarom wUd e d e secretaris h a a r ook zo g r a a g hebben, want hij is al, "zolang hij bewust leeft", bezeten v a n mechanische muziekinstrumenten en d a n vooral v a n klokken met speelwerken. Faculteitssecretaris ƒ. van Witteloostuyn heeft echt alles over voor die klokken, in tegenstelling tot zijn vrouw. "Als ik niet getrouwd was, d a n w a s ik waarschijnlijk e e n zonderling geworden, met e e n huis vol v a n die oude instrumenten e n klokken met speelwerken," denkt hij. Het is d a n ook z'n vrouw a a n wie d e juridische faculteit het te d a n k e n heeft, d a t ze het niet met een vreemdsoortige secretaris hoeft te rooien. Z'n vrouw voorkomt dat in huis niet elk uur twintig 'dingdongen' en liedjes door elkaar galmen. Ook is het dankzij h a a r dat die joekel v a n e e n tingeltangel (mechanische piano) niet is gebleven. De secretaris heeft e e n b e hoorlijke hal, m a a r d a a r p a s t e d e tingeltangel nauwelijks in. "Ik kocht h e m in e e n verliefde bui, m a a r m'n vrouw heeft gesmeekt om h e m weer op te laten halen. Een week h e b ik h e m gehad," zegt Van Witteloostuyn weemoedig. Eigenlijk vindt hij dat z'n vrouw d a n k b a a r m a g zijn dat hij h a a r niet met het allergrootste monster onder d e mechanische instrumenten, het orkestrion, verrastte. Dat is e e n kabinetorgel dat d e instrumenten v a n een heel orkest nabootst e n ongeveer drie keer zo groot als e e n draaiorgel is.

Al zo'n vijfentwintig j a a r koopt d e secretaris mechanische instrumenten e n klokken. Op het ogenblik proriken er in huis n o g m a a r e e n handjevol v a n z'n grote liefdes. De grote klok uit Londen en e e n tafelspeeldoos in d e hal op e e n l a g e tafel, e e n enorme metalen plaat die, w a n neer hij a a n g e z e t wordt, als e e n soort pannekoek in het rond draait. Kinderlijk enthousiast wordt d e secretaris als hij d e platendoos laat spelen. En als d e eerste tonen door d e hal zweven, word je eerbiedig stil. Zo mooi is het. W a n n e e r d e plaat is afgelopen heeft Van Witteloostuyn altijd iets droevigs te doen: d e doos met e e n plastic zeütje afdekken, zodat er g e e n stof bij komt. Een "afschuwelijk gezicht" vindt hij dat. In d e huiskamer staat n o g e e n vergulde pendule onder e e n glazen stolp e n e e n pianola (piano die met geperforeerde papieren rollen mechanische muziek weergeeft). Alles in huis is authentiek, onderhoudsvrij e n in staat om d e prachtigste melodieën te laten horen. Voor Van Witteloostuyn is echter niet het luisteren n a a r d e muziek, m a a r het opwinden v a n e e n klok het toppunt v a n genot: "Je hoort meteen of er e e n goeie of e e n slechte veer in zit. Hoe minder bijgeluiden, hoe beter d e veer. Dat is voor muziekliefhebbers het meest opwindende a a n zo'n klok." Van Witteloostuyn is ook erg g e fascineerd door d e binnenkant v a n z'n pronkstukken: "In e e n elektronisch orgel zit e e n chip, e e n kil neonlichtkastje w a a r g e e n mooi w a r m geluid uitkomt. Als je deze pendule opent, zie je prachtige glimmende messing t a n d r a d e n die n a a r mooie horlogemakersoliën ruiken." Naast luisteren naar, kijken e n ruiken a a n z'n lievelingsinstrumenten, schrijft hij er ook over. Bijvoorbeeld in het b l a d v a n het Utrechtse museum Van Speelklok tot Pierement. In 1984 k w a m z'n boek 'Muziek uit stekels e n gaten' uit, w a a r i n v a n aUes staat over d e geschiedenis en techniek v a n mechanische instrumenten. Ook is d e secretaris gek op het uitzoeken v a n platen voor het

Diana Doornenbed kleine muziekantiquariaat v a n z'n vrouw. Hij voelt zich d a n als e e n kind in e e n snoepwinkel, 's Zaterdags staat hij v a a k in het muziekantiquariaat. Vooral v a n w e g e d e sociale kant v a n z'n muziekhobby, want er kom e n in d a t winkeltje hele grote n a m e n over d e vloer. Marius Flotthuis bijvoorbeeld. "Het is heerlijk om met musici liederen te vergelijken. Ja, d a a r houden wij v a n . We p r a t e n d a n over d e emoties of over het stemgebruik v a n b e p a a l d e stukken. D a n g a ik h e l e m a a l o p in d e muziek e n dat is fantastisch!", vertelt hij opgewonden.

Als b a b y w a s d e secretaris volg e n s z'n moeder alleen stil te krijgen met muziek. "Ik h e b e e n tic die het nodig m a a k t dat ik veel muziek hoor. En voor iem a n d als ik, die elke d a g tot vijf uur met m a n a g e m e n t bezig is, is muziek e e n goed tegenwicht", concludeert hij. De tijd dat d e secretaris v a n allerlei markten e n veilingen met twee speeldozen thuiskwam e n daarvoor é é n het huis uitdeed, is voorbij. Hij hoeft z'n hele huis niet meer zo nodig vol met speelwerken. "Dan krijg je alleen m a a r horizonvervuüing a a n d e muur." Eigenlijk heeft Van Witteloostuyn n o g é é n w e n s . Dat is e e n speeldoos met verwisselbare cylinders v a n e e n b e p a a l d type. Hij moet wel e v e n n a d e n k e n welk type dat ook alweer w a s . Oh ja, v a n d e gebroeders Mermod. De speeldoos ziet er schitterend uit e n klinkt weergaloos mooi, m a a r d e secretaris heeft h a a r n a vijftien j a a r zoeken nog steeds niet te pakken. Eens zal het h e m lukken, d a a r is hij v a n overtuigd: "Het is e e n witte raaf, m a a r verschillende kerels houd e n 't voor m e in d e g a t e n . En op e e n d a g zal ik zeggen: 'Pam, die h e b ik!'"

[ Quotes J "Zo gauw je je onderzoeksgege­ vens in getalsvorm giet, levert dat inderdaad cijfers op. Zo le­ vert h et ook wat op als ik mijn koekje in de th ee doop, maar of het nut h eeft? Nee, dus". Dr. Ewald Vervaet, natuurkun­ dige en psycholoog, in Carrière.

"Je moet altijd proberen als ie­ mand gaat sterven ervoor te zorgen dat h et eerbiedwaardig gebeurt. Dus niet vastzittend aan slangen en buizen" De kinderarts prof. dr. P.A. Vou­ te in Vrij Nederland.

"Vermelding van h et 'm/v'­te­ ken in personeelsadvertenties heeft geen andere strekking dan mede te delen dat vrouwen ook kunnen solliciteren. Het uit­ drukkelijk vermelden van deze evidentie geeft blijk van een discriminatoire h ouding ten op­ zichte van vrouwen." Stelling bij het proefschrift v a n P.A.M. Mevis (Nijmegen).

"Het komt zelden voor dat ie­ mand iets denkt. Ik zelf denk eigenlijk ook h aast nooit. Dus als je eens iets h ebt, sch rijf h et dan in 's h emelsnaam op, an­ ders ben je h et weer vergeten." De historicus e n emeritus­hoog­ leraar E.H. Kossmann in NRC Handelsblad.

"Wanneer de h uidige tendens zich voortzet, kan de term 'open­ baar vervoer'beter worden ver­ vangen door 'verplic h t ver­ voer'." Stelling bij het proefschrift v a n A.C.I.T.L. Tan (Nijmegen). • "Deskundigheid is een voordeel voor een onderwijsminister. Het is noodzakelijk, zou je zeggen, maar zeker niet voldoende om succes te h ebben." De Rotterdamse bestuurskundi­ g e drs. WU Foppen in Quod No­ vum over minister Jo Ritzen.

Faculteitssecretaris Rec h ten J. van Witteloostuyn: "Ik heb een tic die het nodig maakt dat ik veel muziek h oor." Foto Bram de Hollander

JOOL HUL

"Als er secularisatie in de maat­ schappij optreedt, zou ik niet weten wat we daar als universi­ teit aan kunnen veranderen." Drs. H.J. Brinkman, voorzitter v a n het college v a n bestuur v a n d e VU, in Trouw.

door Aad Meijer

MoË-r-iE Dfl^f^ Nfot4 fl[LeeM

oüb

ENT

NIÊÜIA/ Z '/­,

{

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen