Ad Valvas 1989-1990 - pagina 253

A a n het einde v a n d e j a r e n zes­ tig stapte menig parlementair journalist over n a a r d e universi­ teit, zo ook l a n v a n Putten. In 1969 verliet hij d e Haagse Cou­ ranten trad in dienst bij d e toen­ malige Slabfaculteit politicologie a a n d e VU. Te v a a k moest hij in het w e e k e n d voor d e krant op pad. "Een ambtelijke functie trok m e uiteindelijk niet. A a n d e universiteit kon ik m e bezig blij­ ven houden met politieke ver­ schijnselen; d e functie bood m e e e n zeer grote m a t e v a n vrijheid op het gebied v a n meningsui­ ting." Twintig j a a r later laat prof.dr. J. v a n Putten (54) het College v a n Bestuur v a n d e VU weten d a t d e reorganisatiecommissie v a n d e vakgroep politicologie zijn "leer­ opdracht op o n a a n v a a r d b a r e wijze heeft uitgehold," e n ver­ zoekt om e e n afvloeiingsrege­ ling. O p 1 m a a r t 1990 verlaat hij d e Vrije Universiteit. De reorganisatie werd noodza­ kelijk toen e e n v a n d e voor­ waardelijk gefinancierde on­ derzoeksprojecten v a n politico­ logie vorig n a j a a r v a n e e n ex­ terne beoordelingcommissie e e n onvoldoende kreeg. Zes medewerkers v a n d e vak­ groep die g e e n onderzoek ver­ richten, moeten p l a a t s m a k e n voor zes nieuwe onderzoekers. De sectie a l g e m e n e politicolo­ gie v a n Van Putten krijgt e e n p a a r gevoelige klappen. Twee m e n s e n moeten het veld ruimen en e e n a a n t a l vakken wordt g e ­ schrapt. Bij het opzetten v a n een nieuw vf­programma door de reorganisatiecommissie bleek tevens d a t het onderzoek v a n dezelfde sectie politicologie slecht p a s t e in het onderzoeks­ programma. Van Putten werd woest toen hem voor d e zomervakantie dui­ delijk werd w a t d e reorganisa­ tie behelsde. O p h e m kenmer­ kende temperamentvolle wijze stelde hij in e e n brief a a n d e reorganisatiecommissie d a t "de voorstellen a a n t o o n b a a r ontoe­ reikend" zijn e n "de o n d e r g a n g v a n d e vakgroep" slechts ver­ snellen. De brief h a d g e e n ef­ fect. Van Putten vroeg het CvB om e e n afvloeiingsregeling e n kreeg deze.

Politicoloog prof. Jan van Putten houdt de VU voor gezien

'Ik zie niet om in wrok' Prof.dr. Jan van Putten, jarenlang het gezicht van de momenteel zieltogende vakgroep politicologie houdt het voor gezien. "Voor mijn onderzoek heb ik de univer­ siteit niet nodig." Het terreinverlies van de politicologie baart hem zorgen. Sommige v a n zijn collega's vin­ d e n d a t d e wetenschappelijke belangstelling v a n Van Putten willekeurig w a s . Hier ligt e e n bewuste keuze a a n ten grond­ slag, zegt hij. "Ik h e b er n a a r gestreefd wetenschappelijk on­ derzoek te koppelen a a n neven­ activiteiten in d e samenleving." Zo werd hij begin '85 voorzitter v a n het IK V. Het bleek evenwel e e n uitstap v a n korte duur. Mient Jan F a b e r (secretaris v a n het IK V) e n Van Putten l e d e n a a n incompatibilité d'humeu r '. Een j a a r later legde v a n Putten d e voorzittershamer neer. "Maar het blijft goed voor d e deskundigheid in d e v a k g r o e p w a n n e e r d e onderzoeksactivi­ teiten thematisch gespreid zijn." Tot t w e e m a a l toe moest Van Putten a a n g e v e n met welk on­ derzoek hij in het nieuwe vf­pro­ g r a m m a wilde participeren. De eerste poging vond d e reorgani­ satiecommissie 'gebrekkig v a n

s a m e n h a n g ' . "Ik deelde d a t ar­ gument, m a a r er w a s gewoon­ w e g g e e n geld in d e sectie om grootschalige projecten te ont­ wikkelen. D a n kun je wel probe­ ren e e n mooi veelomvattend on­ derzoeksproject op te zetten, m a a r d a t leek mij, g e g e v e n d e situatie w a a r i n d e sectie zich bevond, luchtfietserij." Een tweede poging bleek even­ e e n s vruchteloos. "Dit werd af­ g e w e z e n omdat het te klein w a s . Ik vroeg m e toen af h o e het met d e wil v a n d e collega's is gesteld om überhaupt ruimte te creëren voor politicologisch on­ derzoek."

Gemarginaliseerd In d e j a r e n tachtig heeft d e b e ­ langstelling voor beleidskunde e n bestuurskunde in d e oplei­ ding politicologie e e n enorme vlucht genomen. Er onstond zelfs e e n a p a r t e studierichting 'bestuurkunde'.

Mark Plekker Om deze vakken te onderschei­ d e n v a n d e a l g e m e n e politicolo­ gie k w a m m e n in d e v a k g r o e p tot d e volgende werkdefinitie. Simpel gezegd g a a t d e politico­ logie e r v a n uit d a t d e overheid er voor d e burgers is. Beleids­ kunde e n bestuurskunde richten d e blik vanuit d e overheid op d e burgers. Wat g e c h a r g e e r d e r gesteld: d e burgers zijn er voor d e overheid. W a n n e e r beide b e n a d e r i n g e n elkaar in evenwicht h o u d e n is er volgens Van Putten niets a a n d e h a n d . M a a r door d e reorga­ nisatie is d e politicologie g e m a r ­ ginaliseerd, vindt Van Putten. Tot overmaat v a n r a m p ziet Van Putten dat d e beleidskundigen hun onderzoeksbenadering v a n e e n hogere orde vinden d a n die v a n d e politicologen. Symptomatisch hiervoor acht hij het recent verschenen boek "Be­ leid e n Politiek", geschreven door twee v a n zijn ex­collega's. "In dit boek typeren d e auteurs beleidskunde als 'systematische politieke ethiek'. Men acht d e beleidskunde v a n e e n hoger

Berusting Zijn w o e d e heeft inmiddels plaats g e m a a k t voor berusting. Hij vindt niet d a t hij het boete­ kleed moet aantrekken. "We h a d d e n eenvoudig niet d e mid­ delen om meer uit d e sectie te halen."

Prof. Van Putten: "Ik heb de VU niet nodig om als politicoloog

bezig te blijven." Foto: Bram d e Hollander

ethisch niveau d a n politicolo­ gie." Hij vindt deze steUing h o v a a r ­ dig. G e d r e v e n deelt hij e e n oor­ vijg uit a a n zijn collega's. "Het b e l a n g d a t er gehecht wordt a a n beleidskunde e n bestuurs­ kunde, zeker als d a t ten koste g a a t v a n d e politicologiebeoe­ fening, houdt e e n bedreiging in v a n d e democratie. Ik zie politi­ cologie als e e n emancipatori­ sche w e t e n s c h a p w a a r v a n d e vruchten ten g o e d e kunnen ko­ m e n a a n d e g e n e n die m e d e vorm willen g e v e n a a n d e d e ­ mocratie: d e individuele bur­ gers. Je ziet in t o e n e m e n d e m a t e dat jonge m e n s e n uit culturele minderheidsgroepen politicolo­ gie komen studeren, d a t is e e n g o e d e ontwikkeling." "Als je het accent legt op b e ­ leidskunde en bestuurskunde, e n politicologie terugdringt d a n verschuift het zwaartepunt n a a r d e beleidsmakers e n d e b e ­ stuurders. De politieke context wordt veronachtzaamd, d a t b e ­ tekent d a t je studenten er g e e n zintuigen voor geeft", aldus Van Putten.

Eigen gang Critici v a n d e hoogleraar ver­ wijten h e m d a t hij te veel zijn eigen g a n g g a a t . Subtiel ant­ woordt hij op d e v r a a g of hij e e n Einzelganger is: "Soms is het leuk in e e n groter v e r b a n d te werken. Ik h e b e e n stevige cal­ vinistische opvoeding, w a a r i n d e individuele verantwoorde­ lijkheid e n persoonlijke onaf­ hankelijkheid centraal staan." Nu hij afvloeit zegt hij laconiek niet om te zien in wrok: "Ik h e b d e universiteit niet nodig om als politicoloog bezig te blijven. Ik red m e ook wel zonder VU." "Ik g a e e n nederlandstaUg leer­ boek in d e politicologie schrij­ ven. D a a r n a a s t g a ik m e w a t intensiever met d e democrati­ sche ontwikkelingen in Oost­Eu­ ropa bezighouden." De vakgroep politicologie denkt inmiddels n a over het profiel v a n d e opvolger v a n Van Put­ ten. Deze zal in ieder g e v a l bin­ n e n het onderzoeksprogramma moeten werken. Een weten­ schappelijk testament voor zijn opvolger heeft hij niet. K ortaf zegt hij niet e e n s te weten w a t voor iemand ze zoeken. Zijn eerste d a a d n a zijn vertrek is e e n bezoek a a n het arbeids­ b u r e a u om zich als werkzoeken­ d e in te schrijven. Hij is 54 e n nog niet VUT­gerechtigd. "Ik weet alleen niet zo g o e d w a t ik die m e n s e n nu moet g a a n ver­ tellen."

Lege banken bij de lerarenopleiding Vroeger w a s e e n l e r a a r é é n v a n d e 'notabelen v a n het dorp'. Dat beeld is veranderd. Een stagiaire op e e n middelbare school kreeg recent v a n h a a r leerlingen te horen: "Lera­ ren? Dat zijn m e n s e n die elders in d e maatschappij niet a a n d e b a k zijn geko­ men e n dus m a a r voor d e klas g a a n staan." Het lijkt wel of n i e m a n d nog leraar wil worden. Lerarenopleidingen poe­ ren in hoeken e n g a t e n om studenten voor h u n opleiding te v a n g e n . Van d e duizend beschikbare plaatsen op d e universi­ taire lerarenopleidingen is nog g e e n 25% bezet. De meest schrijnende voor­ beelden zijn d e 'tekort vakken' wis­ e n natuur­ kunde, scheikunde e n economie. Volgens Hans van Helden

v a n het b u r e a u leraren­ opleiding a a n d e VU is het e e n structureel verschijn­ sel. "Ook a a n d e VU wordt d e capaciteit niet benut. We h e b b e n bijvoorbeeld nul m e n s e n die natuur­ kundeleraar willen wor­ d e n terwijl er voor 35 m e n s e n plaats is." Het ministerie v a n onder­ wijs heeft besloten deze overcapaciteit niet "af te romen". De universiteiten m o g e n het geld h o u d e n als ze het probleem m a a r a a n p a k k e n . Zo is het bu­ r e a u v a n Van Helden n a a r het Gewestelijk Ar­ beidsbureau gestapt om d a a r werkloze academici te achterhalen. "Een historicus met e e n onderwijsbevoegdheid ~ voor het v a k geschiede­ nis, die ook veel economie in zijn studie h a d , kunnen w e met behoud v a n uitke­

ring bijscholen tot eerste­ g r a a d s l e r a a r in d e eco­ nomie," aldus Van Hel­ den. Zijn b u r e a u heeft b e ­ gin december 150 werklo­ ze historici de mogelijkheid voorgelegd. Ook d e Gewestelijke Ar­ beidsbureaus in d e omge­ ving v a n Amsterdam worden b e n a d e r d .

m a a n d ) . Van Helden rela­ tiveert het nut v a n e e n s a ­ larisverhoging, omdat bij e e n g e s p a n n e n arbeids­ markt het bedrijfsleven altijd bereid is meer te b e ­ talen. Desalniettemin zijn d e a a n v a n g s s a l a r i s s e n te l a a g volgens hem. Een a n d e r e 'kleinschalige poging' om het b e r o e p

ARBEIDSMARKT "We h e b b e n het ministe­ rie telkens g e v r a a g d om ook d e a a n v a n g s s a l a r i s ­ sen te verhogen, om zo d e status v a n het beroep weer e e n beetje op te vij­ zelen." Het ministerie is mordicus tegen verho­ ging v a n het salaris (ƒ2600 netto in de

aantrekkelijker te m a k e n is, meent Van Helden, meer ruimte in het onderwijs te s c h e p p e n voor persoonlijke interesses v a n leraren. "Laat e e n computerhobbyist in zijn taakuren m a a r software voor d e school maken." Er zijn ook a n d e r e moge-

lijkheden. Zo werkt er op dit moment e e n a a n t a l ler a r e n m e e a a n het vakdidactische onderzoek v a n het b u r e a u lerarenopleiding. "Het resulteert in e e n publicatie. De docenten vinden dit enorm status verhogend. De scholen zijn ook enthousiast over dergelijke experimenten e n het ministerie werkt m e e a a n dit soort grappen," aldus Van Helden. Mevrouw J.Lely v a n het ministerie Onderwijs zegt dat m e n d a a r niet concreet werkt a a n statusverhoging v a n het beroep. Wel is m e n ten d e p a r t e mente gekomen met het z o g e n a a m d e service model. Stages v a n a a n k o m e n d e leraren in d e 'tekort vakken' zullen per 1 januari worden betaald.

Voor elk lesuur krijgt e e n stagiaire ter stimulering é é n uur extra vergoed. Met 14 uren kom je d a n a a n e e n voUedig inkomen e n k a n je d a a r n a a s t d e opleiding gewoon blijven volgen. "Er kunnen m a x i m a a l 200 m e n s e n gebruik m a k e n v a n deze regeling," aldus mevrouw Lely. Van Helden verwacht d a t deze nieuwe m a a t r e g e l voor economie e n wiskund e enig s o e l a a s biedt. "Voor natuurkunde verwacht ik er niet veel van." "Het blijft sprokkelen v a n maatregelen, d a t is het enige w a t w e kunnen doen. Een alomvattend draaiboek om m e n s e n voor d e klas te krijgen is er niet," concludeert Van Helden.

(Mark Plekker)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen