Ad Valvas 1989-1990 - pagina 331

AD VALVAS 8 FEBRUARI 1990 I

1 PAGINA?

Academici bundelen verzet tegen apartheid Zwarte verzet gaat akkoord met een selectieve boycot Bert Determeijer De ontmanteling van het Zuida­ frikaanse apartheidssysteem lijkt niet meer tegen te houden. Al geruime tijd voordat de president De Klerk de ommekeer afkondig­ de, verlegde de bevrijdingsbewe­ ging ANC de koers ten aanzien van de academische boycot van het land. Vorig jaar ging het zwar­ te verzet akkoord met een selec­ tieve boycot, zodat kontakten die gericht zijn op ontmanteling van de apartheid wel mogelijk zijn. Het voorstel om de academische boycot te vervangen door een politiek van selectieve steun was afkomstig van de Union of Democratie Univer­ sity Staff Associations (UDUSA), de eerste landelijke non­raciale organisa­ tie van academici. M omenteel pleegt UDUSA nog overleg met verwante organisaties over de vraag of unifor­ me criteria nodig zijn bij het toetsen van internationale kontakten. M aar over het beleid van selectieve steun bestaat geen verschil van mening meer. Daarover is, óók met het ANC, overeenstemming bereikt, verklaarde UDUSA­secretaris dr. M ike M orris. UDUSA werd in juli 1988 opgericht en telt inmiddels ruim 4500 leden en afdelingen bij achttien van de eenen­ twintig universiteiten. Dit zou kun­ nen duiden op een bloeiende organi­ satie, maarzin feite is hel academisch verzet tegen de apartheid nog zwak georganiseerd. UDUSA is zelfs niet vermogend genoeg om een landelijk

kantoor te bekostigen. Het Komitee Zuidelijk Afrika start daarom dezer dagen een steuncampagne op de Ne­ derlandse universiteiten ten behoeve van UDUSA. De opbrengst is bestemd voor de inrichting van een kantoor. De actie wordt ondersteund door een aantal rectores magnifici, waaronder dr. C. Datema van de VU, en door de nieuwe minister van Onderwijs, dr. J.M.M. Ritzen.

Individueel De oprichtingsdatum van UDUSA was veelbetekenend. Terwijl het land al jaren krioelde van de organisaties tegen de apartheid, waren de weten­ schappers maar moeilijk in beweging te krijgen. Velen van hen waren'welis­ waar aktief bij het verzet betrokken, maar een landelijke organisatie ont­ brak. Uitgerekend in 1988, toen de Zuid­ afrikaanse regering een nieuw record vestigde met het verbieden van enkele tientallen organisaties, traden ook de wetenschappers met UDUSA in het strijdperk. Aan de Engelstalige, van­ ouds liberale universiteiten voelden progressieve stafleden steeds meer de noodzaak voor een hardere stellingna­ me tegenover Pretoria. Ze trokken zich het lot aan van hun collega's bij de zwarte universiteiten, maar om daar daadwerkelijk iets te bereiken was een landelijke organisatie noodza­ kelijk. Op de zwarte universiteiten is de repressie het meest voelbaar. De uni­ versiteit van het Noorden is zelfs op verzoek van de leiding drie jaar lang

Studenten van de Western Cape-universiteit

Foto Enk Muller/Afrapix

Arbeidsmarkt stroeve arbeidsmarkt gunstig voor vrouwen Henk Vlaming Statistieken geven doorgaans een overzicht van de werkloos­ heid van zowel mannen als vrouwen. In Amsterdam zijn iets meer dan drieduizend uni­ versitair geschoolde mannen werkloos. Er zijn duizend werk­ loze universitair geschoolde vrouwen minder in de hoofd­ stad. Voor vrouwen ziet het er cijfermatig dus beter uit, maar dat komt omdat het arbeidsaan­ bod onder mannen het grootst IS.

De arbeidsmarkt voor hoger op­ geleiden is moeilijk toegankelijk voor vrouwen. Vijf procent van

de managers bestaat uit dames. In de automatisering neemt het aantal vrouwen in hoge functies vrouwen. Het doel is om dames te laten inzien waar hun moge­ lijkheden liggen, wat ze willen en hoe ze hun doel het beste kunnen bereiken. Inhoudelijk verschilt de arbeids­ markt voor mannen niet van die voor vrouwen. Er zijn geen dis­ cipünes bekend waarin mannen beter zijn dan vrouwen of omge­ keerd. De kansen zijn op papier dus gelijk. Wel signaleren som­ migen dat vrouwen te vaak de verkeerde studierichting kiezen. "Vrouwen kiezen vaak voor agogische vakken, zoals letter­

bezet geweest door het leger. De we­ tenschappelijke staf wordt sterk be­ heerst door conservatieve blanken die vaak niet goed genoeg bevonden zijn voor het werk bij de toonaangevende blanke instellingen. Niettemin zijn ook op de 'rimboe­ universiteiten' haarden van verzet ontstaan, maar dat ging gepaard met een hartgrondig wantrouwen jegens de gerieflijke positie van de liberale collega's. De doorslag gaf uiteindelijk de noodzaak om de terreur bij de zwarte instellingen in de landelijke belangstelling te krijgen, hetgeen al­ leen met landelijke organisatie zou lukken. Verder was er de academische boy­ cot. Progressieve academici konden niet als eenlingen opboksen tegen de internationale afkeer van de apart­ heid. Pas als ze zich zouden organise­ ren zou een kader ontstaan om een selectieve boycot te kunnen toetsen. Wèl moest voorkomen worden dat wetenschappers uit opportunistische motieven, louter om weer internatio­ nale aansluiting te krijgen, zich bij de anti­apartheidsbeweging zouden aan­ sluiten. M et dit probleem worstelt UDUSA nog steeds.

Ivoren torens De moeizame discussies hierover weerspiegelt de delicate verhoudin­ gen in het Zuidafrikaanse hoger on­ derwijs. Enerzijds zijn er de rijke, voor­ namelijk door blanken bevolkte instel­ lingen, anderzijds de slechtbedeelde inferieure zwarte universiteiten. Pas de laatste jaren beginnen de blanke ivoren torens te wankelen. Sinds de universitaire segregatiewet van 1959 van kracht werd, is er op de Engelstalige universiteiten voortdu­ rend tegen de apartheid geprotes­ teerd. Toch ervoer Steve Biko het verzet van de Engelstalige studenten als vrij­ blijvend. Uit onvrede hierover richtte hij in 1969 een eigen zwarte studen­ tenorganisatie op. Het lot van Biko illustreert het grimmige klimaat voor het zwarte verzet, dat niet kon schui­ len onder de paraplu van liberale aca­ demische waarden. Pas in 1982 zouden de zwarte en blanke studentenbonden weer geza­ menlijk optrekken; de Afrikaanstalige studenten zaten al die tijd geheel in het regeringskamp. Het klimaat veranderde pas echt na 1983 toen zwarte studenten weer meer dan incidenteel mochten stude­ ren bij witte universiteiten. De Afri­

kunde en sociologie", meent Tiny Rieken van het gelijkna­ mige wervings­ en selectiebu­ reau in M aastricht. Ze speurt uitsluitend naar vrouwelijk ta­ lent. "Vrouwen moeten vaker verhoudingsgewijs af, zo zegt een medewerkster van het Cen­ trum Vrouwen en Informatica. Het besef van deze ongelijkheid is alom aanwezig. Sommige be­ drijven, zoals de Postbank­ NMB, hebben een personeels­ beleid dat er op is gericht om meer vrouwen aan te trekken en te laten doorstromen. Helaas kent de Postbank een perso­ neelsstop. Begin jaren tachtig kwamen er veel vrouwen met een academi­ sche graad op de markt, zo ana­ lyseert Greetje de Jong van het Vormingscentrum aan de VU. "Juist in die periode raakte de arbeidsmarkt verstopt." Het Vormingscentrum begint in april met een al eerder gegeven cursus loopbaanplanning voor een juridische of economische opleiding volgen, sectoren waar de toename van arbeid zich af­ speelt", zegt ze. Maar de ongelijke kansen wor­

Demonstratie tegen het apartheidssysteem op het IVIuseumplfiin

Foto Werkgroep Kaïros

kaanstalige instellingen sputterden nog tegen, maar zwichtten, onder meer omdat hun studentenaantallen dreigden terug te lopen. De Engelsta­ lige instellingen waren blij dal de aca­ demische segregatie ­ die zo fnuikend was voor hun internationaal imago ­ niet meer van kracht was. De kleurlingenuniversiteit van Western Cape (UWC) veranderde het hardst en riep zichzelf uit tot 'home for the left'. Ook die universiteit zit nu in de problemen. De toeloop van zwarte studenten is daar enorm, maar de regering heeft forse bezuinigingen doorgevoerd, "vanwege de economi­ sche boycot", en past een nieuwe ver­ deelsleutel toe die de groeiende instel­ lingen dupeert. De toeloop van arm­ lastige studenten dwingt UWC ook

den niet uitsluitend aan de aan­ bodzijde veroorzaakt. Ook de vraagzijde heeft haar tekortko­ mingen. Tiny Rieken meent dat veel bedrijven niet de deskun­ digheid hebben om vrouwen aan te trekken. "Sollicitatiecommissies bestaan vaak uit mannen die hun eigen beeld van een kandidaat heb­ ben", zegt ze. "Daar komt vaak een Jan M iddelmaat uit. De functieomschrijving is door mannen gemaakt en op man­ nen toegesneden. Vrouwen zijn betrekkelijke nieuwkomers op de arbeidsmarkt en daar is nog geen marketing voor ontwik­ keld." Ondanks al die handicaps is vol­ gens haar de arbeidsmarkt voor vrouwen gunstiger dan ooit. Er is in veel sectoren een gebrek aan kundig personeel. Vooral in sommige technische beroepen wordt in toenemende mate een beroep op vrouwen gedaan. Daarnaast doen steeds meer be­ drijven aan positieve discrimi­ natie bij het aannemen en pro­ moveren van vrouwen. Naast de al genoemde banken onder­

nog eens om speciale voorzieningen te treffen. De entree van de zwarte studenten, hoe bescheiden ook, was voor velen een heftige ervaring. M en werd opeens geconfronteerd met een ande­ re wereld. Wetenschappers kregen niet meer de kans om een andere kant op te kijken. . De internationale academische boycot heeft het land veel schade be­ zorgd, luidt de gangbare stelling. Maar inmiddels begint het besef door te dringen dat de isolatie van de zwar­ te universiteiten door de eigen blanke collega's veel schadelijker is geweest.

scheiden bijvoorbeeld KLM, Al­ bert Heyn en IBM zich. Tiny Rieken spreekt over vrou­ wen op de arbeidsmarkt zelfs van "een gat in de markt". Wer­ ving en selctiebureaus spelen daar op in. Naast het bureau van Tiny Rieken ontstonden twee jaar geleden in Rotterdam het bureau WSO en in Den Haag de Stichting Vrouw en Manage­ ment, beide op vrouwen gerich­ te wervingsbureaus. Toch draait de arbeidsmarkt voor vrouwen moeizaam. Zelfs bij een vacature waarbij staat dat bij gelijke kwaliteit de voorkeur uitgaat naar een vrouw zijn mannen in het voordeel, zo oor­ deelt Gerda Verhaar Eeuwijk van het wervingsbureau WSO. "Je loopt het risico dat mannen meer kans hebben omdat er gro­ te aantallen met meer ervaring zijn", stelt ze. "De meeste kans op succes heb je als er in de vacature staat: 'bij voldoen aan de functie­eisen gaat de voor­ keur uit naar een vrouw'." Tiny Rieken adviseert vrouwen ook hun geluk te beproeven met open sollicitaties. De meeste kans op succes hebben ze bij die

bedrijven die een op vrouwen gericht personeelsbeleid voeren met goede voorzieningen, zoals kinderopvang. "Je moet jezelf net zo stevig ver­ kopen als mannen", meent Tiny Rieken. Ook als vrouw kun je een netwerk met contacten goed gebruiken. Ze verwijst naar het boekje De Lobbyiste (Weekbladpers, yl2,50), waarm verschillende vrouwen uit de wereld van beleid, bestuur, cul­ tuur, arbeid, geld, verzekerm­ gen, enzovoorts aan het woord komen. Ze adviseren over hel kweken van contacten en het gebruik maken daarvan. De au­ teurs zijn ook bereikbaar voor advies. Ook de op vrouwen gerichte werving en selectiebureaus no­ digen de universitair geschoolde dames uit zich in te komen schrijven, ook al garanderen ze niet dat dat een baan oplevert. "Wel garandeer ik dat ik voor elke vacature eerst mijn eigen bestand raadpleeg of er een ge­ schikte kandidaat tussen zit", zegt Gerda Verhaar Eeuwijk.

%

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen