Ad Valvas 1989-1990 - pagina 114

fL

PD\p3^/fiS

6 OKTOBER 1989 Proefschrift over christen­wijsgeer dr. Herman Dooyeweerd Houd uw reakties kort. Over bijdragen langer dan 300 woorden is kontakt met de redaktie nodig. De redaktie kan bijdragen bekorten.

Auditoren In Ad Valvas nr. 1 schrijft J an v a n d e r Veen d a t d e wedstrijd roeiers v a n O k e a n o s ook a a n ­ s p r a a k zouden kunnen m a k e n op verlenging v a n inschrij­ vingsduur gefinancierd uit het auditorenfonds. Dit is zeker niet w a a r . Wel is het zo d a t sinds kort bestuursleden v a n Okea­ nos langs deze w e g e e n beperk­ te verlenging v a n inschrijvings­ duur kunnen krijgen. Al jaren voert d e VU e e n tame­ lijk streng beleid op het punt v a n studieduurverlenging voor studenten die n a a s t h u n studie organisatorisch werk d o e n in studentenverenigingen of ­or­ ganisaties. Al jaren komen b e ­ stuursleden v a n Okeanos, vol­ gens d e regels v a n het ministe­ rie v a n onderwijs, voor inschrij­ vingsduurverlenging in a a n ­ merking. Het is echter in het verleden verschrikkelijk moei­ lijk geweest om die ook d a a d ­ werkelijk te verkrijgen. Er is e e n geval bekend w a a r i n drie j a a r touwtrekken tussen universiteit e n e e n ex­Okeanos­bestuurder nodig w a s om d e noodzakelijke

inschrijvingsduur verlenging te verkrijgen. Met d e nieuwe, voorlopige re­ gelgeving v a n d e VU is het g e ­ lukkig eindelijk mogelijk gewor­ d e n voor bestuursleden v a n Okeanos om zonodig drie m a a n d e n inschrijvingsduurver­ lenging te krijgen. Helaas zijn d e regels die d e universiteit stelt nog steeds enorm streng, zodat vele aktieve studenten, die voor d e universitaire g e m e e n s c h a p v a n b e l a n g zijn, e n ons inziens derhalve ook voor inschrijvings­ duurverlenging in a a n m e r k i n g zouden moeten komen, buiten d e boot vallen. Het bestuur v a n Okeanos hecht er b e l a n g a a n het misverstand d a t door het ar­ tikel in Ad Valvas mogelijk g e ­ wekt zou worden op te helderen.

'Wee hem, die d e teekenen des tij ds niet verstaat' Als het 'visitekaartje' van de VU, zo is de filosoof Her­ man Dooyeweerd (1894­1977) lange tijd beschouwd. Fel fulmineerde hij tegen humanistische en heidense denkwijzen die volstrekt onverenigbaar heetten te zijn met het christelijke erfgoed. De jurist Marcel E. V erburg schreef een proef schift­over leven en werk van deze christen­wij sgeer.

Vele studenten m a k e n a a n ­ s p r a a k o p inschrijvingsduurver­ lenging, e e n beperkte groep krijgt het. Bij die groep zitten in ieder geval niet d e wedstrij­ droeiers v a n Okeanos.

1

Namens bestuur der RSV U Okeanos, H.C.N. Bakker, h.t. vice­praeses

gulden op het personeelsbudget v a n volgend j a a r te helpen dek­ ken. De universiteitsraad zal zich waarschijnlijk zonder moeite in het principe­accoord kunnen vinden. Het moderamen, het 'petit comité' v a n d e r a a d , w a a r i n oUe fracties zijn verte­ genwoordigd, heeft al eerder met d e voorstellen ingestemd. Over d e werkgelegenheidsgel­ d e n is d e afgelopen tijd veel te

Advertentie

Wij drukken uw

proefschrift in max. 14 dagen tegen zeer scherpe prijzen bijv. 300 oplaag, 160 pag.

f 1895,36excl.6%btw uitstekende kwaliteit informatiefolder op aanvraag leiefoonnr: 053­335233 gespecialiseerd in proefschriften

sneldruk enschede Ihengelosestraat 1501

d o e n geweest. De universiteiten voelden zich buitengesloten, toen d e nu oud­minister Deet­ m a n eind juni e e n r a a m a c c o o r d met d e centrales v a n overheids­ heidspersoneel sloot over d e b e ­ steding v a n het geld, circa 15 miljoen gulden. Deelman h a d zich volgens d e universiteiten niet g e h o u d e n a a n d e eerder g e m a a k t e afspraak d a t d e uni­ versiteiten bij het overleg b e ­ trokken zouden worden. Het overleg werd echter niet heropend, al werd door e e n woordvoerder v a n d e minister wel toegezegd d a t d e universi­ teiten voortaan eerder zullen worden ingelicht als d e minister met d e b o n d e n afspraken wil maken. De universiteiten kregen d e op­ dracht op basis v a n het r a a m ­ accoord met d e lokale vakbon­ d e n tot overeenstemming te ko­ m e n over e e n op d e eigen instel­ ling toegespitste besteding v a n de werkgelegenheidsgelden. Die overeenstemming moet er vóór 1 november zijn, a n d e r s wordt er e e n beslissing geno­ men door d e minister en d e vak­ centrales. O p d e VU lijkt d a t d e lukken.

Shell­advertenties brengen studenten weer in actie De personeelsadvertenties v a n Shell in d e universiteitsbladen h e b b e n vorige week weer heel w a t actievoerders in b e w e g i n g gebracht. In W a g e n i n g e n sleepte d e actiegroep 'Bij Shell kun je laten zien wie je bent' bijna d e hele o p l a g e v a n het 'Wagenings Universiteitsblad' w e g uit d e postkamer. De actiegroep verwij­ d e r d e d e SheU­advertentie e n verspreidde d e b l a d e n vervol­ gens alsnog. De uitgever h a d toen al e e n herdruk v a n 8000 exemplaren laten maken. De advertenties v a n Shell zullen g e ­ woon blijven verschijnen, aldus e e n woordvoerster v a n het blad. De actiegroep 'Schaart u tegen apartheid' ontfermde zich afgelo­ p e n d o n d e r d a g over d e oplage v a n 'Folia', het blad v a n d e Universiteit v a n Amsterdam. De activisten g a v e n d e nummers n a e e n d a g SheU­advertenties uitknippen weer terug. Volgende week zal d e uitgever v a n 'Folia' beslissen of Shell m a g blijven adverteren. Hoofdredacteur Sjaak Priester verwacht g e e n ver­ anderingen. Vier v a n d e dertien universiteitsbladen plaatsen inmiddels g e e n SheU­advertenties meer: 'U­blad' (Utrecht), 'Univers' (Tilburg), 'Observant' (Maastricht) e n 'KU­Nieuws' (Nijmegen).

(Frank van Kolfschooten)

kon het principe v a n d e autono­ mie v a n d e menselijke rede, op g e e n enkele wijze door d e gere­ formeerde beugel. De niet­calvinisten namen Dooyeweerds kritiek niet altijd in opperste d e e m o e d in ont­ vangst. Hem werd verweten e e n grootscheepse a a n v a l o p a n d e r s d e n k e n d e n uit te voeren e n uit zijn werk zou d e oud­tes­ tamentische geest v a n uitverko­ renheid spreken. In zijn a l g e ­ meenheid zou in Dooyeweerds werk d e intolerantie opklinken v a n d e richting w a a r v a n hij d e woordvoerder w a s .

Catechismusstijl

'Werkgelegenheidsgelden' Vervolg van pag.

Koos Neuvel

Dooyeweerd gefotografeerd in de jaren '50, toen hij werd gezien als het 'visitekaartje' van de V U. J FotoAVCAO Volgens d e overlevering moet Herman Dooyeweerd e e n 'gen­ tleman' geweest zijn; e e n cor­ recte, verzorgde e n zelfs char­ m a n t e m a n met hoofse om­ gangsvormen. Gevoel voor hu­ mor ­ e e n e i g e n s c h a p die God, zoals boze tongen beweren, heeft vergeten a a n d e gerefor­ m e e r d e n uit te delen ­ w a s h e m niet vreemd. Met e e n stalen g e ­ zicht kon hij zijn gehoor voor d e gek houden, waarbij alleen e e n schalkse blik zijn w a r e b e d o e ­ lingen v e r r a a d d e . Ook w a n n e e r hij bloedserieus was, s l a a g d e hij er perfect in zijn publiek in verwarring te brengen. Zijn betogen, vooral d e schriftelijke, konden n a m e ­ lijk zo gecompliceerd zijn d a t d e lezer ze met g e e n mogelijkheid kon reproduceren. Zijn colleges probeerde hij wel af te stemmen op het niveau v a n d e studenten, m a a r e e n zeer verfijnde zelf­ kennis bezat Dooyeweerd in deze niet. Een half j a a r l a n g volgde zijn eigen vrouw d e colleges om op te v a n g e n w a t d e studenten er nu v a n vonden. De reacties stonden h a a k s op d e eigen b e ­ vindingen: "Als ik dacht d a t ik het e r g g o e d h a d g e d a a n op e e n morgen, d a n zei mijn vrouw: 'Het w a s h e l e m a a l mis; je h a d g e e n enkel contact met d e studenten.' Een a n d e r e keer, dat ik dacht d a t ik het h e l e m a a l verknoeid h a d , zei ze: 'Nee, nu w a s er werkelijk grote b e l a n g ­ stelling; je w a s veel begrijpelij­ ker d a n a n d e r e keren.' Zeer populair is Dooyeweerd te­ genwoordig niet niet meer. In d e jaren vijftig l a g d a t anders, schrijft Marcel Verburg in zijn studie. In die tijd werd Dooye­ weerd beschouwd als het 'visi­ tekaartje' v a n d e Vrije Universi­ teit, hoewel het a a n t a l a a n h a n ­ gers v a n zijn füosofie alhier niet onbeperkt w a s . Waardering kreeg hij ook v a n buiten d e eigen kring. Toen

Dooyeweerd in 1964 zeventig j a a r oud werd, n o e m d e d e hu­ manist prof. mr. G.E. Lange­ meijer, voorzitter v a n d e Ko­ ninklijke Nederlandse A c a d e ­ mie v a n Wetenschappen, h e m d e grootste wijsgeer die Neder­ land ooit rijk is geweest, Spino­ za niet uitgezonderd. Een a a r ­ dig complimentje.

Verdorvenheid De füosofie v a n Dooyeweerd is bekend g e w o r d e n onder d e noemer 'wijsbegeerte der wetsi­ dee', n a a r het gelijknamige driedelige boek d a t in d e j a r e n dertig gepubliceerd werd. Zijn denken wordt wel opgevat als e e n poging om d e calvinistische politieke praktijk e e n wijsgerig fundament te geven. De b e ­ langrijkste pijler w a a r o p d a t fundament rustte w a s d e g e ­ dachte dat 'zuivere', onbevoor­ oordeelde w e t e n s c h a p niet b e ­ staat. Het humanistische idee v a n e e n autonome menselijke r e d e w a s voor Dooyeweerd e e n g e v a a r ­ lijke misvatting. Elke weten­ schap, zo vond hij, g a a t uit v a n e e n religieus b e p a a l d vooroor­ deel, ook d e humanistische w e ­ tenschapsopvatting, hoezeer m e n d a t zelf ook ontkent. In d a t soort dingen w a s Dooye­ weerd zeer principieel, v a n e e n compromis tussen christelijke e n andere wetenschapsopvattin­ gen, kon volstrekt g e e n sprake zijn. "Tot hen, die tot nu toe d e onver­ e e n i g b a a r h e i d v a n Christen­ dom e n humanistisch of hei­ densch d e n k e n niet h e b b e n doorschouwd e n nog steeds niet a a n d e mogelijkheid e e n e r Christelijke w e t e n s c h a p geloo­ ven, komt d e waarschuwing: Wee hem, die d e teekenen d e s tijds niet verstaat!" En zeker voor e e n geloofsleer die als uit­ gangspunt d e verdorvenheid v a n d e menselijke natuur h a d .

Dat verwijt v a n intolerantie werd door Dooyeweerd keihard geretourneerd. Zijns inziens zijn het juist d e m e n s e n die v a n d e zelfgenoegzaamheid v a n d e rede u i t g a a n die weigeren h u n filosofische uitgangspunten ter discussie te stellen; zij eisen het wetenschappelijke monopolie alleen voor zichzelf op. P a s w a n n e e r d e humanistische w e ­ tenschapsopvatting v a n zijn a b ­ solute karakter o n t d a a n wordt, is e e n vruchtbare discussie tus­ sen verschillende stromingen mogelijk. Daarbij w a r e n voor Dooye­ weerd d e eigen christelijke uit­ g a n g s p u n t e n niet zonder meer onbetwistbare geloofsdogma's. Over het christelijk 'grondmo­ tief' zei hij in 1972: "De wijze w a a r o p wij onze wijsgerige taak onder d e aandrift v a n dit grondmotief volbrengen, is a a n dUe k a n t e n feübaar; v a n d a a r overal v r a a g t e k e n s e n n e r g e n s d e catechismusstijl..." O n d a n k s d e loftuitingen d a t Dooyeweerd Nederlandse grootste fUosoof zou zijn, heeft hij niet op b r e d e s c h a a l school gemaakt. De wervingskracht onder niet­calvinisten bleek uit­ eindelijk zeer gering te zijn e n ook op d e VU n a m d e invloed v a n zijn filosofie af. Marcel Verburg besluit zijn boek met e e n citaat v a n Dooyeweerd uit e e n televisie­interview uit 1973. De oude filosoof wordt d a a r i n g e v r a a g d w a t er over vijftig j a a r v a n d e wijsbegeerte der wetsidee over zal zijn. Het antwoord: "Dat weet ik niet. Het k a n zijn d a t ze d a n v e r d w e n e n is. En d a t zou ik niet e r g vinden, als ze h a a r werk g e d a a n heeft."

Marcel E. Verburg ­ Herman Dooye­ weerd: leven en werk van een Neder­ lands christen­wijsgeer. Uitgeverij Ten Have, Baam.

CX>IiOFON Ad V cdvas is het redactioneel onafhanke­ lijke weekblad van de Vrije Universiteit. HedacÜe­crdres; De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam, tel. 020 ­ 548 4330; b.g.g. 548 6930, 548 4325, 548 4397. Redactiekamers: OD­Ol en 0D­09, Hoofdgebouw VU. Redactie: Jan van der Veen (hoofdredac­ teur), Wim Crezee (eindredacteur), Frank van Kolfschooten, Marianne Creutz±)erg (redactie­assistente). Medewerkers: Koos Neuvel, Diana Door­ nenbal, Henk Vlaming, Hanne Obbink, Mark Plekker, Gert van Maanen. Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): los Dohmen Fotografen: Peter Wolters, Kees Keuch, Michel Claus, Sidney Vervuurt (allen Au­ dio Visueel Centrum VU), Bram de Hol­ lander.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen