Ad Valvas 1989-1990 - pagina 126

B:

13 OKTOBER 1989

PD\PS^/PS

Kleine letteren­studies in benarde positie

Houd uw reakties kort. Over bijdragen langer dan 300 woorden is kontakt met de redaktie nodig. De redaktie kan bijdragen bekorten.

Werkgelegenheid In Ad Valvas is vorige week uit­ voerig bericht over d e voorstel­ len v a n het College v a n Bestuur over d e besteding v a n d e werk­ gelegenheidsgelden. Mogelijk door e e n misverstand wordt d e indruk gewekt d a t d e o n d e r h a n ­ delingen zijn afgerond. "Princi­ pe­accoord" stond boven het bericht. De CFO­delegatie in d e Com­ missie v a n Overleg heeft in het overleg o p 27 september t e g e n enkele voorstellen bezwaar a a n g e t e k e n d . O p grond d a a r ­ v a n is afgesproken d a t partijen tot 4 oktober zich n a d e r zouden kurmen b e r a d e n over d e ver­ schilpunten e n d a n h u n defini­ tieve standpunt zouden bekend maken. Aldus is geschied. De CFO heeft d e voorstellen v a n het CvB beoordeeld vanuit d e bron waaruit d e werkgele­ genheidsgelden afkomstig zijn: het COPWO­overleg over d e ar­ beidsvoorwaarden voor het personeel. De CFO is d a n ook v a n oordeel d a t met d e b e ­ schikbare gelden d e arbeids­ v o o r w a a r d e n moeten worden verbeterd e n ­ d a t k a n s a m e n ­ g a a n ­ d e werkgelegenheid moet zijn gediend. Om misverstanden te vermij­ den: het CFO vindt aUe voorstel­ len v a n het CvB op zich inhou­ delijk a a n v a a r d b a a r . De v r a a g is evenwel of het CvB voor d e

financiering v a n é é n e n a n d e r terecht e e n beroep doet op d e "werkgelegenheidsgelden". Uitbreiding v a n het zwanger­ schapsverlof v a n 12 tot 14 w e ­ ken w a s a l e e n afspraak die in een ander verband was ge­ maakt. A a n w e n d i n g v a n geld d a a r v o o r uit d e n u beschikbare werkgelegenheidsgelden acht d e CFO d a n ook e e n dubbele financiering. De C F O heeft d a n ook voorgesteld d e middelen voor het ouderschapsverlof te verruimen. A a n d e (terechte) uitbreiding v a n d e crèche ver­ bindt d e CFO d e v o o r w a a r d e d a t het toelatingscriterium (dat nu voor kinderen v a n vrouwen absolute voorrang regelt) ten gunste v a n kinderen v a n m a n ­ n e n wordt verruimd. De CFO is voorts v a n oordeel dat d e controle v a n d e VU­cam­ pus in d e avonduren e n e e n effi­ ciënte e n milieuvriendelijke pro­ duktie e n verwerking v a n afval­ stoffen tot normale t a k e n (moe­ ten) behoren voor e e n organisa­ tie als d e VU. De CFO vindt d e door het CvB voorgestelde fi­ nanciering oneigenlijk. De CFO heeft o p 4 oktober dit standpunt a a n het CvB k e n b a a r gemaakt. Dat is tijdig g e n o e g om er voor 1 november met el­ k a a r uit te komen.

Namens de CFO-delegatie de Co mmissie van Overleg, Kuijper

De kleine letteren­studies a a n de Nederlandse univer­ siteiten verkeren in een zeer benarde positie. Toch is in dit land nog steeds het potentieel voorhanden om op dit terrein de nummer één in de wereld te zijn. Deze optimistische kijk op de situatie heeft pro fesso r dr. F. Staal, die onlangs is belast met een onderzoek naar de positie van de kleine 4etteren. Dat d e positie v a n d e kleinere letteren­studies a a n d e Neder­ l a n d s e universiteiten ernstig is aangetast, is d e afgelopen ja­ ren h e r e n d e r gesignaleerd. Rapporten v a n d e R a a d v a n Advies voor het Wetenschaps­ beleid (RAWB) e n d e Koninklij­ ke Nederlandse Akademie v a n Wetenschappen (KNAW) h e b ­

ben d a a r v a n gewag gemaakt. Het onderwijs e n onderzoek in d e zogeheten 'kleine letteren' loopt zelfs g e v a a r te verdwij­ nen, constateerde minister Deetman deze zomer. In juli heeft Deetman e e n a d ­ viesconmiissie ingesteld, die voor 1 februari 1991 voorstellen moet d o e n voor d e bescherming

in P.

Faculteiten berekenen v a a k te weinig voor opdrachten Vervolg van pag. 1 d e opbrengsten wordt voor on­ dersteuning d a a r v a n gebruikt (landelijk gemiddeld 25 pro­ cent). Bij d e bèta­faculteiten is dat zelfs 40 procent (landelijk 20 procent). Bij d e gamma­facultei­ ten ligt het p e r c e n t a g e het l a a g s t met 10 procent (landelijk: idem). Het toepassingsgerichte contractonderzoek ligt op d e VU o p circa 40 procent. Landelijk is dat ook zo, zoals e e n vorig j a a r door d e Algemene Rekenkamer g e h o u d e n enquête uitwees. Bang voor e e n op d e n duur te grote afhankelijkheid v a n op­ drachtgevers v a n buiten is het CED niet. Dirk-Jan o Co eh o rn v a n het Transferpunt, e e n on­ derdeel v a n het CED: "Nee, d a t zijn w e niet. Het g a a t immers m a a r om e e n klein p e r c e n t a g e onderzoek. Dat is heel w a t a n ­ ders d a n in Amerika, w a a r d e Advertentie

"Onthulling" van de

GRIFFIOEN het nieuwe beeldmerk van de VU. Donderdag 19 oktober a.s. Aula hoofdgebouw, 15 uur. Belangstellenden zijn van harte weil<om. Wel aanmelden bij Pers Voorlichting, tel. 2671, vóór 17 oktober.

universiteiten voor 50 procent v a n hun fundamentele onder­ zoek afhankelijk zijn v a n d e contracten die zij binnenhalen!" Vier j a a r g e l e d e n w e r d o p d e VU voor het eerst g e p o o g d enig zicht te krijgen op d e wirwar v a n d e r d e geldstroom­activitei­ ten e n w a t die opbrengen. Dat g e b e u r d e door middel v a n e e n r a p p o r t a g e v a n d e dienst finan­ cieel­economische zaken, die sedertdien jaarlijks wordt s a ­ mengesteld e n steeds wordt verbeterd. De r a p p o r t a g e over 1988 staat op punt v a n verschij­ nen. Als volgende stap werd vorig j a a r het CED opgericht. De b e ­ doeling is d a t het centrum fun­ geert als centrale motor voor d e ontwikkeling v a n e e n afgewo­ g e n d e r d e geldstroom­beleid bij d e faculteiten e n instituten. Dat beleid is nog te v a a k e e n a d hoc­beleid n a a r d e opvatting v a n het CED, d a t tot dusver bij vijf faculteiten op bezoek is g e ­ weest. Behalve zijn functie als 'aanja­ ger' is het CED e e n a d r e s voor potentiële opdrachtgevers die wülen weten w a t d e VU a a n mo­ gelijkheden heeft. Het CED b e ­ schikt inmiddels e e n 'weten­ schapsbank', w a a r i n al het VU­ onderzoek ligt opgeslagen. Ook is bemiddelt het centrum tussen faculteiten e n opdrachtgevers.

Stichtingen In het CED­overzicht wordt met g e e n woord gerept over d e her e n der b e s t a a n d e stichtinkjes of bv'tjes, die individuele weten­ schappers ten eigen b a t e op­ richtten voor op d e VU uit te voeren contractonderzoek. Vol­ gens CED­directeur drs. Jan van

Overhagen "moet d e VU moge­ lijkheden creëren om te voorko­ m e n d a t er ongewenste juridi­ sche constructies ontstaan." Een echte oplossing voor d a t pro­ bleem is er n o g niet. Wel wor­ d e n faculteiten uitgenodigd om stichtingen onder d e p a r a p l u ­ stichting Centrum Toegepaste W e t e n s c h a p p e n (CED) te bren­ gen, zodat zij onder d e universi­ teit vallen. Blijkens e e n onderzoekje v a n het CED bij d e Kamer v a n Koophandel zijn er circa 50 'niet bekende' stichtingen met d e VU als postadres. Bij d e Universiteit v a n Amsterdam keek m e n ook n a a r d e huisadressen v a n w e ­ tenschappers e n k w a m zo tot een a a n t a l v a n 440. Opmerkelijk is, zo blijkt uit het CED­overzicht, d e verschuiving die zich bij d e opdrachtgevers voor contractonderzoek bij d e VU voordoet. W a s in 1985 d e overheid met 34 procent n o g d e belangrijkste geldgever, a n n o 1988 zijn d a t d e n o n profit­orga­ nisaties met ruim 40 procent. Dat is tien procent meer d a n het gemiddelde over alle universi­ teiten. Het bedrijfsleven e n d e overheid h o u d e n elkaar q u a op­ drachten in evenwicht. Hun a a n d e e l is elk ongeveer 25 pro­ cent. Het leeuwedeel v a n d e non pro­ fit­organisaties w a a r a a n d e VU onderzoeksopdrachten dankt, opereert op het terrein v a n d e lichamelijke e n geestelijke g e ­ zondheidszorg. Niet verwonder­ lijk is d a a r o m d a t d e medische faculteit e n PPW (psychologie e n pedagogische w e t e n s c h a p ­ pen) het meeste contractonder­ zoek v a n aUe faculteiten in huis h e b b e n (respectievelijk onge­ veer 25 e n 10 procent).

Het g e s t e g e n a a n d e e l v a n d e non­profitorganisaties is uit fi­ nancieel oogpunt niet zonder problemen. Deze organisaties weigeren d o o r g a a n s d e totale onderzoekskosten te betalen, wat betekent d a t d e VU er ook geld op toelegt. Het CED vindt d a a r o m verdere stijging minder wenselijk. De faculteiten e n in­ stituten zouden zich meer op a n ­ d e r e opdrachtgevers moeten g a a n richten.

Realistischer Ook vindt het CED d a t er realis­ tischer prijzen voor onderzoeks­ opdrachten moeten worden b e ­ rekend. "Faculteiten d o e n d a t v a a k niet. Ze vergeten allerlei kosten door te berekenen, zoals het gebruik v a n ruimte, a p p a r a ­ tuur, voorbereidingsuren," zegt CED­directeur Van O v e r h a g e n . "Waarom ze d a t niet doen? Ze h e b b e n natuurlijk b e l a n g bij het binnenhalen v a n contracton­ derzoek, m a a r d a a r n a a s t ont­ breekt het v a a k a a n werkelijk inzicht in d e marktprijzen." Is zo'n kostprijs wel goed te b e ­ rekenen, omdat het om onder­ zoek g a a t w a a r v a n je bij voor­ b a a t niet weet of het w a t ople­ vert? Van Overhagen: "Dat is het probleem. Een onderzoeks­ opdracht is e e n inspannings­ verplichting, geen product waarvoor je precies d e kostprijs kunt berekenen. Omdat er ook niets uit e e n onderzoek k a n ko­ men, moet je dus 'minimaal' b e ­ rekenen, m a a r d a t k a n wel r e a ­ listischer." Het CED­overzicht wordt over enkele d a g e n als discussiestuk over d e universiteit verspreid (faculteiten, instituten, universi­ teitsraad, e t c ) .

Jos Dohmen e n verbetering v a n d e positie v a n d e kleine letteren. De com­ missie staat onder voorzitter­ schap van de vermaarde Sans­ kritist e n fUosoof pro f.dr. F. Staal, die sinds enkele j a r e n werkzaam is a a n d e universiteit v a n Berkeley, Californïe. Hij w a s vorige w e e k voor e e n eer­ ste oriëntering enkele d a g e n in Nederland. Staal wil zich niet o p voorhand uitspreken over d e situatie. "Ik weet n o g absoluut niet g e n o e g v a n d e b e s t a a n d e kwaliteiten e n d e achtergronden in dit enorm grote gebied." Hoe groot d a t gebied wel is, blijkt a l uit het feit d a t Deetman in zijn a d v i e s a a n v r a a g niet k a n a a n g e v e n w a t nu precies tot d e kleine letteren behoort. Er is e e n taalkundige opsomming moge­ lijk, waaruit d e 'grote' talen wor­ d e n weggelaten. D a n ontstaat er e e n lijst met talen als S a n s ­ kriet, Keltisch, Semitische talen, Georgisch e n J a p a n s . Zo'n opsomming is echter mis­ leidend, omdat er niet uit blijkt w a t het b e l a n g v a n deze talen is in cultureel of historisch opzicht, of zelfs in taalkundig opzicht. Het Sanskriet bijvoorbeeld is e e n taal met e e n literatuur die bijna heel Azië cultureel heeft beïnvloed. Er is echter ook e e n indeling mogelijk op regionale basis, bij­ voorbeeld Oost­Azië, Zuidoost­ Azië, Zuid­Azië, Midden­Oosten e n Afrika. Het voordeel d a a r ­ v a n is bijvoorbeeld d a t d e w e ­ tenschappelijke bestudering v a n het Ja p a n s k a n worden on­ dernomen in n a u w v e r b a n d met die v a n het taalkundig niet­ ver­ w a n t e Chinees. M a a r ook hier zijn er nadelen, die bijvoorbeeld tot uiting komen bij het Tibe­ t a a n s ­een t a a l op het raakvlak v a n twee regio's e n twee cultu­ ren. In d e a d v i e s a a n v r a a g moest Deetman uiteindelijk con­ cluderen d a t "belangrijke stu­ dierichtingen binnen d e kleine letteren d e taalkundige e n re­ gionale classificaties doorbre­ ken."

Concentratie Volgens Staal is het d e commis­ sie erom te d o e n "de structuur die er nu niet in zit te g a a n a a n ­ brengen". Daarbij is het a b s o ­ luut niet d e bedoeling om d e kleine letteren in e e n of twee universiteiten te g a a n concen­ treren, zoals bij d e universiteit v a n Groningen werd gevreesd. "Natuurlijk zal er e e n zekere concentratie moeten zijn. Je kunt niet het J a p a n s a a n d e e n e en het Chinees a a n d e a n d e r e uni­ versiteit bestuderen. Het is niet zo, d a t in d e kleine letteren het kaf v a n het koren moet worden gescheiden. En het is evenmin d e bedoeling om studentenaan­ tallen te laten tellen ­ het g a a t om d e kwaliteit," aldus Staal.

Ad Vadvas is het redactioneel onafhanke­ lijke w e e k b l a d v a n d e Vrije Universiteit. Redactie-adres: De Boelelaan 1105, 1081 HV Amsterdam, tel. 020 ­ 548 4330; b.g.g. 548 6930, 548 4325, 548 4397. Redactiekamers: OD­Ol e n 0 D ­ 0 9 , Hoofdgebouw VU. Redactie: J an v a n d e r Veen (hoofdredac­ teur), Wim Crezee (eindredacteur). Frank v a n Kolfschooten, Marianne Creutzberg (redactie­assistente).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen