Ad Valvas 1989-1990 - pagina 375

Vrouwenfilms bestaan niet Filmprogramma Geschiedenis van de vrouwen­ film. Meer informatie in de rubnek Mededelingen, onder Algemeen Cultureel Centrum/Filmhuis Ui­ lenstede.

DicK Roo<J«nörg,

"Die film met Madonna, Desperately seeking Susan van Susan Seidelman uit 1985, dat is eigenlijk een van de eerste met een positief vrouwelijke held. Daarom werd de film zo beju­ beld: eindelijk een echte heldin, die toch nauw verbonden was met vrou­ wenkwesties." Op donderdag 1 en donderdag 8 maart geeft Kitti Manning in Film­ huis Uilenstede twee lezingen, als in­ leiding op het programma over de geschiedenis van de vrouwenfilm. "In de jaren zestig zag je binnen de publieksfilm uit Hollywood dat vrou­ wen zelfstandiger werden: ze nemen meer initiatieven, maar vinden uit­ eindelijk toch aan de zijde van een man hun werkelijke bestemming.

PAGINA 1 1

I CULTUUR I

AO VALVAS 1 MAART 1990

Ook de feministische film laat onaf­ hankelijke vrouwen zien. Maar het is opvallend hoe vaak het slecht met ze afloopt. Veel ellende. Als je in alge­ mene termen praat, geloof ik dat in de vrouwenfilm uit de zeventiger ja­ ren vooral slachtoffers werden opge­ voerd. Dat heeft natuurlijk te maken met de onderwerpen die aan de orde worden gesteld. Onderdrukking bin­ nen het gezin, op het werk of weet ik waar. Geen zaken om je vrolijk over te maken. De films van Chantal Akerman? Zelfstandige vrouwen, dat is waar, maar beslist geen heldinnen. Vrouwen die zich eigenijk zeer moei­ zaam door dit leven worstelen." Kitti Manning doceert film aan het Instituut voor de Journalistiek in Utrecht, een halve baan, en geeft daarnaast veel cursussen en gastles­ sen. "Ongelooflijk, ja. Er is denk ik een nog steeds groeiende belangstelling voor film. Nou, van een filmcultuur zou ik niet willen spreken, het blijven kleine groepen. Maar film is prach­

Kitti Ma nning: 'vrouwenfilm' vind ik een vreselijke term

tig, dat roep ik ook altijd op de school: filmlessen zijn gewoon heel leuk, je vertelt dingen, laat wat zien. Met video gaat dat heel makkelijk." "Een vrouwelijk of feministisch standpunt, dat vind ik altijd zo moei­ lijk. Ik moet je zeggen dat ik niet van­ uit de vrouwenbeweging bij de film terecht ben gekomen, eerder omge­ keerd. Natuurlijk kijk ik wel met een vrouwelijke blik. Het melodrama spreekt me bijvoorbeeld meer aan dan de western. Die besloten man­

nenwereldjes vind ik matig interes­ sant. Kan een goede film zijn, maar dan denk ik van, nou ja...terwijl een film met belangrijke vrouwenrollen erin, daar zit ik toch met meer be­ langstelling naar te kijken. Die vrou­ welijke problematiek staat gewoon dichterbij me. En ik denk dat ieder­ een zo kijkt. "In de lezingen wil ik proberen het begrip vrouwenfilm te nuanceren. Vrouwenfilms zijn films gemaakt door vrouwen. Maar je spreekt niet over mannenfilms, dus het blijft een rare term. Neem nu Marguerite Du­ ras. Heel populair binnen de feminis­ tische gelederen, maar ze wil geen fe­ ministe genoemd worden. Haar films gaan over de denkwereld, de ideeën, gevoelens en weet ik wat van vrou­ wen. Maar vrouwenfilm is toch niet de goede benaming. Nee, een vrese­ lijke term, niet meer gebruiken." "In mijn eerste lezing vertel ik over de weinige vrouwen die in de begin­ tijd van de film aan de produktiekant meewerkten. Die paar die het in ie­ der geval geprobeerd hebben, daar laat ik stukjes van zien of vertel ik wat over. En dan stap ik al gauw over op de actrices. Die konden leuke dingen doen met hun rol, daar zijn aardige voorbeelden van. Hoe komen stereotiepe vrouwenrol­ len tot stand, dat interesseert me. Ik houd me al jaren bezig met de 'fem­ me fatale' in de Film Noir uit de veertiger en vijftiger jaren. Bij de pro­ duktie van die films waren relatief veel vrouwen betrokken. De vraag is

Intro­ en extraverte tekeningen Ansuya Blom, Stedelijk Museum, Paulus Potter­ straat 13, dagelijks (tot 1 apnl) van 11 tot 17 uur. Vertoning films wo. en zo. middag. IHarlene Du­ mas, Museum Overtiolland, Museumplein 4, da­ gelijks van 11 tot 17 uur, tot 9 apnl.

Ansuya Blom en Mariene Dumas zijn de twee bekendste Nederlandse kunstenaressen van het moment. In 1985 vestigden zij hun naam door deelname aan de Biënnale in Sao Paolo. Nu exposeren ze ­ op verschil­ lende plekken in Amsterdam ­ teke­ ningen. Beider werk is sterk persoon­ lijk, maar hier houden de overeen­ komsten op. Want hoe hemelsbreed verschillen de directe, rommelige, vaak humorvolle schetsen van Du­ mas van de zorgvuldig afgewogen en uitgewerkte tekenkunst van Blom. Blom exploreert vooral de donkere diepten van het eigen onbewuste.

Steeds terugkerende symbolen zijn bedjes en huisjes, die breekbaar in on­ eindige grillige (droom)landschappen staan. Zij maakt ook films, waarin het eveneens gaat over het 'ik' en onbe­ wuste verlangens en angsten: grote mieren kruipen van onder een don­ ker bed vandaan, een plas melk krijgt angstaanjagende proporties en ontpit­ te kersen vormen een bloedbad. De beelden gaan vergezeld van poëtische teksten, vaak van Blom zelf. In haar laatste film. Amazing Grace, voert een klein meisje in bed de vol­ gende dialoog met het duister: "What comes beyond the cloud?/ The sky/ What comes beyond the sky?/ The universe/ And what beyond that?/ Eternity." Blom geeft met dit frag­ ment haar houding als kunstenares aan: zij wil het naïeve droomstertje blijven in de kraakheldere nachtpon, afgeschermd van de boze buitenwe­ reld. Binnen valt al genoeg te bele­ ven.

Zondagskinderen uit Engeland Tlie Sundays, 3 maart (22.00 uur). Melkweg Am­ sterdam, ƒ 10,- + lidmaatschap

De hoofdstad van Engeland leek altijd Londen, maar tegenwoordig is het Manchester. In ieder geval muzikaal gezien. De Engelse muziekscene werd het afgelopen jaar gedomineerd door Happy Mondays, The Stone Roses en The Inspiral Carpets. Bands die een crossover pogen tussen gitaarpop en dans-/housemuziek. Slechts één bandje uit de voormalige hoofdstad was in staat de aandacht op zich te vestigen. Dat waren The Sun-

days. Toen hun eerste single begin 1989 verscheen, waren de kritieken unaniem positief en al gauw deed de band meer interviews dan optredens. Gelukkig had deze overmatige belangstelling niet tot gevolg dat de band overhaast een elpee uitbracht. Eerst werd er een platenmaatschappij gezocht die alle artistieke vrijheid kon garanderen, en vervolgens sleutelde de band rustig een jaartje aan wat uiteindelijk zou worden Reading, Writing and Arithmetic. Hoewel de pers de band had opgezadeld met predicaten als 'frisse wind' en 'nieuwe hoop', is de muziek van The Sundays niet in de eerste plaats vernieuwend. En 'fris' is de groep

WMW-

\ ^

Ansuya Blom: In drea ms begin responsibilities ( 1 9 8 9 )

Vooral in de vroegere tekeningen zorgt dit 'onschuldige' uitgangspunt in combinatie met een sterk kleur­ en vormgevoel voor indringende beel­ den. Later zijn de symbolen vaak te paradoxaal genoeg voornamelijk omdat er geen gebruik gemaakt wordt van nieuwerwetse elektronische hulpmiddelen, maar men met de eenvoudige bezetting van bass, drums, gitaar en zang een heel eigen geluid creëert. Het meest opvallend hierbij zijn de klaterende zang van Harriet Wheeler en het gitaarspel van David Gavurin. Deze laatste speelt heldere, open akkoorden en geeft breed uitwaaierend een omlijsting aan de eveneens heldere, hoge stem van Miss Wheeler. Moeilijk is te doorgronden waarover ze zingt; haast zonder te articuleren buitelt ze door de teksten. Zo wordt ook haar stem een instrument en de woorden klank in plaats van betekenis. "De meeste van onze songs hebben geen vast omlijnde of specifieke inhoud en dat wordt ons door sommige mensen kwalijk genomen. De betekenis van onze teksten ligt vooral in de stemming, in de atmosfeer die ermee wordt geschetst. Om een impressionistisch schilderij te appreciëren hoef je toch niet te weten waar het precies over gaat." Met hun debuutelpee op nummer

letterlijk aanwezig, zonder samen­ hang in het beeld. En op het laatst gaat al het diepzinnige gegraaf een beetje vervelen. Dan valt er bij Dumas meer te la­

in hoeverre zij hebben bijgedragen aan het ontstaan van dat verdorven type, die 'femme fatale'. Dan kan blijken dat vrouwen er plezier in heb­ ben een 'slechte vrouw' te creëren, dat ze dat enig vinden." "Mijn tweede lezing gaat over films uit de jaren zeventig, die specifiek vrouwelijke onderwerpen behande­ len: positie binnen het gezin, abortus, noem maar op. Zo'n film werd ge­ draaid en daarna had je een praat­ groep. Dan kon iedereen zeggen hoe verschikkelijk levensecht het was en­ zovoort en dat ze het zelf ook hadden meegemaakt. Als voorbeeld draai ik Giving way, over een vrouw die wordt aangerand, waarna een actie van feministen volgt. Dat filmpje is een statement, je bent het er mee eens of je vindt het onzin. De stilte rond Christine M. sluit daar op aan, maar verkondigt een minder directe boodschap. Die film zet je aan het denken, omdat hij bepaalde dingen open laat. Indertijd heeft de film voor veel vrouwen iets betekend." De vraag van mijn lezing is, of je van­ daag de dag nog met dit soort films aan kunt komen. Is er een publiek dat nog steeds op deze manier met de problematiek geconfronteerd wil worden?"

chen. Waar Blom gangenstelsels te­ kent met verwoed wroetende termie­ ten, tekent Dumas een appel met een worm. Haar commentaar erbij luidt: "Art worm having lost his mystical truth". Ook geestig is de waterverftekening van een koddig astronautje bij twee vlaggen, met de tekst "Artist on the moon: 'Oh, no, someone has been here before me!'" Dergelijke relative­ rende schetsen zijn één aspect van haar werk. Het grootste gedeelte, expressieve portretten van baby's, kunstenaars, geliefden, vrienden en familie en alle relaties daartussen, getuigt van veel gevoel. In één van de eerste zalen hangt ouder, abstract werk dat een beetje doet denken aan de innerlijke landschappen van Blom. Maar deze manier kon Damus blijkbaar niet lang boeien. Twee tekeningen van ontblote vrouwenlichamen met daar­ bij de tekst "Die eensaamheit van die eigen hand" (Dumas is geboren in Zuid­Afrika) zetten de toon voor wat komen gaat. Naast een erotisch is het vooral een artistiek 'statement': voor Dumas geen zelfbevrediging door onbewust gekras of dromerige intros­ pectie. Haar tekenhand drukt vooral het verlangen tot communicatie met de buitenwereld uit, zowel in intieme tederheid als in kritische reflectie.

The Sundays

één in de 'onafhankelijke' hitlijsten en net een eerste grote nationale tournee achter de rug, gaat het The Sundays voor de wind. Van alle interviews die daarmee samengaan zijn ze een beetje ballorig geworden, getuige hun uitspraak dat hun hoogste doel

nu is: "Zoveel mogelijk geld verdienen, veel drugs uitproberen en veel vriendinnetjes hebben...". "Especially me!", zegt Harriet.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen