Ad Valvas 1989-1990 - pagina 509

AD VALVAS 17 MEI 19901

PAGINA 5

Tweede geldstroom wint aan betekenis NWO is ingenomen met de plannen van minister Ritzen Jos Dohme n Het 'landschap' van het weten­ schappelijk onderzoek in Neder­ land moet een eind boven N A P worden getild en mag best wat meer bergen en pieken vertonen. De landschapsarchitect, minister Ritzen, lijkt een aannemer voor die klus gevonden te hebben: de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk O nderzoek (NWO) is een forse budgetgroei in het vooruitzicht gesteld en bo­ vendien lijkt voor haar een prach­ tige rol weggelegd bij de vormge­ ving van de allerhoogste toppen ­ de onderzoekscholen. "Onze organisatie is een van de laatsten die nog goed bedeeld worden. NWO hoeft niet te bezuinigen, NWO krijgt er zelfs geld bij." Voorzitter dr. J. Borgman van de Nederlandse organi­ satie voor Wetenschappelijk O nder­ zoek heeft alle reden om tevreden te zijn. Hij staat aan het hoofd van een club die een geweldig prestige heeft opgebouwd in wetenschappelijke, evenzeer als in politieke kring. Daar­ van mag hij nu de vruchten plukken. De kwaliteit van het via NWO be­ taalde universitaire wetenschappelijk onderzoek zal niet gauw betwist wor­ den, want de aangelegde normen zijn streng. Minister Ritzen, die kwaliteits­ verbetering hoog in het vaandel heeft

#^^

J. Borgman (NWO): tevreden staan als het om onderzoek gaat, wil die 'meerwaarde' van NWO graag ho­ noreren. De bewindsman maakte een dag of tien geleden bekend dat hij de lieve somma van 125 miljoen gulden uit de rechtstreeks aan de universitei­ ten toegekende onderzoeksbudgetten wil overhevelen naar de door NWO beheerde 'tweede geldstroom'.

Deze overheveling van 125 miljoen geschiedt overigens niet in een keer, maar in vijf jaarlijkse plakken van 25 miljoen gulden. Als het feest door­ gaat, zullen de middelen die de orga­ nisatie aan universitair onderzoek kan besteden echter vanaf 1995 met ruim vijftig procent zijn gestegen. Al wordt de overheveling gefa­ seerd, en ook al is het aanzien dat NWO geniet hoog, de universiteiten voelen zich behoorlijk bedreigd door het voornemen van Ritzen. Borgman heeft daar wel begrip voor, maar vindt de angst niet terecht. "Die 125 mil­ joen blijven bewaard voor de vakge­ bieden waar ze op dit moment heen­ gaan, maar ze zullen niet altijd terug komen bij de instelling die het geld inleverde. De vakgebieden zelf zullen zich hierover dus niet bekreunen. En daar ligt toch de eerste zorg van NWO: Wat kunnen wij voor de disciplines doen? Ik beschrijf NWO altijd graag als een geldveredelingsinstantie. Zoals vroeger op de markt je gulden een daalder waard was, zo is het ook met de tweede geldstroom. Het geld wordt nog steeds aan universitair onderzoek besteed, maar je krijgt er een betere kwaliteit voor."

Bescheiden Trouwens, de voorziene groei van NWO mag voor Nederlandse begrip­ pen formidabel zijn, in een internatio­ nale vergelijking blijft de omvang van ée tweede geldstroom toch nog erg gering. Borgman: "Het aandeel van de tweede geldstroom in de totale onder­ zoeksmiddelen is in Nederland het kleinst van alle westerse landen. O ns aandeel is hier ongeveer tien procent. In die zin is NWO een zeer bescheiden organisatie. Zelfs als de tweede geld­ stroom zou groeien tot eenderde van het totaal in Nederland ­ dat zou ruim 400 miljoen extra moeten betekenen ­ dan nog liepen we in de pas met het buitenland. De minister wil ons daar­ van ruim een kwart geven." Volgens Borgman moeten we hier­ in niet meteen een pleidooi beluiste­ ren voor een nog veel grotere groei van de tweede geldstroom. "Ik ben ook van mening dat er voldoende middelen rechtstreeks naar de univer­ siteiten moeten stromen om een ei­ gen beleid te kunnen voeren. Hier bij NWO ambiëren we niet om het hele voorwaardelijk gefinancierde onder­ zoek over te nemen. Maar ik vind wel dat er een tweede geldstroom dient te zijn waarmee rekening moet worden gehouden. Er is in Nederland nu een­ maal geen universiteit die de beste is in alles, zoals je in de VS Harvard hebt. Af en toe roept wel iemand: wij zijn de topuniversiteit van Nederland,

Arbeidsmarkt studenten die geen stage liepen, hebben nu een lioger inkomen grut. De biologen verdienen het minst, maar haalden op het Onderzoekers van de universi­ middelbare schoolexamen ge­ teit van Groningen hebben middeld het hoogste cijfer: 7,3. 1100 pas afgestudeerde acade­ Ook het doctoraalexamencijfer mici het hemd van het lijf ge­ van de biologen mag er, als vraagd. Dit op verzoek van het indicatie voor "de mate van gewestelijk arbeidsbureau te vakmanschap", wezen: 7,7. Groningen. Daarna presteren de sociolo­ De Groningers hebben zich in gen en de pyschologen (allebei het onderzoek beperkt tot eco­ 7,4) het best. Hekkensluiters nomen, juristen, psychologen, zijn de juristen en de econo­ biologen en sociologen. Om te men. De eerste gaan met ge­ beginnen wat statistisch klein middeld een zeventje naar de

Mark Ple kke r

maar dat is natuurlijk niet zo. Dat geldt hoogstens voor een of twee of drie disciplines binnen die instelling. En daarom is er een rol voor de twee­ de geldstroom. Het geld dat via NWO bij de instellingen komt gaat juist naar die topgebieden die geprofileerd moeten worden." In haar pas verschenen meerjaren­ plan had NWO zelf meer geld ver­ langd, maar wat minister Ritzen nu wil uittrekken is veel meer dan werd gevraagd. NWO had plannen klaarlig­ gen voor een budgetgroei van 50 mil­ joen gulden, waarvan 10 miljoen dien­ de te gaan naar de Stichting voor de technische wetenschappen (STW), die kortgeleden onder de hoede van NWO is gekomen. "Wat wij met het geld doen? Dan zullen we toch eerst eens met de mi­ nister en met de universiteiten moe­ ten nagaan wat onze vrijheid is. Vol­ gens mij is het nog lang niet zeker dat NWO hiervoor dezelfde vrijheden krijgt als voor het gewone werk. De minister heeft duidelijk laten horen dat hij meer aandacht wil voor priori­ teiten die in het kader van het natio­ nale wetenschapsbeleid worden ge­ steld. Het gaat dan om zaken als kli­ maatonderzoek, informatica, biotech­ nologie. NWO is volgens mij uitste­ kend toegerust voor de uitvoering van het wetenschapsbeleid, dus als dat de bedoeling van de minister is, willen we dat wel."

dit plan lanceerde en daar ook nog eens geld voor in het vooruitzicht stelde. Inmiddels blijkt de bewinds­ man zelf heel wat bescheidener te zijn. Hij heeft nu een commissie inge­ steld die als eerste vraag moet beant­ woorden wat een onderzoekschool ei­ genlijk is. Zolang de commissie dat niet gezegd heeft, zullen wij niet ver­ klaren dat het allemaal gekheid is. Maar intussen weten wij ook dat er helemaal geen geld is en dat het dus

om een operatie van bescheiden om­ vang zal gaan." "Nu zeggen mensen nog al eens gauw: als er geen extra geld is, is het dus niet interessant. Ik denk dat de universiteiten er verstandig aan zou­ den doen om te blijven verdedigen dat zij het primaat hebben op de oplei­ ding van onderzoekers. Niet die col­ lectieve scepsis! Je moet meedenker zijn en de kans grijpen als die voorbij komt."

Ambitie Nauwelijks verholen ambitie toont de NWO­voorzitter ook als de rol van zijn organisatie bij de vormgeving van de door Ritzen gewenste onderzoek­ school ter sprake komt. "De opleiding van jonge onderzoekers vereist een stimulerende omgeving waarin zij ook buitenlandse toponderzoekers tegen­ komen. Kleinschaligheid is daarmee in strijd. Dat vereist concentratie van het goede en afstoten van het minder goed producerende. Misschien klinkt het arrogant, maar juist de tweede geldstroom heeft zo'n landelijke in­ valshoek. Op dit moment is een kwart van het totaal bestand aan aio's en oio's bij ons in dienst. We hebben dus al een vrij zware positie in de oplei­ ding. Verder weten we dat het be­ drijfsleven schreeuwt om multi­disci­ plinair opgeleide onderzoekers en op die behoefte zijn onze Stimulus­cen­ tra gericht. Die centra moeten van een zodanige kwaliteit zijn dat zij on­ derzoekschool ­ top­ opleiding voor onderzoekers ­ kunnen zijn." Volgens Borgman hoeven we na­ melijk niet te denken dat een onder­ zoekschool iets wezenlijk nieuws zal zijn: "Er is in eerste instantie nogal wat euforie ontstaan toen de minister

universiteit en laatst genoemde nemen genoegen met een 7,1. Het moet voor de biologen een hard gelag zijn, want ondanks deze prachtige cijfers verdie­ nen zij, blijkens het onderzoek, gemiddeld het minst: net bo­ ven de 3.000 gulden bruto. De economen en juristen halen, ondanks het lagere doctoraal­ cijfer, een vette buit binnen: de economen maar liefst 4.000 bruto, en hun juridisch ge­ schoolde collega's rond de 3500 gulden. De schrijvers van het rapport 'De arbeidsmarkt van intre­ dende academici' willen met het onderzoek verklaringen vinden voor wat zij noemen de "arbeidsmarkpositie" van de verschillende studierichtingen. Welke factoren beïnvloeden je positie op de arbeidsmarkt, zo vragen de onderzoekers zich af. O m te beginnen maakt het niet uit of je man of vrouw

Foto Bram de Hollande r

Studenten te paard VU­student Henk Vermeulen en oud­VU­studente Pam van O lphen hebben zich weten te plaatsen voor de Wereldkampioenschappen springen en dressuur voor studentenruiters. Van 20 tot en met 24 juni moeten beide paardrijders, met nog twee andere studenten, de wereldtitel trachten te prolongeren.

bent. Ook het feit dat je ouders een "lage sociale afkomst" hebben, levert geen verklaring op voor het succes van een bepaalde studierichting of juist het falen ervan. "Iets naast je studie doen in een bestuur of vereniging", maakt ook niets uit. Hetzelfde geldt voor de stage. Uit het onderzoek blijkt dat beide acti­ viteiten geen zoden aan de dijk zetten, als het bijvoorbeeld gaat om de toekomstige verdien­ sten. Sterker nog: uit het on­ derzoek blijkt dat de onder­ zochte academici die tijdens hun studie geen stage liepen nu een hoger inkomen heb­ ben, dan hun collega's met een stageverleden. Een overtui­ gende verklaring ontbreekt. Interessant is het ook te weten waar de ondervraagde acade­ mici zeggen hun kennis opge­ daan te hebben. Slecht 39% meent de "in hun academische

functie benodigde vaardighe­ den" tijdens de studie te heb­ ben verworven. De economen zeggen het voornamelijk "on the job" te leren. Voor de psy­ chologen en de biologen is de stage een belangrijke plek om kennis te vergaren, aldus de onderzoekers. Wat moet je nu volgens de on­ derzoekers doen om je arbeids­ marktpositie te verbeteren? Het ligt voor de hand: je maakt meer kans op een baan als je meteen een studie met goede perspectieven kiest. Doe je dat niet dan doe je er goed aan binnen een bepaalde studie een afstudeervariant te kiezen met de beste arbeidsmarktposi­ tie. Na verloop van tijd wordt het volgens de onderzoekers steeds moeilijker "een weinig op de arbeidmarkt gerichte keuze te compenseren." Je moet ook hard studeren, want "een hoog doctoraalcijfer

verkleint de kans op langduri­ ge werkloosheid," blijkt uit het rapport. Snel afstuderen is te­ vens een factor van succes. Je kansen op een vast contract met goede vooruitzichten ne­ men volgens de onderzoekers toe. Als je bent afstudeerd moet je, zo stellen de onderzoekers, af­ wegen of je zo snel mogelijk aan het werk wil of de tijd neemt werk te zoeken. Het laatste betekent dat je over het algemeen een beter betaalde functies krijgt. Wachten is lo­ nend. Gerichtheid op de arbeids­ markt is één ding, het hebben van plezier in de studie en het ontwikkelen van eigen talen­ ten is een ander, zo benadruk­ ken de onderzoekers.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen