Ad Valvas 1989-1990 - pagina 277

fiD\FJ}JFS

12 JANUARI 1989

Hendriekje Bosma wil rondleidingen voor VU­publiek

vraagt. Niet voor niets ligt er bijvoorbeeld e e n 'reactieboek' bij exposities. Van die reacties moet je je trouwens niet teveel voorstellen. Het blijft v a a k bij 'leuk' of soms 'nonsens'."

'Kunnen genieten van kunst is ook een leerproces' "Goed kijken n a a r h e d e n d a a g s e b e e l d e n d e kunst is iets d a t heel veel m e n s e n geleerd moet worden. Ze kunnen dat eenvoudig niet." D a a r o m wil Exposorium­ medewerkster Hendriekje Bosm a proberen rondleidin­ g e n te organiseren bij komende exposities. "Als het je lukt om tien procent meer bezoekers te krijgen, d a n is dat al winst." Er schort n o g veel a a n d e kunstbeleving a a n de VU, m a a r kunnen genieten v a n kunst is ook e e n leerproces, vindt d e kunsthistorica. Bezoekers v a n het Hoofdge­ bouw worden e r bijna met hun neus op gedrukt. De plek voor de glazen expositieruimte, inge­ klemd tussen d e twee electroni­ sche toegangsdeuren, is onge­ twijfeld heel attractief. Hoeveel v a n d e bezoekers laten het ech­ ter bij e e n glimp v a n w a t er wordt tentoongesteld? Te veel, vindt Hendriekje Bosma. "Dat heeft te m a k e n met drem­ pelvrees. Mensen d e n k e n dat je met heel veel verstand v a n kunst n a a r e e n expositie moet g a a n . Zelfs studenten kunsthis­ torie komen, n a a r mijn weten, te weinig in e e n galerie. A a n d e a n d e r e kant permitteren veel v a n die mensen zich wel g e ­ makkelijk e e n oordeel over he­ d e n d a a g s e b e e l d e n d e kunst. In d e trant van: 'Ik vind het m a a r niks'. Maar, kunnen ze wel goed kijken? Goed kijken, d a t is e e n discipline die ook geleerd moet worden! Het is niet louter e e n kwestie v a n gevoel, v a n intuï­ tie."

bezuinigingsmaatregel. Mijn voorganger John Vrieze z a g zijn voUe werkweek op het laatst al gehalveerd. Ik zei: protestanten h e b b e n over het a l g e m e e n e e n slechte n a a m als het g a a t over het genieten v a n kunst. Dat d e ' VU, nu 13 j a a r geleden, besloot d a a r w a t a a n te d o e n e n d e Exposorium­commissie instelde, w a s om die reden e e n prima idee. En, er is wat moois opge­ bouwd. De VU is nog altijd uniek onder d e universiteiten met

Jan v a n der Veen posorium­tentoonstellingen g e ­ d a a n . Twee studenten kunstge­ schiedenis postten frequent bij d e expositie 'Lijnen in d e Ruim­ te' v a n Loes v a n der Horst. In d e a n d e r h a l v e m a a n d dat die liep moeten er ongeveer duizend bezoekers zijn geweest. Vierhonderd d a a r v a n k w a m e n v a n buiten d e VU. Hendriekje: "Ja, mijn voorganger John Vrie­ ze heeft het Exposorium als g a ­ lerie ­ ook e e n functie e r v a n ­ e e n g o e d e reputatie in d e kunst­ wereld bezorgd. En d e laatste twee j a a r is d e a a n d a c h t die het Exposorium in d e pers krijgt nog e e n s toegenomen door e e n a a n t a l speciale tentoonstellin­ gen, bijvoorbeeld d e architec­ tuurschetsen v a n prof. Van Swigchem e n werk v a n d e

'Kunstuitleen'

Dada­kunstenares Hanna Höch." Het bezoek v a n d e VU­bevol­ king stimuleren door te expose­ ren wat men g r a a g zou willen zien, past niet in d e filosofie voor het Exposorium, zegt Hendriek­ je. "Voor het b r e n g e n v a n kwali­ tatief g o e d e h e d e n d a a g s e kunst h e b je nu e e n m a a l overzicht e n deskundigheid nodig." Daarom wordt er door h a a r in samen­ s p r a a k met d e Exposoriumcom­ missie onder voorzitterschap v a n d e kunsthistoricus prof. C a ­ rel Blotkamp b e p a a l d w a t er wordt geëxposeerd. "Ik vind d a t d e m e n s e n best moeite m o g e n d o e n voor het doorgronden v a n kunst. Ze hoe­ ven niet alles mooi te vinden, als het m a a r e e n reactie bij h e n te­ weegbrengt. Die k a n best n e g a ­ tief zijn. Dat is d e communicatie tussen het publiek e n d e kunste­ naar, die d a a r in feite ook om

Volgens Hendriekje moet je om goed te kunnen kijken, weten wat e e n kunstenaar beweegt, w a a r o m hij e e n b e p a a l d e vorm of techniek kiest. Dan p a s kun je van d e sprankeling die kunst biedt genieten. Neem Philip Ak­ kerman, zegt ze. Die exposeer­ de n a j a a r 1989 e e n deel v a n zijn zeshonderd zelfportretten op d e VU. Hij w a s beu v a n d e steeds m a a r nieuwe trends, steeds weer wat a n d e r s . Daar­ om wierp hij zich op 'het zelfpor­ tret v a n zijn leven'. "Als je zoiets weet, kijk je met a n d e r e ogen. Je beoordeling wordt anders."

Extra uitleg Vanaf h a a r entree als Exposori­ um­medewerkster in juni 1987 zorgt zij ervoor d a t bezoekers goed worden geïnformeerd over d e kunstenaar e n zijn werk. Beschrijvingen, recensies, een levensloop, d a t alles is bij elke tentoonstelling aanwezig. Maar rondleidingen zouden veel toevoegen, vindt zij. "Dat zou in samenwerking met d e vakdidacticus bij kunstgeschie­ denis kunnen gebeuren. Het probleem is d e tijd. Ik werk m a a r twee d a g e n p e r week voor het Exposorium e n d e 'kunstuitleen' (schilderijen e.d. van gemeente, rijk e n d e VU­ collectie voor d e inrichting v a n kamers v a n personeel, red.). Dat is wel erg krap." Ouderejaars studenten kunst­ geschiedenis zijn misschien in te schakelen voor rondleidingen, denkt zij. Voor het opzetten v a n exposities is dat al meer d a n in het verleden e e n noodgedwon­ gen praktijk. "Met mijn budget van 26 mille kun je immers g e e n grote sprongen maken. Je moet ook af e n toe e e n s e e n kunst­ werk kunnen a a n k o p e n voor d e VU­collectie of eens e e n catalo­ gus kunnen maken." "Bij mijn komst hier h e b ik over die twee d a g e n gesparteld," zegt Hendriekje. "Het w a s e e n

Hendriekje

Bosm a: 'Men wil vaak graag alleen wat kleur op de kamer, om dat m en de VU­gehou wen zo

grijs vindt.'

h a a r eigen Exposorium voor moderne kunst. Ook n a a r buiten toe. Daar moet je niet zo m a a r op bezuinigen. Maar het kon niet anders." Na h a a r studie kunstgeschiede­ nis a a n d e VU in 1985 d e e d Hendriekje Bosma a a n v a n k e ­ lijk free lance­werk. Zo zette zij onder a n d e r e d e jubileumten­ toonstelling '175 j a a r Amster­ d a m s e K amer v a n K oophandel' op. D a a r n a werkte zij e e n j a a r bij d e 'kunstuitleen' v a n d e Stichting Beeldende K unst in Amsterdam. Die b a a n zegde ze op, toen zij g e v r a a g d werd op d e VU voor drie d a g e n per week colleges architectuurgeschiede­ nis te komen geven. "Dat bleek door het contact met studenten uitstekend te combineren met het Exposorium­werk, dat ik kort d a a r n a ging doen."

Elite Hendriekje Bosma blijft met bei­ d e b e n e n op d e grond. "Het is m a a r e e n kleine elite die echt v a n kunst houdt e n voor heden­ d a a g s e kunst geldt d a t w a a r ­ schijnlijk nog meer." Dit j a a r werd er voor het eerst e e n (eenvoudig) onderzoekje n a a r d e belangstelling voor Ex­

E

Foto Bram de Hollander

Anders ligt het bij d e 'kunstuit­ leen'. "Daar ben ik zeer klantge­ richt bezig. Een personeelslid kan meekrijgen wat hij wil. Al­ leen h e b ik e e n ontstellend te­ kort a a n g o e d e uiüeenwerken. Het zou vijftig procent meer moeten zijn. Maar met d e gerin­ g e mogelijkheid om een of t w e e keer per j a a r iets a a n te kopen, kun je nooit a a n d e behoefte voldoen. D a a r komt bij dat ik al ruim twee j a a r g e e n werk meer uit d e a a n g e k o c h t e v o o r r a a d v a n d e g e m e e n t e in bruikleen kan krijgen. De kelders liggen vol, m a a r ze zijn nog steeds a a n het reorganiseren." Is het d a n toch niet zo slecht gesteld met d e kunstbeleving op d e VU als d e v r a a g n a a r kunst voor d e werkkamers groot is? Hendriekje: "Ach, m e n wU v a a k g r a a g alleen w a t kleur op d e kamer, omdat m e n d e VU­ge­ bouwen zo grijs vindt. Ik vind dat overigens prachtig. Dat grijs hoort bij beton." Op h a a r kamer in d e kelder v a n het Hoofdgebouw, w a a r w e het interview houden, staat e e n for­ se ingelijste foto v a n d e Weense kunstfotograaf Steglitz uit het begin v a n deze eeuw. Een w e e r g a v e v a n d e sculptuur 'Mo­ zes' v a n Michelangelo. "Die vond ik in een container hier op d e VU. D e g e n e die h e m w e g ­ deed, heeft niet geweten wat hij deed. Dat komt vaker voor d a n je denkt. Ik merk d a t bij d e 'kunstuitleen'. D a a r komen af e n toe m e n s e n met 'kijk, dit z a g ik het vuil staan'. Er is zeker nog veel te doen om mensen meer besef v a n e n respect voor kunst bij te brengen." Volgend n a j a a r wordt er iets speciaals g e d a a n bij '110 j a a r VU'. Het plan is n o g niet klaar. "Om a a n te sluiten bij het inter­ nationale Van Gogh­jaar, zoals het VU­bestuur opperde, zal niet lukken. Mijn idee w a s om w^erk v a n d e Engelse schilder Francis Bacon te laten zien. Die m a a k t e veel fantastisch g o e d e schilde­ rijen, geïnspireerd o p het werk v a n Van Gogh. Maar dat plan ­ dat zou hèt plan voor e e n lu­ strumtentoonstelling zijn ­ is uit conservatorisch e n financieel oogpunt niet h a a l b a a r . "

'Het mankeert a a n zorg voor kunst' "Ik zou het uiterst zinnig vin­ d e n als d e Exposorium­com­ missie weer kontakten met d e MVA­commissie heeft." Exposorium­medewerkster Hendriekje Bosma doelt op d e commissie 'Milieuverrijking e n Aankleding'. Deze commissie, met d a a r i n onder a n d e r e e n ­ kele architecten en e e n lid v a n d e gebouwendienst, heeft sinds 1974 d e zorg voor kunst in en om d e VU­gebouwen. De kunsthistorica vindt d a t het a a n die zorg mankeert.

ook a a n d e trendy gekleurde, kunststoffen congresbalie of dat storende reisbureau in d e hal. Met kwaliteit heeft d a t niets te maken. Er zit g e e n toe­ komstgericht concept achter!" Hendriekje Bosma deelt d e uit­ s p r a a k v a n h a a r voorganger John Vrieze, die in 1987 zei: "Ik denk d a t het elan om er iets v a n te m a k e n begint te tanen". Vrieze weet dat a a n d e bezui­ nigingen. Goedkope oplossin­ gen boven esthetiek. Hen­ driekje: "Dat vind ik heel erg."

"De commissie weet uitsteken­ d e kunst op d e VU te plaatsen, m a a r d a a r n a is het afgelopen. Hoe g a a t het vervolgens met het b e h e e r e n onderhoud er­ van? Dat is op zijn zachtst ge­ zegd onduidelijk." En: "Ook ben ik ervan overtuigd dat d e laatste jaren verbouwingen in het Hoofdgebouw verschrikke­ lijk onzorgvuldig zijn gebeurd, bijvoorbeeld die bij d e entree v a n het restaurant. En denk

Een poosje terug roerde h e t MVA­lid Dirk Baalm an, d e eni­ g e kunsthistoricus v a n het ge­ zelschap, er d e grote trom over. Het werd hem binnen d e commissie niet in d a n k afge­ nomen, omdat d e kritiek ach­ teraf kwam, aldus prof. P. Cor­ nells, sinds vijf j a a r MVA­ voorzitter. "We h e b b e n deson­ danks onlangs afgesproken het artistieke element bij ver­ bouwingen toch weer meer

a a n d a c h t te geven. Maar ja, d e medewerking v a n die tech­ nische jongens h e b b e n we wel h a r d nodig." Hij geeft toe dat het toezicht op het onderhoud v a n d e kunst­ objecten, e e n MVA­taak, "de laatste tijd wat minder" is ge­ weest. "Het onderhoud zelf moet door G e b o u w e n b e h e e r worden g e d a a n , m a a r w e h e b b e n niet d e indruk dat dit niet goed gebeurt. Het is e e n goed idee om dat eens op d e a g e n d a te zetten." "Destijds h a d d e n w e John Vrieze als jachthond. Die w a s tevens MVA­lid e n zat er bo­ venop." De MVA­voorzitter be­ treurt het d a t die "prachtige samenwerking" tussen MVA en d e Exposorium­commissie n a h e m wegviel. Hendriekje Bosma: "Door d e bezuinigin­ g e n b e n ik g e e n lid meer v a n d e MVA­commissie." Het lijkt e e n beetje misplaatste zuinig­ heid.

(Jan van der Veen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen