Ad Valvas 1989-1990 - pagina 151

27 OKTOBER 1989

fD\FJ^/fis

VU­aardwetenschapper krijgt 1,4 miljoen voor kustonderzoek

'Ik loop al jaren door de modder' Aardwetenschapper dr. O. van de Plassche is een pionier op het gebied van natuurlijke zeespiegelschom­ melingen, een onderwerp dat door het broeikaseffect sterk in de belangstelling staat. Hij krijgt van N WO 1,4 miljoen gulden voor zijn project 'Zeespiegelbeweging en kust(vlakte)ontwikkeling in dalingsgebieden'. Al jaren verschijnen in d e pers onheilspellende berichten over het 'broeikaseffect'. De ijskap­ pen zouden kunnen smelten met als gevolg e e n sterke stijging v a n zeespiegel. Hele l a n d e n zouden onder het water ver­ dwijnen. Vooral d e toekomst v a n N ederland ziet er in dit toe­ komstvisioen slecht uit. Broeikaseffect of niet, het zees­ piegelniveau v e r a n d e r t ook door a n d e r e (natuurlijke) oorza­ ken. Maar hoe groot die fluctua­ ties zijn, hoe v a a k ze voorkomen en w a a r d o o r ze precies veroor­

Frank van Kolfschooten zaakt worden, is niet geheel dui­ delijk. Op deze v r a g e n hoopt dr. O. van de Plassche e e n ant­ woord te vinden met zijn Pio­ nier­groep, die hij v a n d e N e­ d e r l a n d s e Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) m a g opzetten. Van d e Plassche krijgt 1,4 mil­ joen gulden voor e e n vergelij­ kend onderzoek v a n d e N oord­ Aüantische kusten. Het g a a t om d e oostkust v a n N oord­Amerika

(van Florida tot N ewfoundland) e n d e kust v a n West­Europa (van Portugal tot Denemarken). In d e sedimenten v a n deze kus­ ten ligt e e n schat a a n informatie opgeslagen over invloeden v a n het klimaat, v a n d e getijdenbe­ weging e n v a n d e golfstromen. Door het schrijven v a n d e geo­ logische geschiedenis v a n deze kusten k a n Van d e Plassche achterhalen voor welk deel d e mens bijdraagt a a n d e stijging v a n d e zeespiegel. Bekend is d a t het peU v a n d e zeespiegel iedere 19 j a a r tussen d e 10 e n 20 cm varieert door d e invloed v a n d e m a a n . D a a r n a a s t is er echter nog e e n fluctuatie v a n 60 centi­ meter w a a r v a n d e oorzaak niet geheel duidelijk is.

Warme golfstroom Van d e Plassche: "We weten nu ongeveer hoe groot d e fluctua­ ties zijn e n w a n n e e r ze zijn op­ getreden, en d e oorzaak zou bij­ voorbeeld kunnen liggen in e e n verplaatsing v a n d e w a r m e golfstroom. Warm water zet uit e n heeft d a a r d o o r e e n hoger re­ liëf d a n koud water. Als zo'n

golfstroom zich verplaatst d a n h e b je al e e n zekere zeespiegel­ verandering, m a a r dat k a n lo­ k a a l zijn." Door d e twee kusten te vergelijken op zes plaatsen (drie op ieder continent) k a n Van d e Plassche achterhalen of d e zeespiegel ook o p wereldwij­ d e s c h a a l verandert als e e n golfstroom v a n plaats veran­ dert. Het onderzoek v a n Van d e Plas­ sche geeft g e e n uitsluitsel over ontwikkelingen op korte termijn. "Ik kijk wat zich tijdens d e laat­ ste 6000 j a a r op d e s c h a a l v a n honderd tot enkele h o n d e r d e n jaren heeft afgespeeld. Het zou mooi zijn als w e In termen v a n tientallen jaren konden werken, want d a n konden w e iets zeg­ g e n over d e komende vijftig jaar, m a a r voorlopig zijn we blij met voorspellingen v a n d e situ­ atie over honderd jaar." De fluctuaties w a a r Van d e Plassche zich m e e bezighoudt

dr. O. van de

Plassche

VU sluit contract met computerfirma's

Na e e n j a a r moet er e e n voor distributie geschikte versie v a n het p r o g r a m m a g e r e e d zijn. Voldoet 'dat a a n d e w e n s e n v a n de fabrikanten, d a n is er e e n kans dat het p r o g r a m m a we­ reldwijd verkocht zal g a a n wor­ den. Of het m e d e a a n d e VU ontwik­ kelde softwareprogramma voor gespreide computersystemen ­ n a e e n j a a r i n d e r d a a d op grote schaal zal worden geëxploi­ teerd, is nog onzeker. Het tien j a a r geleden a a n d e VU opge­ zette Amoeba­project, w a a r i n onderzoek n a a r het p r o g r a m m a

wordt uitgevoerd, ondervindt onder a n d e r e concurrentie uit Amerika. Ook d a a r wordt ge­ werkt a a n e e n softwarepro­ gramma (het zogenaamde Mach­project) dat bestemd is voor gespreide computersyste­ men. Dat project krijgt even­ e e n s steun v a n d e OSF (Open Software Foundation), een groep computerfabrikanten w a a r o n d e r IBM, Unisys, Buil, Siemens e n Phüips. De mogelij­ ke exploitatie v a n het Amoeba­ p r o g r a m m a h a n g t af v a n het oordeel v a n d e OSF, die n a e e n j a a r ook d e voorkeur a a n e e n a n d e r p r o g r a m m a k a n geven.

eerste vijf jaar. De eerste twaalf projecten variëren v a n e e n onderzoek n a a r N e­ derlandse cultuur e n litera­ tuur in d e middeleeuwen tot fundamenteel onderzoek op d e raakvlakken v a n astrono­ mie, quantumchemie e n mo­ leculaire natuurkunde. De Leidse universiteit scoort met vier projecten het hoogst in deze eerste ronde v a n Pio­ nier. De Universiteit v a n Am­ sterdam volgt met drie groe­ pen. De overige stipendia k w a m e n terecht bij d e uni­ versiteiten v a n Utrecht, Eind­ hoven, N ijmegen, d e Vrije Universiteit e n het N eder­ l a n d s Kanker Instituut. Het Pionier­programma v a n NWO komt overigens in d e plaats v a n het b e k e n d e Huy­ gensprogramma, dat zich minder op onderzoeksgroe­ p e n e n meer op individuele onderzoekers richtte. Het Huygensprograrnma loopt in 1994 af. Het heeft d a n zeven­ tig stipendia verleend voor e e n totaal b e d r a g v a n onge­ veer veertig miljoen gul­ den.

(Jos Dohm en)

Foto Sidney Vervuurt, AVC/VU

Informatici g a a n software leveren

De VU heeft een contract afgesloten met een consorti­ um van computerfabrikanten. Krachtens de overeen­ komst krijgt de faculteit Wiskunde en Informatica twee onderzoekers extra om een softwareprogramma te ont­ wikkelen dat geschikt is voor een zogeheten gespreid computerssysteem.

zijn overigens v a n verwaarloos­ b a r e o m v a n g vergeleken met d e zeespiegelstijging die het smelten v a n West­Antarctica zou veroorzaken: zes tot zeven meter. "Daar bemoei ik m e niet mee," aldus Van d e Plassche. De a a r d w e t e n s c h a p p e r noemt het veldwerk dat hij moet ver­ richten voor zijn onderzoek "moordend". "Ik g a al jaren met studenten n a a r het buitenland. We lopen d a n door d e modder, worden' opgevreten door d e m u g g e n en s t a a n tot ons middel in het water." Van d e Plassche is lyrisch over d e locatie die hij g a a t onderzoe­ ken in N ederland: "In Vlaardin­ gen is e e n unieke plaats, w a a r e e n fantastische registratie v a n d e afgelopen 6000 j a a r is opge­ slagen in het sediment. Die plek heeft a a n zeer afwisselende in­ vloeden blootgestaan: menselij­ ke bewoning, meer wind, min­ der wind. Zo'n plek alleen al is goed voor drie j a a r werk."

NWO zet premie op baanbrekende studies De N ederlandse organisatie voor Wetenschappelijk On­ derzoek (N WO) heeft op w o e n s d a g 25 oktober twaalf Nederlandse onderzoekers geïnstalleerd als 'pionier'. Pionier staat voor Persoons­ gerichte impuls voor onder­ zoekgroepen met nieuwe ideeën voor excellente re­ search. Het Pionier­progranmia is bedoeld om uitmuntende on­ derzoekers, , die b a a n b r e ­ kend werk verrichten, d e k a n s te bieden e e n eigen on­ derzoekgroep te formeren. Tot e n met 1993 is met dit p r o g r a m m a ruim 26 müjoen gulden gemoeid. W o e n s d a g w e r d e n d e eerste twaalf sti­ p e n d i a verleend, in 1993 moet dit a a n t a l gestegen zijn tot 26. Het N WO­stipendium voor e e n Pionier­groep b e d r a a g t maximaal vier ton per j a a r e n wordt voor vijf j a a r ver­ leend. Een uitgangspunt is overigens, dat d e universitei­ ten waarbij d e betrokken groepen hun p r o g r a m m a uit­ voeren ook zelf' financieel deelnemen e n borg s t a a n voor d e voortzetting n a d e

Onderzoeker

n

Henk Vlaming Het Amoeba­project wordt zo­ wel a a n d e VU als a a n het Cen­ trum voor Wiskunde e n Informa­ tica (CWI) uitgevoerd. Onlangs sloot het OSF e e n contract met beide instellingen. Zij krijgen voor e e n j a a r ieder twee onder­ zoekers op rekening v a n het consortium. Als tegenprestatie moeten d e VU e n het CWI over e e n j a a r e e n a l g e m e e n bruik­ b a r e versie v a n het b e o o g d e softwareprogramma gereed hebben.

Netwerk Een gespreid computersysteem m a a k t het mogelijk dat honder­ d e n of zelfs duizenden a a n el­ k a a r gekoppelde computers zich g e d r a g e n als é é n groot sys­ teem. Ook nu is het mogelijk om computers via e e n netwerk met

elkaar te laten communiceren. De aangesloten computers ge­ d r a g e n zich daarbij echter als a p a r t e werkstations. W a n n e e r d e e n e computer wil werken met elders o p g e s l a g e n informatie, moet eerst d e complete iile wor­ d e n overgestuurd. Bij e e n ge­ spreid computersysteem g e d r a ­ g e n alle aangesloten computers zich gezamenlijk als é é n werk­ station, zodat het oversturen v a n files overbodig is. Gespreide systemen b e s t a a n al wel, zo zegt dr. S. Mullendervan het CWI, m a a r die h e b b e n en­ kel betrekking op b e p a a l d e a s ­ pecten v a n computersystemen, zoals datasystemen. Het Amoe­ ba­project probeert alle a s p e c ­ ten v a n e e n computersysteem te omvatten. Volgens prof. dr. A.S. Tanen­ baum, hoogleraar informatica a a n d e VU e n initiator v a n het Amoeba­project, bevindt het

Amoeba­project zich in e e n n a ­ delige positie ten opzichte v a n het Amerikaanse Mach­project. Dat heeft in d e loop der tijd voor vele miljoenen guldens a a n steun gekregen. Zijn eigen pro­ ject komt er veel b e k a a i d e r af. "Wij h e b b e n a a n v r a g e n bij het NWO (N ederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onder­ zoek, red.) ingediend", zegt hij. "Maar het complete N WO­bud­ get voor Informatica is slechts 1,6 müjoen gulden. Ter vergelij­ king: het Amerikaanse ministe­ rie v a n Defensie stak in vijf j a a r zeshonderdmiljoen dollar in e e n b e p a a l d onderzoek n a a r é é n softwareprogramma. Dat is d a n n o g m a a r é é n financierings­ bron." Het Amoeba­project is volgens T a n e n b a u m op veel punten echter g e a v a n c e e r d e r d a n het Mach­project. Hij noemt dat laatste project weinig ambi­ tieus. Mocht het OSF uiteindelijk d e voorkeur g e v e n a a n het Amerikaanse programma, d a n zullen d e Amsterdamse onder­ zoekers toch niet v a n e e n mis­ lukking spreken. "Er zijn veel wetenschappelijke publicaties over geweest e n alle m e n s e n uit ons vakgebied kennen het."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen