Ad Valvas 1989-1990 - pagina 257

iU)\pE\^

15 DECEMBER 1989

Bezuinigingen veroorzaakten pijn en verbittering

'Ik hoop dat de VU instort tot onder de grond'

R

igoureuze bezuinigin­ g e n in het onderwijs beroofden universitair per­ soneel v a n het vertrouwen in een levenslange, veilige ar­ beidsplaats. "Voor sommi­ gen stortte d e wereld in", zegt e e n vertrouwensman. Voortaan moeten weten­ schappers e n a n d e r perso­ neel net als in elke grote or­ ganisatie op hun tenen lo­ pen. Een personeelsfunctio­ naris: "De jaren tachtig vor­ men het tijdperk v a n d e extreme productievergro­ ting." De naweeën van de enorme re­ organisaties in het onderwijs zorgen nog steeds voor kramp op universitaire personeelsaf­ delingen. Sommige personeels­ leden zijn nog aan het procede­ ren om hun ontslag a a n te vech­ ten dan wel te compenseren. Zulke processen zeggen iets over de zorgvuldigheid van die ontslagen, oordelen personeels­ functionarissen. Aan de VU zijn er nooit veel geweest. Bij de UvA daarentegen wel. Tot het begin van de jaren tach­ tig betekende een betrekking bij een universiteit een baan voor het leven. Minister Deetman bracht daar met twee omvang­ rijke bezuinigingsoperaties ­ Taakverdeling en Concentratie Wetenschappelijk O nderwijs (TVC) en Selectieve Krimp en Groei (SKG) ­ verandering in. Faculteiten werden ingekrom­ pen, samengevoegd en bij som­ mige universiteiten zelfs opge­ heven. De faculteit Tandheelkunde van de VU moest noodgedwongen integreren met die van de UvA. De opleiding geologie van de UvA verdween naar de VU. Universiteiten verloren honder­ den medewerkers en teerden voor miljoenen in. Uit sociale jaarverslagen van de VU blijkt dat alleen al door de TVC­ope­ ratie bijna 400 mensen hun baan verloren. Honderddertig kwamen op de VU zelf weer aan het werk. De SKG­operatie die

nog gaande is, doet bijna 180 banen verdwijnen.

V

ooral het personeel van boven de vijftig werd de dupe. In het beste geval werd er binnen de universiteit een ande­ re plek voor overtoUig personeel gevonden. Anderen moesten daarbuiten een nieuwe baan zoeken. Een groot deel slaagde daarin niet en was aangewezen op een wachtgeldregeling.

Henk Vlaming "Sommigen waren blij dat het voorbij was", zegt een toenma­ lig vertrouwenspersoon van het personeel. "Maar voor anderen stortte de wereld in." "Ook al is het gebouw vijftien verdiepingen hoog; ik hoop dat het tot twee verdiepingen onder de grond instort", zo zei destijds een verbitterde werknemer, die

"Een vlag op een zinkende modderschuit", noemt de stu­ dentenfractie PKV die. als gevolg van de bezuinigin­ gen zijn baan op de VU verloor. Personeelsfunctionarissen pro­ beerden de operatie met zo min mogelijk pijn uit te voeren. "Een procedure verloopt goed als ie­ mand de universiteit door de voordeur verlaat", meent een vroegere personeelsfunctiona­ ris. "Dat betekent dat ze nog zin hebben in een afscheidsrecep­ tie." "Een lastige en nare periode", mijmert personeelsfunctionaris J.P. Gregoire. "Er is gigantisch veel pijn uitgestrooid over de or­ ganisatie en de individuen daarin. Soms denk ik wel: kon­ den we het nog maar eens over doen." Hij heeft het over pogingen van personeelsfunctionarissen om ontslagen personeel binnen de VU te herplaatsen. Die strand­ den vaak op onwü van de be­ trokken afdelingen. "Buiten was het gras groener. Afdelingen namen liever mensen van bui­ ten aan, want iemand die ont­ slagen was, gold als dor hout. Er zat natuurlijk wel slecht per­ soneel tussen, maar op deze manier is de universiteit heel goede krachten kwijt geraakt.",

D

e jaren tachtig, zo ana­ lyseert hij, vormden het tijdperk van de extreme produc­ tievergroting. "De productie per medewerker is gigantisch toe­ genomen. Dat geldt voor zowel het college van bestuur, dat van vijf naar drie leden ging, als voor de schoonmakers die het­ zelfde werk met minder mensen moeten uitvoeren."

Sommigen waren blij dat het voorbij was, voor anderen stortte de wereld in.

Foto: Bram de Hollander

Wetenschap, zo stelt Gregoire, is een soort bedrijfsvoering ge­ worden. "Na verloop van tijd moet er misschien nog eens aan de boom worden geschud", zegt hij. "Elke organisatie die zichzelf wil voortzetten zal in beweging moeten blijven. In de toekomst zullen er steeds meer richtlijnen moeten komen voor personeels­ beoordeling. We moeten voort­ durend kijken of iedereen nog goed fungeert en op de juiste plek zit."

Hoe een dorp steeds stadser werd

Z

omer 1981, het laatste huis v a n het dorp Vrije ' Universiteit is opgele­ verd. Het wordt g e n o e m d 'het doorgangshuis', oftewel Transitorium 1. In het door­ gangshuis komen bedrijfs­ geneeskundigen, geluids­ e n beelddeskundigen te w o n e n en wat loges, zoals huisart­ sen. Met e e n groots feest werden d e nieuwe inwoners door d e rest v a n het dorp begroet.

Het dorp Vrije Universiteit ligt onder de rook van Amstelveen en telt zo'n zestienduizend, erg leergierige inwoners. De oudste straten van Vrije Universiteit zijn er nu ongeveer vijfentwintig jaar. Er is een boekhandel, een wereldwinkel, er zijn restau­ rants, wat kroegjes, een kerkje met carillon, een ruimte voor ex­

posities en de aula, een ontmoe­ tingscentrum. De aula, gebouwd in het begin van de jaren zeventig, is archi­ tectonisch het interessantste plekje van het dorp. De ingang vormt met zijn fraaie lichtkap en niveauverschillen een waar hoogtepunt. De keramische wand aan weerszijden ervan geeft de boodschap dat alle sprekers en luisteraars die ooit in de zaal zullen komen, zich op hun gemak moeten voelen. Vandaar dat de spreker, aan­ geduid door een plastische vorm waarvan de lijn herinnert aan een geluidsgolf, zittend is afgebeeld. Aan de linkerkant geven ver­ schillende kleuren de geva­ rieerde samenstelling van de groep luisteraars weer, ook zit­ tend. Erg trots mag het dorp ook zijn op de monumentale foto (4 bij 12 meter) die in de zaal van de gemeenteraad hangt. Het is

Diana Doornenbal een NASA­foto: 'Cirrusnevel in de Zwaan.' Ze is gekozen in overleg met de bekende ster­ renkundige Chriet Titulaer. De Zwaan is een sterrenbeeld aan de noordelijke hemel. Hierin be­ vindt zich het voor onze noorde­ lijke streken fraaiste deel van de Melkweg.

D

e een zal erom treuren, de ander een feestje bouwen. Het staat in ie­ der geval vast dat het dorp Vrije Universiteit in de jaren tachtig steeds meer stadse trekken kreeg. Dat begon al meteen in 1980. Het restaurant, waar eerst nog diepvriesmaaltijden werden voorgeschoteld, kreeg een ech­ te kok. Een jaar later kwamen er twee kookketels bij en maakte het menu van de dag plaats voor een keuze uit drie maaltij­

den. Een aantal progressieve bewoners hield in die tijd een handtekeningenactie voor ve­ getarische maaltijden. En tole­ rant als een stad hoort te zijn, de gemeenteraad gaf toestem­ ming. Ook begonnen de dorpelingen in de jaren tachtig met het prak­ tischer indelen van de Wis­ en Natuurkundestraat. De flat in de Medische straat, die uit z'n jasje groeide, kreeg er twee verdie­ pingen bij. Steeds meer moder­ ne kunst gaf het dorp een eigen­ tijdse aanblik, wat overigens weleens mopperende bewoners opleverde. Zo was niet iedereen blij met 'de roUende tafel', vlak­ bij het restaurant in de Hoofd­ straat.' Deze grijs­bruine straat werd opgefleurd met knalgeel. Zelfs de openbare toiletten kre­ gen deze voor hen toepasselijke kleur.

Vervolg op pag. 13

In november neemt de gevier­ de studentenp astor Van Kils­ donk afscheid met een tot diep in de nacht durend feest in de Nieuwe Kerk. Door onenigheid tussen de studentenecclesia en bisschop Zwartkruis duurt het bijna een jaar voordat er een opvolger is voor 'De Küs'.

1983 Ene p rof.dr. J. Ritzen, hoogle­ raar in Rotterdam, komt in Ad Valvas uitgebreid aan het woord. Hij voorziet een grote groei van het aantal werkloze academici als gevolg van de bezuinigingen in de niet­com­ merciële dienstverlening. Het aantal doctorandussen en in­ genieurs zonder baan ligt op dat moment rond de 13.000. De gevolgen van de bezuini­ gingsoperatie Taakverdeling en Concentratie doen zich gel­ den. Aan de UvA wordt de hele Geologie opgeheven. Niet alle medewerkers voelen voor de overstap naar de christelijke VU die minister Deetman voor hen in gedach­ ten had. Zij wensen de doel­ stelling niet te ondertekenen, een eis waarvoor de VU­vere­ niging uiteindelijk zwicht.

1984 De JOVD, de jongerenafdeling van de WD, doet voor het eerst mee aan de universitaire verkiezingen. Aanvankelijk had de kiescommissie de lijst wiUen weigeren, maar nadat de liberale jongeren zich heb­ ben omgedoopt tot JOVD­Am­ sterdam­VU. mogen ze toch meedoen. Ze slepen net één zetel in de wacht. De opkomst onder de studenten was tou­ wens lager dan ooit: nog geen dertig procent. Daardoor moest één van de elf zetels onbezet blijven. Toch was dat minder erg dan de situatie in 1980, toen door een combina­ tie van gebrek aan kandida­ ten en een lage opkomst bij studenten en technisch­admi­ nistratief personeel zes van de veertig UR­zetels onbezet ble­ ven.' Zuid­Afrika vormt het hele de­ cennium de speerpunt van het buitenlandland­beleid van de universiteit. Maar ook Nicara­ gua scoort hoog. In 1984 start de vakgroep Andragogie een project 'Volwassenenonder­ wijs en Samenlevingsopbouw' in het post­revolutionaire land.

1985 In juni wordt vier studenten de toegang tot de VU ontzegd. Het college van bestuur besluit tot die drastische maatregel omdat de vier zich schuldig hebben gemaakt aan grove sexuele intimidaties en sexisti­ sche en discriminerende op­ merkingen. De zaak veroor­ zaakt een golf van publiciteit en leidt tot de instelling van een vertrouwenspersoon voor ongewenste intimiteiten. Twee

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen