Ad Valvas 1990-1991 - pagina 301

AD VALVAS 31 JANUARI 1991

PAGINA 5

Discriminatie begint al bij de tests Hoogleraar werkt aan programma's waarbij allochtonen meer kansen op werk krijgen Frank van Kolfschooten De werkloosheid onder allochtonen is een tijdbom onder de Nederlandse samenleving. Terwijl het werkloos­ heidscijfer in Nederland de laatste ja­ ren gedaald is tot 13 %, is het percen­ tage werklozen uit enkele allochtone groepen gestegen tot maar liefst 40 tot 45 %, en dit cijfer zal alleen maar oplopen. Het schrikbeeld van een maatschappelijke onderklasse die voornamelijk uit allochtonen bestaat, doemt op. Vandaar dat de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) onlangs het strenge voorstel presenteerde om alle bedrijven te ver­ plichten een jaarplan op te stellen waarin is opgenomen hoeveel leden van de minderheidsgroepen (alloch­ tonen, vrouwen, WAO'ers) dat jaar ba­ nen zullen kri)gen in het bedrijf. Als de bedrijven hun beloftes niet nako­ men dan moeten er sancties volgen, aldus de WRR. Wie denkt dat allochtonen alleen door een gebrekkige vooropleiding van werk verstoken blijven vergist zich, want het geldt ook voor de goed geschoolden onder hen. Daarbij speelt een belangrijke rol dat veel be­ drijven gebruik maken van psycholo­ gische tests voor de selectie van nieuw personeel. Allochtonen beha­ len daarbij vrijwel altijd slechte resul­ taten, zodat ze de felbegeerde banen naar Nederlanders zien gaan, ook al is hun vooropleiding gelijkwaardig. Dat deze tests ongeschikt zijn voor gebruik in een multiculturele samen­ leving, weet Nico Bleichrodt als geen ander. Hij bezet vanaf 1 februari de nieuwe bijzondere leerstoel 'Arbeids­ en organisatiepsychologie, in het bij­ zonder gericht op allochtoon­etni­ sche groepen', en doet al meer dan twintig jaar onderzoek naar de ont­ wikkeling van tests voor niet­westerse culturen. Hoe discriminerend de selectieproce­ dure binnen N ederlandse bedrijven werkt, bleek hem toen hij in 1987 werd opgezocht door de Stichting PION (Promotie Informatica Om­ scholing in Nederland). Deze stich­ ting is in 1985 begonnen met het om­ scholen van werklozen met een vol­ tooide universitaire of hoger beroeps­ opleidmg voor een baan in de infor­ maticabranche. Elk jaar worden vele kandidaten uit de overvolle bakken van de arbeidsbureaus benaderd voor deelname aan de selectieprocedure. Een eerste selectie van de kandidaten vond plaats met behulp van een psy­ chologische test.

Psychologische tests kunnen discriminerend uitpakken voor allochto­ nen. Nico Bleichrodt, de nieuwe bijzonder hoog­ leraar 'Arbeids­ en or­ ganisatiepsychologie', zal zich in de toekomst buigen over de vraag hoe het selectie­ en loopbaanbeleid van al­ lochtonen kan worden verbeterd.

mensen niet snel iets over zichzelf." De allochtonen worden er ook op ge­ wezen dat ze mensen moeten aankij­ ken tijdens een sollicitatiegesprek. Ook dat is iets wat in andere culturen soms als onbeleefd geldt. "Als ze voortdurend naar beneden of naar buiten zitten te kijken kan het lijken of ze niet geïnteresseerd zijn of niet weten hoe het hoort," zegt Bleich­ rodt. Na drie weken sociale vaardigheids­ training zijn de kandidaten rijp voor de eigenlijke informaticacursus, en krijgen ze bij de bedrijven een oplei­ ding van docenten die zelf ook een training hebben gevolgd, en dus goed op de hoogte zijn van de problemen van allochtonen.

Tevreden

Bieichrodt: "Tests blijven toen oeter dan het opgooien van een muntstuk' Foto Nico Boink AVC/VU

De allochtonen bleken deze test zel­ den of nooit te doorstaan. De voorzit­ ter van PION, de VU­econoom prof. dr. P.A. Cornelis, besloot toen een groep van 13 allochtonen toch toe te laten tot de PION­cursus van 100 da­ gen, ook al waren ze gezakt.

Mislukking Bij de informaticabedrijven waar de groep van dertien allochtonen samen met een aantal autochtone cursisten werd opgeleid leek alles eerst goed te gaan, maar al bij het eerste tentamen zakten de dertien. De docent had niets in de gaten gehad, omdat de leerlingen geen vragen stelden en braaf 'ja' knikten als hun gevraagd werd of ze alles begrepen. De oplei­ ding mislukte, mede doordat de do­ cent geen ervaring had in het onder­ wijzen van allochtonen. Bitter teleur­

Kuypers leven was ernstig ontregeld. In de eerste week van de Golfoorlog had hij tot diep in de nacht voor de buis gehangen om naar CNN te kijken. Dat had echter te veel van hem ge­ vergd. Nadat hij zijn televisiedebuut had moeten laten lopen omdat hij van oververmoeidheid in slaap was gestort, had hij besloten dat het zo niet verder kon. Hij had een portable kleu­ rentelevisie geïnstalleerd in zijn kamer op de dertiende verdie­ ping van het Hoofdgebouw, zodat hij overdag met een half oog kon kijken, om toch op de hoogte te blijven zonder dat zijn werk eronder leed. Het had hem nog veel moeite gekost een kabelaansluiting te vinden. Een ambtenaar van de Gebouwen­ dienst had hem gezegd dat hij natuurlijk aangesloten kon wor­ den, maar dan moest hij wel twee maanden geduld hebben en een formulier in zesvoud invullen. Daar had Kuyper natuur­ lijk niet op willen wachten, en daarom was hij zelf maar op zoek gegaan naar een kabelstopcontact. Uiteindelijk was hij bij dominee Hemelsoet terechtgekomen in de kerkzaal op de zestiende verdieping en die had hem het ka­ belsignaal laten aftappen. Hij had tachtig meter coaxkabel via het trappenhuis naar zijn kamer geleid en kon de ontwikkelin­ gen in de Golf nu uitstekend volgen. Kuyper zat net te kijken naar een reportage over de massale slachting onder de zeevogels door de olievlek in de Golf, toen het beeld wegviel en zijn scherm alleen nog sneeuw vertoonde. Op de andere netten bleek het niet anders te zijn en daarom controleerde hij de stekker aan de achterkant van het toestel, maar die zat nog vast. "Mischien zo'n stomme corpsbal", dacht Kuyper. "Die etters zijn in staat om je kabel door te knippen." Hij ging zijn deur uit om de oorzaak van de storing op te spo­

gesteld keerden ze terug bij de balie van het arbeidsbureau. PION zat niet bij de pakken neer, maar benaderde N ico Bleichrodt om een programma speciaal voor alloch­ tonen op te zetten, PION­A. Bleich­ rodt accepteerde het aanbod, onder de voorwaarde dat hij het hele traject, van werving tot plaatsing in de be­ drijven, mocht begeleiden. En ook als de allochtonen eenmaal een baan hadden gevonden, wilde hij contact met hen blijven houden. Dat was vol­ gens hem de enige verantwoorde me­ thode om inzicht te krijgen in de ob­ stakels die allochtonen op de arbeids­ markt ondervinden. De selectie van de kandidaten ge­ beurde met aangepaste tests, uitvoeri­ ge gesprekken en groepsopdrachten, waarbij werd gelet op aspecten als sa­ menwerking, assertiviteit en luister­

vaardigheid. Bleichrodt kwam er al snel achter dat de allochtonen een 'opstapcursus' nodig hebben voordat ze kunnen beginnen aan de eigenlij­ ke PION­cursus. Daarin horen ze hoe het bedrijfsleven in elkaar zit, en ze leren het verschil tussen grapjes, stoe­ re taal en discriminerende opmerkin­ gen. Bovendien besteedt de opstap­ cursus veel aandacht aan de omgang met stress, discussietechniek en weer­ baarheidstraining. Een van de belangrijke onderdelen is de sollicitatietraining. Bleichrodt: "We besteden veel aandacht aan zelf­ presentatie. Als je bij een sollicitatie­ gesprek wordt gevraagd om iets over jezelf te vertellen, dan moet je wel met relevante zaken over eigen kwa­ liteiten naar voren komen en bijvoor­ beeld niet over je familie gaan praten. In verschillende cuhuren vertellen

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (21) ren. De kabel bleek echter volkomen intact en ten slotte arri­ veerde hij in de kerkzaal. Hemelsoet begon zich direct te ver­ ontschuldigen toen hij hem zag. "Hè, wat vervelend nou dat je helemaal naar boven hebt moeten komen. Het komt allemaal door mijn onhandigheid. Ik liep te piekeren en toen ben ik al ijsberend over de draad gestruikeld, waardoor de stekker los­ schoot. Maar hij zit al weer vast, hoor". "Ach, dominee, dat geeft helemaal niet. Ik wilde toch net even de benen strekken," zei Kuyper. "Maar vertelt u eens waar u zo over liep te piekeren". Hemelsoet nam hem mee naar twee grote witte vellen die vol waren geschreven met leuzen. "Hier, lees dit maar eens. Het is te treurig voor woorden. Dit was het idee van het studenten­ pastoraat. We wilden een klaagmuur van papier oprichten.

Inmiddels hebben zeven groepen van ongeveer 19 mensen een cursus PION­A gevolgd. Meer dan 90 % van hen heeft een baan gevonden, en dat is zeer hoog voor arbeidsbureaube­ grippen. De chefs van de bedrijven waar ze nu werken zijn over het alge­ meen buitengewoon tevreden. PION­A heeft bewezen dat de werk­ loosheidsproblemen van allochtonen onnodig worden versterkt door het hanteren van psychologische tests die geconstrueerd zijn voor westerlingen. Kinderen worden hier van jongs af aan spelenderwijs getraind in ruimte­ lijk inzicht. In de onderbouw van de basisschool krijgen ze speelwerkbla­ den voorgelegd en moeten ze bijvoor­ beeld zeggen welke figuur niet in een rijtje thuishoort. Daar komt dan nog eens bij dat een achterstand in voca­ bulaire vrijwel onmogelijk volledig in te halen is voor allochtonen. Ze zul­ len bij een woordenschattest matig scoren, ook al kunnen ze zich moei­ teloos en accentloos verstaanbaar ma­ ken. De commissie­Hofstee, waarvan Bleichrodt adviseur is geweest, on­ derzocht onlangs welke van de twin­ tig tests die in omloop zijn voldoen voor allochtonen. Het antwoord was: geen een. "Maar het is meestal toch nog beter dan het opgooien van een muntstuk. Er is eenvoudigweg geen alternatief." Nu de bijzondere leerstoel van Bleichrodt is ingesteld, gefinancierd door de stichting PION, kan hij wer­ ken aan de ontwikkeling van tests en programma's waarbij allochtonen niet bij voorbaat kansloos zijn. Want daar was het hem tenslotte om be­ gonnen toen hij de samenwerking met PION aanging.

waarop een ieder zijn vredesboodschap kon schrijven. We dachten dat de vele kerkgangers op de VU zo'n symbolische ac­ tie wel zouden waarderen. Maar wat gebeurt er? Allerlei men­ sen bekladden het ding met de meest oorlogszuchtige taal! We hebben de muur zo snel mogelijk weer afgebroken." Kuyper las aandachtig de teksten. "Alle islamieten snel dood­ schieten!", "Gooi een mijn op Saddam Hoessein!", "Schiet Irak in de prak!", las hij. Sissend van verontwaardiging keek hij de dominee aan. "Dat kan toch niet... Daar moet ik onmiddellijk iets aan doen!" Haastig beende hij terug naar zijn kamer. De bevolking van de VU moest worden gewezen op haar verantwoordelijkheid om deze waanzinnige oorlog onmiddelijk te helpen stoppen. Hij kon niet lijdzaam blijven toekijken bij de grootste milieuramp aller tijden. Hij pijnigde zijn hersenen over een actie die haar effect niet zou missen. Zou hij handtekeningen verzamelen, of een sit­down­demonstratie organiseren, of een grote adverten­ tie in het universiteitsweekblad plaatsen? N ee, dat soort mid­ delen maakten tegenwoordig geen indruk meer. Hij moest spektakel bieden. Over het binnenterrein van de VU dreven zwarte rookwolken. De bedrijfsbrandweer reed met loeiende sirenes in de richting van de vijver, aan de rand waarvan zich een grote menigte mensen had verzameld. Het water stond in lichterlaaie. Boven op het kunstwerk in het midden van de vijver, veilig buiten het bereik van de brandende olie, was nog net een man van mid­ den veertig waarneembaar, die wild zwaaide met een span­ doek. Iedereen vroeg zich af wat erop stond, maar de rookflar­ den onttrokken zijn nobele boodschap helaas aan het zicht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen