Ad Valvas 1990-1991 - pagina 461

PAGINA 3

AD VALVAS 25 APRIL 1991

Ritzen verdedigt plan onderzoekscholen Kamer: maak voorzichtig begin bij opbouw onderzoekscholen Frank S t e e n k a m p

D e vorming van universitaire on­ derzoekscholen moet voorzichtig en niet te massaal beginnen. Een 'wedloop om erkenning' zou meer bureaucratie dan kwaliteit opleveren. Daarover is de Kamer het eens met minister Ritzen. Voor het CDA gaat de zorgvuldig­ heid van Ritzen echter niet ver ge­ noeg. Deze fractie is tegen een lande­ lijke erkenning en wil de universitei­ ten vrijlaten bij de opbouw van onder­ zoekscholen. Landelijke selectie wil het CDA alleen voor top­onderzoek. Dat bleek maandagavond bij het overleg van de kamercommissie voor Weten­ schapsbeleid met minister Ritzen over diens plannen voor onderzoekscholen. De discussie spitste zich toe op de vraag hoe het streven naar algehele verbetering van de onderzoekersopleiding te combineren valt met de concentratie van top­onder­ zoek. Dit idee van een zowel 'breed' als 'diep' stelsel wierp vragen op bij alle grote fracties, maar lijkt toch overeind te blijven. De universiteiten en de Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KN AW) zijn het er intussen al over eens dat de selectie van erkende onderzoekscho­ len (door een KN AW­commissie) voorzichtig moet beginnen. Zelf den­ ken ze aan een quotering waarbij een universiteit jaarlijks hoogstens twee of drie plannen kan indienen. Verwacht wordt dat de instellingen zelf hun beste plannen zullen selecteren, zodat de rol van de KNAW meestal beperkt blijft tot 'toetsing'. Ritzen noemde maandag een nog twee keer zo laag starttempo: hij ver­ wacht dat er in totaal de eerste twee jaar slechts 15 tot 20 erkende onder­ zoekscholen komen. Met die medede­ Ung wilde hij de vrees van bijna alle fracties wegnemen, dat met een grote bureaucratische operatie alle onder­

zoek in een keursüjf geperst wordt. Juist een voorzichtig begin maakt het mogelijk de vorm­ en omvangsei­ sen waaraan een onderzoekschool moet voldoen, verstandig te hanteren. En groepen die in feite niet toe zijn aan bundeling in een onderzoek­ school zullen zich niet gedwongen voelen, een onderkomen te zoeken. "Er blijft ook leven buiten de scho­ len". Ritzen ging ook in op de begelei­ ding van aio's. "Gemiddeld" zal de aio­opleiding in de scholen straks be­ ter zijn. Maar ook aio's buiten de scho­ len zullen er niet op achteruit gaan. Eerder gaat er een 'optrekkend' effect uit van het langzaam groeiend stelsel van onderzoekscholen, zo verwacht de minister. Om dat te stimuleren, over­

weegt hij in de universitaire financie­ ring de beloning voor promotiebege­ leiding met eenderde te verhogen. De meeste fracties leken op dit punt rede­ lijk gerustgesteld. Toch nam Ritzen niet alle zorgen weg. Vooral de kamerleden van D66 en het CDA vrezen dat het nog steeds nagestreefde breed 'dekkende' stelsel van onderzoekscholen zijn doel voor­ bij zal schieten. N uis (D66) ziet de faculteiten al verschralen tot een "HBO­ achtige karnemelk" waarin de laatste paar honderd aio's en begelei­ ders structuurloos ronddrijven. Hij zag liever slechts tien onderzoekscho­ len waar zo'n verzelfstandiging echt meerwaarde biedt ­ en verder "een gedifferentieerd stelsel voor de oplei­ ding van onderzoekers". H.J. Brinkman: geen gezellig uits tapje

Collegevoorzitters bezochten Sovjetunie Lenin speelt tegenwoordig een bijrol aan de Sovjet­universiteiten. Frank van Kolfsc hooten

D e perestrojka heeft de situatie aan de universiteiten in de Sovjet­ unie ingrijpend veranderd. Dit constateerde voorzitter van het college van bestuur, drs. H.J. Brinkman, tijdens de rondreis die hij maakte. De jaarlijkse reis van de college­ voorzitters van de N ederlandse uni­ versiteiten voerde dit keer langs Mos­ kou, Leningrad, Novosibirsk en Kiev. Prettig reizen is er niet bij in de Sov­ jetunie. Brinkman bracht vele uren

door op vliegvelden in afwachting van vliegtuig dan wel koffers. En gezellig op stap gaan is er al helemaal ondenk­ baar. "Ik moet zeggen dat je daar in andere landen een betere ambiance voor hebt," aldus Brinkman. Maar daar waren de heren ook niet voor gekomen. Deze dienstreis was bedoeld om kennis te maken met de situatie aan de universiteiten, hoge­ scholen en onderzoeksinstituten. Ook stond er een bezoekje aan 'Zoeter­ meer' op het programma: het Unie­ ministerie in Moskou. Of het N eder­ land of de VU een mooi samenwer­ kingsverband heeft opgeleverd, wil

Brinkman nog niet zeggen. "Mis­ schien," is alles wat hij kwijt wil. Dat was ook niet zijn eerste belang­ stelling. De gevolgen van de pere­ strojka aan de universiteiten, dat vond hij interessant. "De autoriteit van communisten en commimistische ideeën behoort tot de geschiedenis. Het algemene politieke beeld is 'pere­ strojka ja, perestrojka nee', maar wat de universiteiten betreft is het 'pere­ strojka ja'." Veel wetenschappers in de Sovjet­ unie verdienden hun brood met het lesgeven in de geschiedenis van de communistische partij. Die moeten een ander onderwerp zoeken, want dit

Dertig meningen over Kuypers erfenis De VU bezint zich andermaal op haar bijzondere karakter Martin Enserink

Moet de VU een bijzondere, chris­ telijke universiteit blijven? Of is de doelstelling niet meer dan een loze dekmantel voor een universi­ teit die al lang niet meer christe­ lijk is? Op die vraag geven dertig auteurs antwoord in een door het Bezin­ ningscentrum uitgebrachte bun­ del opstellen. Binnenkort wordt over hetzelfde onderwerp een symposium gehouden. Het wordt weer tijd voor een gron­ dige bezinning op de doelstelling van de Vrije Universiteit, vond het Bezin­ ningscentrum. Hoewel de kwestie sinds de jaren zestig eigenlijk nooit van het toneel is verdwenen, is het al weer tien jaar geleden dat er groot­ scheeps over beraadslaagd is. Bij het eeuwfeest van de VU, in 1980, werd onder het motto De VU tussen twee VUren een conferentie gehouden over het karakter van de universiteit. De nu verschenen bundel Vri] van kerk, staat, ...en verleden? dient als achtergrondinformatie bij de nieuwe discussieronde. De redactiecommissie legde de auteurs, waaronder hoogle­ raren, docenten, medewerkers en (ex­ )studenten, de vraag voor of "het bij­ zondere van de VU moet worden afge­ schaft".

Nico Boink AVC/VU

Deze vraag leverde ­ naast onver­ holen irritie over het provocerende karakter ervan ­ een bonte stoet ant­ woorden op. Prof.dr. A.P. Bos, hoog­ leraar filosofie, vraagt zich in zijn bij­ drage af of er nog wel iets af te schaffen valt. Zijns inziens is de VU al twintig jaar bezig zich van haar bijzon­ dere karaklter te ontdoen, en fungeert het Instituut voor Ethiek hooguit "als de oogstcijfers in Roemenie voor Ceausescu indertijd: als fagadebouw."

Kringlooppapier Een enkeling kiest onomwonden voor de ontbijzondering van de VU, zoals de psycholoog prof.dr. J.F. Orle­ beke, die stelt dat het "draagvlak van het bijzondere thans wordt gevormd door een flinterdunne laag oudere stafleden en een paar studenten die zich ­ tegen de tijdgeest in ­ aange­ sproken voelen door de Kuyper­geest van weleer." De grote meerderheid van de scri­ benten wenst echter het specifieke VU­karakter te behouden, zij het dat men sterk verdeeld is over de manier waarop. Het hoofd van de Dienst Ontwikkelingssamenwerking, ir. H. Heringa, ziet het bijzondere vooral in de manier waarop de VU landen over­ zee helpt. Dr. J.J. Beishuizen, docent bij de faculteit PPW, zet zijn mens­ beeld uiteen en concludeert: "Mis­ schien is het al 'bijzonder' genoeg wanneer in de psychologie onderzoe­ kers en hulpverleners hun mensvisie

aan elkaar presenteren en ter discus­ sie stellen". De rechtenstudente M. van der Steeg poneert een 500­dagen­ plan voor de omvorming tot een écht christelijke universiteit, compleet met verplicht college lopen bij Goud­ zwaard, Max Havelaar­koffie, krin­ gloopapier en een verbod op plastic bekers.

Verhoor Het Bezinningscentrum werkt op dit moment aan een drietal beleidsno­ ta's waarin wordt aangegegeven hoe het bijzondere karakter van de VU sterker naar voren zou kunnen komen in onderwijs, onderzoek en contacten met de samenleving. Deze nota's zul­ len tijdens het symposium op 22 mei in werkgroepen besproken worden. "We willen kijken of de universitaire gemeenschap die aanbevelingen rea­ listisch vindt", aldus W. Haan, be­ heerder van het Bezinningscentrum. Aan het slot van de bijeenkomst zal een aantal mensen scherp aan de tand worden gevoeld over de identiteit van de VU. Deelnemers aan dit verhoor zullen in elk geval zijn H.J. Brinkman (voorzitter college van bestuur), S.A. Boonstra (universiteitspastor), A. Her­ stel (voorzitter N CRV en bestuurslid vu­vereniging) en D. Tiemersma (student­lid universiteitsraad). Ook zal de videoband Jacht op het bijzondere worden vertoond, waarin PR­medewerker R. Bevaart op zoek gaat naar "meningen, plaatsen en be­

'-*i"W.«,»

slissingen die iets van het bijzondere laten zien". Volgens Haan is het symposium "in de eerste plaats een interne aange­ legenheid". Toch zullen ook buiten­ staanders welkom zijn. In elk geval is de voltallige ledenraad van de VU­ vereniging uitgenodigd. Zoals bekend is ook de Vereniging bezig met een bezinning op de eigen toekomst.

onderdeel is afgeschaft. "De discussie over wat ze daarvoor in de plaats moesten n^men vond ik erg interes­ sant," zegt Biinkman. Dit studieon­ derdeel is niet opgevuld met onder­ wijs in de vakwetenschappen, want de Sovjets willen wel aandacht blijven besteden aan algemene vorming. Maar hoe? Die vraag werd aan elke universiteit anders beantwoord. "Sommige universiteiten gaven lite­ ratuurcolleges, andere doceerden vreemde talen. Er wordt overigens ook filosofie gegeven. Daar wordt Le­ nin dan nog wel behandeld, maar naast andere filosofen," zo stelde Brinkman vast. De rechtspositie van de Sovjet­we­ tenschappers is ook veranderd. Ieder­ een die vroeger in vaste dienst was heeft een contract voor vijf jaar voor­ gelegd gekregen. Aan het eind van die periode wordt beoordeeld of het dienstverband wordt voortgezet. "Uniek," meent Brinkman, "dat zou­ den we in N ederland niet doen." Met de apparatuur is het treurig gesteld. Het meeste daarvan moeten de universiteiten importeren en daar­ voor zijn dollars nodig. Een dollar kost 28 roebels; dat is een tiende van een maandsalaris. Vandaar dat de zieken­ huisapparatuur vaak jaren oud is. De wetenschappen waarin de Sov­ jets uitblinken hebben daar overigens weinig last van. Op het gebied van de wiskunde en de formele wetenschap­ pen heeft de Sovjetunie al meer dan een eeuw een uitstekende naam. En dat kan gewoon met het blote hoofd gebeuren, daar hoeft meestal geen apparatuur aan te pas te komen. Brinkman verwacht dat het onder­ zoek nog wel meer te lijden zal krij­ gen. De inflatie in de Sovjetunie neemt alleen maar toe, en daardoor zullen de wetenschappers steeds min­ der kunnen kopen voor hun staatssa­ larissen. "De mijnwerkers kunnen nog een vuist maken. Maar ik zie de hoogleraren nog niet gaan staken. Nee, je moet het in de wereld wel heel beroerd hebben wil je er slechter aan toe zijn dan daar." De geldnood liet zich ook voelen in het programma van de collegevoorzit­ ters. Er was nauwelijks gelegenheid om de Sovjets informeel te spreken. Diners zijn daarvoor bijvoorbeeld zeer geschikt, maar die waren er niet. Brinkman: "Ik denk dat dat logistieke problemen opleverde. Ze hadden ons wel mee kunnen nemen naar hotels in de buurt, maar daar moet je met dollars betalen. En die geven ze dus liever aan wat anders uit."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen