Ad Valvas 1990-1991 - pagina 164

AD VALVAS 1 NOVEMBER 1990

8

De mens achter de werknemer wordt snel vergeten Psychologe in proefschrift: 'rekening houden met menselijke aspecten is ook bedrijfsbelang' Diana Doornenbal Van Vuuren deed onderzoek onder werknemers in de metaalverwerken­ de en electrotechnische industrie waar banen dreigden te verdwijnen. Meer dan driehonderd werknemers uit drie bedrijven werden twee keer thuis ondervraagd. Lang niet alle mensen die werken in een bedrijf waar banen op de tocht staan, zien een bedreiging voor hun eigen baan, bleek uit haar onderzoek. Vooral zij die de schuld bij zichzelf zoeken, worden onzeker over hun ar­ beidsplaats. Van Vuuren: "Ze denken bijvoorbeeld dat ze ontslagen zullen worden vanwege hun leeftijd of na­ tionaliteit. Daarnaast geldt: hoe pessi­ mistischer van aard, hoe onzekerder over de arbeidsplaats. Dat wil overi­ gens niet zeggen dat optimisten het bij het rechte eind hebben. Pessimis­ ten hebben vaak een reëler beeld van de situatie. Goed voor hun gezond­ heid is het echter niet." Uit haar onderzoek blijkt dat de werknemers die onzeker zijn over hun arbeidsplek eerder moe zijn, last hebben van hoofdpijn, minder tevre­ den zijn met hun werk en minder binding hebben met het bedrijf. "De­ genen met een optimistische kijk zijn dat doordat ze denken onmisbaar te zijn op het werk, al lang in dienst zijn voor het bedrijf, een rotsvast vertrou­ wen hebben in de leiding of him werk goed denken te doen. "Ze lopen door hun optimisme echter wel de kans dat ze er uit vliegen zonder dat ze daar op gerekend hebben," aldus Van Vuuren.

Solliciteren Opvallend in Van Vuurens onder­ zoek is dat zo veel gevolgen als het ervaren van onzekerheid over de ar­ beidsplaats heeft voor het welbevin­ den van de werknemers, zo weinig gevolgen het heeft voor hun gedrag. Ze solliciteren wel wat intensiever en zijn eerder bereid om met acties mee te doen. Voor om­ of bijscholing, ver­ vroegd uittreden is echter weinig in­ teresse. "Waarschijnlijk omdat zij vin­ den dat de kosten niet opwegen tegen de baten. Het probleem wordt niet

laatste een voorbeeld. In­1987, zes maanden nadat de directeur van Electro (een gefingeerde naam van een van de drie onderzochte bedrij­ ven) zijn werknemers geruststellend toesprak in de Electrokrant, overviel het TV­journaal hen met het bericht dat bij Electro 540 arbeidsplaatsen op de tocht stonden. Dit bericht kwam als donderslag bij heldere hemel. Ie­ dereen ging ervan uit dat de reorga­ nisaties achter de rug waren. Van Vuuren: "Zo raken mensen al het vertrouwen in hun werkgever kwijt. Het psychologische contract ver­ slechtert, met onzekerheid onder het personeel als gevolg. En een bedrijf met onzekere, minder gemotiveerde mensen brengt het bedrijf in een spi­ raal omlaag."

De reèie dreiging van ontslag verklaart slechts voor een deel het gevoel van onzeker­ heid onder werknemers. Psychologische factoren spelen een grotere rol. Dat blijkt uit het proef­ schrift 'Met ontslag be­ dreigd' van psychologe drs. Ti nka van Vuuren waarop zij vorige week promoveerde.

Garantie Van Vuuren beveelt in haar proef­ schrift een zogenaamde werkgelegenheidsgarantie voor werknemers aan. Daar moet dan in staan dat zoveel mogelijk geprobeerd wordt de werk­ nemer in dienst te houden, mits hij of zij naar tevredenheid functioneert en bereid is zich te laten scholen of overplaatsen. "Al is daar geld voor nodig, uiteindelijk heeft zowel het personeel als het bedrijf er baat bij. Het personeel zal gemotiveerder zijn en de reputatie van het bedrijf in de Tinka van Vuuren; "Goede reputatie van liet bedrijf is niet regio vaart er wel bij. Niet onbelang­ onbelangrijk met het oog op de toekomstige tekorten aan jong rijk met het oog op de toekomstige personeer FotoAVCAU tekorten aan jong personeel." direct opgelost. Bovendien hebben degenen die zich niet onzeker voelen vaak hoop dat het wel goed komt. En als het goed komt, hoef je niks te doen." Werknemers die het gevoel hebben dat ze hun baan gaan verliezen, wor­ den niet eerder lid van een vakbond, bleek uit het onderzoek van Van Vuuren. De promomvenda betreurt dat. "Vakbonden kimnen iets doen. Door te lobbyen en te overleggen met de directie is bijvoorbeeld bij Douwe Egberts de sluiting van een fabriek tegengehouden. Als vakbond kun je de opinie beïnvloeden. Directies proberen het nieuws van gedwongen ontslagen vaak te presen­

teren als onvermijdelijk. Wegens ne­ gatieve bedrijfscijfers, automatisering of een tanende economie. Vakbon­ den zullen proberen manco's in het beleid naar boven te halen. Het ligt nooit alleen maar aan zogenaamde onbeheersbare factoren. Het is altijd van allebei een beetje. Daarnaast is een vakbond, net als een onderne­ mingsraad een goede waakhond. Ze kimnen in de gaten houden wat er gaande is birmen een bedrijf."

Open en duidelijk Directies moeten vooral open en dui­ deüjk zijn tegenover het personeel wanneer er banen op de tocht staan. Daar is zowel de werkgever als de

werknemer bij gebaat, meent Van Vuuren. "Om te voorkomen dat werknemers hun onzekerheid aan persoonlijkheidskenmerken toeschrij­ ven." "Een goed beleid waarin fou­ ten bespreekbaar zijn, geeft minder van dit soort nadelige gevolgen. De schuld zoeken zij dan niet bij zichzelf maar bijvoorbeeld in verkeerde be­ slissingen van de directie, concernlei­ ding of regering. Dit geeft het perso­ neel meer houvast en maakt duidelijk waarop zij zich moeten richten als zij de situatie willen verbeteren, schrijft de promovenda. "Dit vergt openheid en duidelijkheid. Niet zeggen dat 't beter gaat terwijl het niet zo is." In haar proefschrift geeft ze van dat

Overheid wil af van zorg voor beurzen Wetsvoorstel: studiefinanciering onderbrengen in aparte stichting Jos Dohmen Er komt een stichting waarin de studieleningen worden onderge­ bracht. Deze stichting zal niet al­ leen het benodigde geld aantrek­ ken op de kapitaalmarkt, maar verzorgt ook de verstrekking van de leningen aan de studenten en de inning van de opgebouwde studieschulden.­ Dat staat in het wetsvoorstel 'Ver­ zelfstandiging studieleningen' dat af­ gelopen vrijdag ­ na behandeling door het kabinet ­ ter advisering naar de Raad van State is gestuurd. Als de wet in werking treedt, zullen alle studiele­ ningen die vanaf 1 januari 1991 ver­ strekt zijn aan de stichting worden overgedragen. Het wetsvoorstel komt in belangrijke mate overeen met de adviezen die in oktober 1989 en in maart 1990 werden uitgebracht door commissies onder leiding van de ban­ kier dr. L. Ie Blanc. In de zogeheten Heroriènterings­ nota Studiefinanciering kondigde mi­

nister Ritzen deze zomer nog aan dat alleen de kapitaalverwerving voor de leningen verzelfstandigd zou worden. In het nu aan de Raad van State gezonden wetsvoorstel is echter ook de verstrekking en de itming van stu­ dieleningen verzelfstandigd. Die le­ ningen drukken dan niet meer op de rijksbegroting. Wel blijft de overheid borg staan voor het door de stichting aan te trekken kapitaal. Bovendien koopt de overheid jaarlijks het draag­ krachtrisico af. Dat is het geld dat nodig is om de schulden af te lossen van ex­studenten die onvoldoende in­ komen hebben om zelf hun studie­ schuld volledig af te lossen. Jaarlijks wordt een bedrag van on­ geveer 500 miljoen gulden aan studie­ leningen uitgekeerd. De stichting zal dit geld op de kapitaalmarkt gaan le­ nen, dus bij banken en institutionele beleggers. Het draagkrachtrisico van de overheid wordt geschat op onge­ veer 30 miljoen gulden per jaar. De precieze hoogte ervan zal jaarlijks op­ nieuw worden vastgesteld. De bepa­ ling van het bedrag dat een ex­student

maandelijks van zijn schuld moet te­ rugbetalen, zal in handen blijven van de Informatiseringsbank te Gronin­ gen. De Informatiseringsbank zal ook gaan optreden als uitvoerend orgaan voor de stichting studieleningen. Voor deze diensten wordt de bank door de stichting betaald.

Schuld Volgens de huidige regeling brengt de Informatiseringsbank vanaf het moment van beëindiging van de stu­ die aan de ex­student rente in reke­ ning over de uitstaande schuld. M i­ nister Ritzen wil binnenkort een wets­ voorstel bij de Tweede Kamer indie­ nen op grond waarvan de rente zal worden berekend vanaf het moment van opname van de lening ­ door­ gaans dus vanaf het eerste studiejaar. Ook zal het rentepercentage dan naar een kostendekkend niveau worden gebracht. Dit was al aangekondigd in de Heroriènteringsnota. Het kostendekkend rentepercenta­ ge zal vanaf 1 januari 1992 aan de studenten in rekening worden ge­ bracht door de stichting. De huidige

rente op studieleningen (7,12 pro­ cent) ligt iets lager dan de rente op staatsleningen. Als die kostendekkend is gemaakt ­ onder meer om de nor­ male debiteurenrisico's en de uitvoe­ ringskosten van de stichting te dekken ­ zal de rente ongeveer 1,15 procent hoger worden. De Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) heeft dit weekeinde boos gere­ ageerd op wetsvoorstel. De bond vindt het niet juist dat de overheid de ver­ antwoordelijkheid voor de studiele­ ningen afdraagt. De vrees is, dat de nieuwe renteberekening ertoe leidt dat de student wordt overgeleverd aan 'invloeden van het bedrijfsleven'. LSVb­woordvoerder M ichiel Hoo­ gendijk: "Het kabinet voert via een achterdeur doodleuk volledige priva­ tisering van de studieleningen in. Voor een student maakt het straks geen verschil of hij een lening moet afsluiten bij een bank of bij een stich­ ting ­ de gevolgen zijn hetzelfde." De LSVb vreest ook dat de invoering op 1 januari 1991 tot een administratieve chaos zal leiden omdat deze termijn te kort is voor een goede overgang.

'Broodje film' heet nu Tilm om vier' Vanaf november probeert het Al­ gemeen Cultureel Centrum (ACC) van de VU een oude traditie nieuw leven in te blazen. Nog voorzichtig ­ één keer per maand ­ wordt in samen­ werking met Filmhuis Uilenstede in het hoofdgebouw een film vertoond. Tot voor enkele jaren waren in het hoofdgebouw regelmatig films te zien. Het ACC organiseerde onder de titel Broodje cultuur rond de middag­ pauze afwisselend een muziek­, thea­ ter­ of filmvoorstelling. Door proble­ men als geluidsoverlast en onenigheid met de gebouwendienst kwam een eind aan deze aangename onderbre­ king van de dag. Wat ook meespeelde was, dat Broodje film steeds minder bezoekers trok. De aanvangstijd is van de^maande­ lijkse filmvoorstelling is nu 16.00 uur, omdat veel colleges tijdens de mid­ dagpauze doorlopen. Dinsdag 6 november om 16.00 uur draait in zaal 4A­00 Madeliefjes, een van de films uit de Tsjechische Nou­ velle Vague die momenteel in Neder­ land circuleren. Bekende namen uit die tijd van de Praagse Lente ­ rond 1968 ­ zijn Milos Forman en Jiri Men­ zel. Madeliefjes werd geregisseerd door Vera Chytilova. De film vertelt het sprookje van twee tot leven ge­ wekte vrouwelijke marionetten, die het menselijk bestaan ontdekken. Hoe 'modern' het verhaal is, bewijst het feit dat de Nederlandse regisseuse Annete Apon zich voor haar recente film Krokodillen in Amsterdam door Chytilova liet inspireren. (Dick Roodenburg)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen