Ad Valvas 1990-1991 - pagina 161

AD VALVAS 1 NOVEMBER 1990

I PAGINA 5

Nel Draijer hoeft niet per se in de krant Onderzoek naar seksueel misbruik ontaardde in een 'een idiote ratatouille van percentages' Mark Ple kke r

Twee jaar geleden was Nel Draijer even een bekende Nederlander. De presentatie van de onderzoeksgege­ vens waar ze nu op promoveert, trok­ ken in het najaar van 1988 als een schokgolf door Nederland. "Vier op de tien meisjes seksueel misbruikt," konden we in het dagblad Trouw le­ zen. Onderzoekster Draijer zag hoe ze vervolgens de greep op haar eigen onderzoek verloor. Er ontstond, zoals ze zelf schreef, "een idiote ratatouille aan percentages" in de media. "Een op de zeven vrouwen slachtof­ fer van incest," schreef de Telegraaf. Met "Een op de drie meisjes seksueel misbruikt" bracht het doorgaans ge­ nuanceerde NRC Handelsblad de schrijnendste kop. "De cijfers zijn niet echt fout," zegt Nel Draijer achteraf. Maar haar on­ derzoek beperkt zich tot vrouwen die misbruikt zijn door verwanten (inclu­ sief stiefvaders). Misbruik door ande­ ren is niet uitgebreid onderzocht. Daarover zegt dit onderzoek niet veel. Naar haar eigen zeggen is de belangrijkste conclusie uit het onder­ zoek dat van de 1054 onderzochte vrouwen acht procent echt kwalen hebben overgehouden aan het sek­ sueel misbruik op jeugdige leeftijd door familie. Deze vrouwen zijn, zo blijkt uit het onderzoek, depressiever en angstiger. Ook komt het onder de groep vrou­ wen die in hun jeugd misbruikt zijn vaker voor dat er lichamelijke klach­ ten zijn zonder dat hier een organi­ sche oorzaak voor aan te wijzen is. Daarnaast bleek dat 15,6 % van de ondervraagde vrouwen wel eens sek­ sueel benaderd te zijn door verwan­ ten. Na de presentatie van deze on­ verwacht hoge cijfers kwamen de sceptische reacties in het land los. Zelfs de integriteit van de onderzoek­ ster stond bij sommigen ter discussie. Zelf noemt ze twee jaar na dato de behandeling van haar onderzoek in de media "de tragiek van dit onder­ zoek." Dr. Nel Draijer (40): "Het klinkt een beetje dramatisch, maar zo is mijn ervaring. Ik heb getracht het onderzoek zo goed mogelijk uit te voeren. Ik geloof zelf niet snel iets, dus vind ik dat een ander het recht heeft om bij onderzoeksresultaten vraagtekens te zetten. Daarom heb ik ook een uitgebreide methodologische verantwoording gegeven. Iedereen kan zelf zien hoe de resultaten tot stand zijn gekomen. Ik heb zelf niets verzonnen. Maar wat gebeurde er: de uitkomsten van het onderzoek wer­

Menig promovendus ziet graag dat zijn of liaar ie­ venswerl< niet alleen aandacht krijgt van meelevende familiele­ den en de enkele vak­ broeder, maar ook van de media. Dr. Nel Draijer niet. Zij heeft haar be­ komst van de pers. Vo­ rige week promoveerde ze 'low profile' op het proefschrift 'Se ksue le traumatisering in de Jeugd.'

onderzoek. "Eindelijk gerechtigheid dacht ik toen." Na de hectisch ontvangst van haar onderzoek had ze nog twee jaar voor de boeg om de resultaten om te wer­ ken naar een proefschrift. "Daar zat niets aantrekkelijks aan. Het pro­ bleem was dat ik eigenlijk tegelijker­ tijd met de presentatie van het onder­ zoek had willen promoveren. Maar het onderzoek werd in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken ver­ richt. De promotie was mijn privé­ belang. Er was al enige vertraging en Sociale Zaken wilde hun cijfers heb­ ben en naar buiten brengen. Daarom heb ik in de loop van 1988 besloten het onderzoeksrapport met de cijfers en de promotie te scheiden." "In die tijd had ik het gevoel dat ik met het foute onderzoek bezig was. Mijn belangstelling lag eigenlijk niet bij cijfertjes. Amerikaans onderzoek had al aangetoond dat seksueel mis­ bruik van jeugdigen veel voorkomt. Dit was dus geen nieuw feit. Ik wilde veel liever onderzoeken hoe deze mensen zich ontwikkelen: wat is de geschiedenis van bepaalde psychi­ sche klachten en symptomen van deze mensen en welke rol speelt sek­ sueel en fysiek misbruik hierbij." Hoewel ze een fikse kater aan de fixatie op de cijfers heeft over gehou­ den, was de cijferkluiverij toch nodig om de stand van zaken in N ederland enigszins te kunnen beschrijven. Ze meent dat haar onderzoek hierin be­ ter is geslaagd is dan dat van de Ame­ rikanen onder meer omdat ze ge­ bruik heeft gemaakt van getrainde interviewsters. Ook is in haar onder­ zoek de gezinssituatie uitgebreider dan in andere studies in kaart ge­ bracht.

Nel Draijer: 'Niet élle aandacht van Icranten en televisie voor seksueel misbru ik was schadelijk' Foto Bram de Hollande r

den of gebagatelliseerd of in twijfel getrokken." De sfeer van Sex, Span­ ning en Sensatie die onderzoek naar seksueel misbruik omringt, nekten volgens haar de serieuze behandeling van onderzoek ten tijde van de pre­ sentatie.

Misschien naïef Op de tafel voor haar ligt naast het proefschrift het gewraakte onder­ zoeksrapport. "Dat blauwe ding," noemt ze het steeds afstandelijk. "Misschien ben ik zelf wel te naïef geweest. Ik had niet verwacht dat de mensen zouden reageren zonder het onderzoek eerst te lezen." Wat haar

Kuyper arriveerde hijgend in de hal van het Paleis van Justitie. Hij had zojuist een trap beklommen van bijna vijftig meter hoog, en stond nu boven op de voormalige Galgenberg. De Brusselaars hadden een wel heel lugubere plaats uitgezocht voor hun gerechtshof, want vroeger werden hier de misdadi­ gers opgeknoopt. Hij liep naar de portier en vroeg waar hij het archief kon vin­ den. "Dat hangt ervan af hè mijnheer, waar ge zijn moet. We hebben hier zo'n tachtig archiefzalen. En zonder een bewijs van toelating gaat het niet." Kuyper greep naar zijn portemonnee en zei: "Geeft u mij maar zo'n kaartje dan." De portier begon te lachen: "Ach nee, mijnheer, ge hebt mij misverstaan. Gij moet'een verzoek tot toelating indienen bij mijnheer de procureur des konings." Kuyper trok wit weg. Wie of wat was mijnheer de procureur des konings? Hij dreigde in een bureaucratische nachtmerrie terecht te komen. En hij had maar drie dagen Brussel gepland! Hij wist zich te beheersen en vroeg: "Kunt u mij dan vertellen waar ik hem kan vinden in dit gebouw? Dan maak ik het met­ een even in orde." "Nee mijnheer, dat werkt hier gans anders. Mijnheer de pro­ cureur des konings is druk man. Maar wellicht kan een van zijn klerken u vandaag nog helpen, want ik hoor aan uw stem dat ge van boven de rivieren zijt. AJs ge mij uitlegt waar het om gaat, dan bel ik even naar boven." Kuyper trok een kopie uit zijn binnenzak en schoof die onder de neus van de portier. Het was een bladzijde uit het weekblad Het Leven uit september 1911. Bij een grote foto van een hotel stond hel volgende bijschrift: "Hedenmorgen om half twaalf

nog meer verbaasde waren de per­ soonlijk aanvallen. 'Toen ik bij Jong­ bloed en Joosten over het onderzoek praatte, werd me verweten dat ik al­ leen maar uit was op publiciteit. Ik ben echt volstrekt naïef wat de televi­ sie betreft. Ik kijk nooit. Astrid Joos­ ten kende in toevallig, omdat mijn vroegere man met die van haar voet­ balde. In de studio bleek dat ik na een of ander onderwerp over pit­ buUterriers zat. Pas toen vroeg ik me af wat voor een programma het ei­ genlijk was." Aan het roerige najaar van 1988 heeft ze ook een persoonlijke kwelduivel overgehouden: prof. dr. Martin Brou­

wer, hoogleraar communicatieweten­ schappen aan de universiteit van Amsterdam. "Die moet je in de gaten houden. Hij duikt bovenop dit type onderzoek. In Elsevier schreef hij dat ik een dogmatische feminist was en dat ik de seksuele moraal wil terug draaien naar de duisternis van de ja­ ren vijftig. Die man heeft iets met dit soort onderzoek. Het liefst zou hij willen dat alles overdreven en niet waar is." Maar er waren ook positieve reacties. Vorig najaar ontving ze van het N a­ tionaal Fonds voor de Geestelijke Volksgezondheid een prijs voor haar

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (11) vormde er zich een grote oploop op de Place Brouckère, waar men voor een raam van het hotel Métropole een spiernaakte man heen en weer zag lopen. Die meneer was niemand anders dan dr. Kuyper, oud­minister­president van Nederland. De heer Kuyper werd door de poUtie naar het politiebureau in de Rue de la Finacée gebracht en vandaar naar het commissariaat van het vierde arrondissement. Vele getuigen die gehoord wer­ den, stonden in voor de juistheid van het feit. De heer Kuyper, ondervraagd, erkende het feit, doch zeide aldus in zijn kamer op en neer te wandelen op voorschrift van zijn dokter. Hij wist niet, dat men hem van het plein af zien kon. Proces­verbaal is opgemaakt."

Sinds deze zomer werkt Nel Draijer als onderzoekster bij de vakgroep psy­ chiatrie van de faculteit geneeskunde aan de VU. Daar gaat ze onderzoek doen naar menïen die als gevolg van seksueel misbruik in een psychia­ trisch ziekenhuis zijn beland. Wat zou er moeten gebeuren om sek­ sueel misbruik te voorkomen? "Er gebeurt al veel op scholen en bij hulpverleners," meent ze. "Het is nu veel bespreekbaarder. Met trauma's is het zo dat wanneer mensen er over kunnen spreken, de schade langzaam maar zeker weer te overzien en te verwerken wordt. Dat seksueel mis­ bruik nu meer bespreekbaar is een de verdienste van de media. Niet alle aandacht van kranten en televisie voor seksueel misbruik was schade­ lijk."

De portier las het knipsel grinnikend en zei tegen Kuyper: "Awel mijnheer, dat is nog eens een amusante geschiedenis. Ge bent zeker op zoek naar dat proces­verbaal?" "Ja, hoe raadt u het zo. Die naaktloper was mijn overgrootva­ der moet u weten." De portier draaide een nummer en voerde in het Frans een gesprek. "Het is in orde," zei de man nadat hij had opgehan­ gen. "Ik heb de procureursklerk zojuist verwittigd dat ge naar boven komt." Kuyper bedankte hem opgelucht en hij beklom de marmeren trap die de portier hem had gewezen. Inderdaad kwam hem daar boven een bleke man tegemoet. "Ge zocht politiearchie­ ven uit het begin van deze eeuw, was het niet? zei de man te­ gen hem. "Dan heb ik een spijtige mededeling voor u. Wij be­ waren die niet eindeloos lang. Wij kregen langzaamaan zo veel kilometer proces­verbaal dat we tot vernietiging hebben moe­ ten besluiten. Ik kan u verder niet helpen, mijnheer." Kuyper gromde de man een bedankje toe en verliet het ge­ bouw. Was hij daarvoor helemaal naar Brussel gekomen, om met lege handen terug te moeten!? Hij slenterde door de stra­ ten, peinzend wat te doen. Hij passeerde de Grote Markt en de Beurs, en ging daar met de stroom mee rechtsaf. Net toen zijn maag begon te knorren, kwam er een groot plein in zicht. Hongerig keek hij om zich heen naar een frituur. Zijn oog viel op een straamaambordje. De Brouckère plein, las hij. Ver­ domd, dacht hij, hier ligt het Métropole, het hotel waar het zich allemaal heeft afgespeeld! Plotseling kreeg hij een idee. Hij stapte resoluut het hotel binnen en zei tegen de receptio­ nist: "Ik wil graag een kamer voor de nacht. Kuyper is de naam."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen