Ad Valvas 1990-1991 - pagina 450

lAD VALVAS 18 APRIL 1991

PAGINA 8 I

Studenten kiezen weer voor leuk Nieuwe trends: economie is 'uit', sociale wetenschappen zijn 'in' teit sociaal cuturele wetenschappen), erkent dat de mogelijkheid om stu­ denten te trekken meespeelde toen zijn vak in 1985 van start ging. Hij be­ strijdt echter dat sociale gerontologie daarmee een modeverschijnsel zou zijn. "Vergrijzing is een structureel probleem. Het komt voort uit de de­ mografische ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog. De enorme geboorte­explosie heeft voor een bob­ bel in de demografische opbouw van de bevolking gezorgd. Die generatie, de zogenaamde baby­boom, is pas over tientallen jaren echt oud, ook al omdat ouderen tegenwoordig veel langer actief blijven. Vergrijzing is weliswaar een probleem dat veel aan­ dacht trekt, maar je kunt moeilijk spreken van een mode. De vergrij­ zing is nog niet eens begonnen."

De afgelopen maanden dook een merkwaardige trend op in de aanmel­ dingen van studenten voor het komende stu­ diejaar. Economie en rechten trekken minder studenten dan voor­ heen. Sociale weten­ schappen en letteren worden populair. Stu­ denten kiezen weer voor leuk, maar wel met uit­ zicht op een baan. Als reactie zetten de univer­ siteiten massaal nieuwe studierichtingen op.

Gokje

Cor Jansen: 'De harde kant van soft' Jan­Jaap Heij De voorlopige, landelijke aanmeldin­ gen voor het komend studiejaar laten zien dat de economische studierich­ tingen in het seizoen 1991/1992 on­ geveer vier procent minder studenten trekt en rechten zelfs zo'n zeven pro­ cent. Vakken als psychologie, antro­ pologie, pedagogiek en een aantal letterenstudies groeien daarentegen flink, vaak met meer dan tien pro­ cent. De studierichting antropologie kan zelfs op een stijging van 45 pro­ cent rekenen. Volgens Cor Jansen, onderwijsvoor­ lichter van de VU, willen de aanko­ mende studenten een 'leuke' studie doen; 'iets met mensen' is populair. "Economie en rechten vallen soms een beetje tegen. De uitval is behoor­ lijk hoog. Wat je nu ziet, is dat stu­ denten op voorlichtingsdagen vragen of een studie eigenlijk wel interessant is, en of je er nog iets naast kunt doen." Studenten willen weliswaar een leu­ ke studie doen, maar ze hebben daar­ naast wel degelijk ook belangstelling voor beroepsmogelijkheden. Uit een enquête gehouden onder studenten van de Katholieke Universiteit N ij­ megen, die begin april verscheen, blijkt dat een ruime meerderheid (zo'n zeventig procent) van de stu­ denten bij het kiezen van vakken kijkt

naar de kansen op een baan. Van de studenten is 78 procent bovendien van plan het eigen curriculum op te fleuren met bestuurswerk, cursussen of extra vakken.

Tijdgeest Onderzoekers van de Stichting Eco­ nomisch Onderzoek van de Universi­ teit van Amsterdam constateerden onlangs dat in de loop van de jaren '80, onder invloed van de werkloos­ heid, een andere tijdgeest is ontstaan. Het verkrijgen van zelfstandig werk of een leidinggevende functie bleken in 1986 veel meer dan in 1982 de voorkeuren van studenten te bepalen. Dat leidde in het afgelopen decen­ nium tot de enorme belangstelling voor economie en rechten. Nu de werkgelegenheid voor econo­ men en juristen afneemt ­ de per­ spectieven zijn niet langer beter dan in andere sectoren, de technische uit­ gezonderd ­ kiezen studenten blijk­ baar weer voor 'soft'. Ook Jansen is van mening dat stu­ denten wel degelijk ook een goede boterham willen verdienen met hun leuke studie. Die behoefte heeft het karakter van de 'softe' vakken gron­ dig veranderd. "Je ziet een verschui­ ving van klassieke naar meer moder­ ne, bedrijfsgerichte opleidingen. Stu­ denten moeten voldoen aan de wen­ sen van het bedrijfsleven. Arbeids­ en

Jan Baars: 'Meer dan een modeverschijnsel'

organisatiepsychologie en vakken als 'cultuur, organisatie en management' zijn op de VU heel populair. Die op­ leidingen besteden ook aandacht aan economische vakken. Ik noem dat wel 'de harde kant van soft'."

Wildgroei Studenten kiezen tegenwoordig voor opleidingen die ze interesseren, maar ook uitzicht bieden op een baan. Jaap Dronkers, hoogleraar onderwijssocio­ logie aan de Universiteit van Amster­ dam, denkt dat allerlei legendes die onder studenten ­ en middelbare scholieren ­ de ronde doen, een rol spelen in de populariteit van de 'trendstudies'. "Studierichtingen roe­ pen bij studenten een beeld op; 'als ik dit ga doen, dan kom ik daar terecht'. Dat hoeft overigens helemaal niet, of niet meer, het geval te zijn." "Studenten denken dat er bij die nieuwe studies kansen liggen. Ze kunnen er alle mogelijke kanten mee op, want het zijn brede opleidingen. Dat vinden ze erg aantrekkelijk, dan leggen ze zich niet meteen vast. De eerste groepen hebben bovendien geen afgestudeerden voor zich die werkloos zijn. Ze staan nog niet in de overzichten." De opkomst van de trendstudies heeft niet alleen te maken met de be­ hoefte onder studenten aan leuke, moderne opleidingen. De universi­

teiten hebben in de jaren '80 meer oog gekregen voor de wensen van hun studenten, omdat ze klantjes moeten trekken. De studentenpopu­ latie wordt op termijn kleiner; de concurrentie tussen de onderwijsin­ stellingen verscherpt. Daarnaast heb­ ben de universiteiten (onder druk van de politiek) meer aandacht ge­ kregen voor de maatschappelijke be­ hoefte aan hoger opgeleiden. Het resultaat is een ware wildgroei van trendstudies. ledere sociale, pe­ dagogische, psychologische of lette­ renfaculteit met enig gevoel voor de markt heeft tegenwoordig opleidin­ gen als culturele studies, beleidskun­ de of vrijetijdswetenschappen in de aanbieding.

Vergrijzing De universitaire gemeenschap heeft daarbij niet alleen naar het bedrijfsle­ ven gekeken. Ook de beleidsproble­ men bij de overheid bleken een aan­ trekkelijk onderwerp. Zo is in de ja­ ren '80 het arsenaal aan opleidingen van de VU verrijkt met programma's als 'vrouw en beleid', etnische studies en sociale gerontologie. Dergelijke opleidingen trekken veel afgestudeer­ de HBO'ers en mensen met een baan die op zoek zijn de achtergronden van hun vakgebied. Jan Baars, onderwijscoördinator van de studie sociale gerontologie (facul­

'Vrouw en beleid' en etnische studies zitten ook op een groeimarkt: de emancipatie van vrouwen en etni­ sche minderheden zullen ook nog wel even aandacht vragen. Er is grote vraag naar ter zake deskundige be­ leidsambtenaren. Toch is er volgens Baars geen sprake van dat zijn stu­ denten slechts mikken op een baan. "Die hebben de meesten al. Ze zoe­ ken een verrijking van hun intellec­ tuele bagage." De beroepsgerichtheid van sommige andere trendstudies ­ er wordt wel gesproken van veredelde HBO­oplei­ dingen ­ brengt voor de studenten wel degelijk risico met zich mee. Het blijft altijd een gokje of er wel vraag is naar iemand die is afgestudeerd bij een studie als 'cultuur, organisatie en management'. Dronkers: "Er moet natuurlijk wel een probleem zijn waar juist die men­ sen een antwoord op hebben. Ik be­ twijfel een beetje of dat bij de trend­ vakken het geval is. Vaak zijn ze wel heel erg op de korte termijn­vraag van de arbeidsmarkt gericht. "Het is overigens wel zo dat studies hun eigen vraag kunnen creëren. Po­ liticologen en sociologen, die ook nog niet zo lang bestaan, hebben bij­ voorbeeld zelf bijgedragen aan de schepping van de verzorgingsstaat. Dat hele apparaat moest vervolgens in stand worden gehouden, onder meer door politicologen en sociolo­ gen."

'Omgebouwde' mensen voelen zich meestal gelukkig Psycholoog onderzocht gevolgen van geslachtsaanpassing Diana Doornenbal De meerderheid van de 'nieuwe' mannen en vrouwen voelt zich na een geslachtsaanpassende behan­ deling gelukkig. T o c h is deze be­ handeling voor transseksuelen niet­een soort wondermiddel voor een gelukkig en zorgeloos be­ staan. Verder blijkt dat de 'nieu­ we' vrouwea­het over het alge­ meëö^T^eüijker hebben dan de 'nieuwe' mannen. Dit blijkt uit een onderzoek van 141 ' transseksuelen. Het werd verricht I door medisch psycholoog B. Kuiper, die morgen promoveert op Transsek­ sualiteit, evaluatie van de geslacht­ saanpassende behandeling. Volgens schattingen voelt in N e­ derland I op de 50.000 mannen zich

vrouw en 1 op de 20.000 vrouwen zich man. Deze groep mensen heeft het onweerlegbare gevoel te behoren tot het andere geslacht en verlangt er voortdurend naar ook zó door het leven te gaan. Alleen een geslacht­ saanpassende behandeling kan dit verlangen vervullen. Discussies over transseksualiteit en de geslachtsaanpassende behandeling spitsen zich vaak toe op vragen over het resultaat van de behandeling. Hebben transseksuelen er werkelijk baat bij, raken ze hun klachten kwijt, worden ze gelukkiger? Om daar een antwoord op te krijgen, ondervroeg Kuiper 105 man­naar­vrouw en 36 vrouw­naar­man transseksuelen. • Daaruit blijkt dat veruit de meerder­ heid, zo'n zeventig procent, zich ge­ lukkig voelt. Dat betekent dat deze groep tevreden is met het eigen ge­ drag als man of vrouw, de sociale

integratie in de nieuwe genderrol, het eigen lichaam, geen twijfel heeft over de eigen identiteit en geen spijt heeft van de behandeling.

Te lage stem De 'ongelukkigen' zijn haast alle­ maal vrouwen. Dat komt vooral door­ dat bij hen de secundaire geslacht­ skenmerken ­een te groot postuur, een te lage stem­ veel meer een sta in de weg zijn dan bij de mannen. Zij blijven meer het uiterlijk van een man houden, dan de nieuwe mannen van een vrouw. Omdat de man­naar­ vrouw transseksuelen daardoor ang­ stiger zijn voor 'ontdekking', voelen ze zich ook minder vrij, zo blijkt uit het onderzoek van Kuiper. Daarnaast ra­ ken man­naar­vrouw transseksuelen door de geslachtsaanpassing vaker hun baan kwijt, verliezen het contact met een deel van de familie en wor­

den min of meer gedwongen te ver­ huizen uit hun vertrouwde omgeving. Al met al worden ze minder snel geaccepteerd, vertelde Kuiper al eer­ der in een artikel over transseksuali­ teit in Ad Valvas (31­5­1990). Zestig procent van de nieuwe man­ nen heeft werk, blijkt uit het onder­ zoek. Voor de vrouwen geldt dat voor veertig procent. En wat de burgelijke staat betreft: geen van de 'nieuwe' mannen is getrouwd, enkele vrouwen wel. Ruim een kwart van de 'nieuwe' vrouwen, en de helft van de mannen, woont samen. Ongeveer driekwart van transseksuelen is tevredener over hun seksuele leven dan voor de be­ handeling. Vijfenzeventig procent van de 'nieuwe' vrouwen en negentig procent van de 'nieuwe' mannen komt tijdens seksueel contact vaak of altijd tot een orgasme (bij de mannen kan dat trouwens niet via de nieuwe

penis, maar deze houden wel een cli­ toris, red.). Ten tijde van het onderzoek had tweederde van de 'nieuwe' mannen een seksuele relatie, tegenover iets minder dan de helft van de vrouwen. Dit hangt samen met het feit dat vrouw­naar­man transseksuelen va­ ker een vaste partner hebben dan de man­naar­vrouw transseksuelen. Praktisch alle 'nieuwe' mannen en bijna tachtig procent van de vrouwen zijn tevreden over de sociale integratie als iemand van een 'nieuw' geslacht. Wel heeft een kwart van de transsek­ suelen regelmatig te kampen met ge­ voelens van eenzaamheid. Hier zou de psychologische hulp zich vooral op moeten richten, vindt Kuiper.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen