Ad Valvas 1990-1991 - pagina 535

AD VALVAS 6 JUNI 1991

PAGINA 5

'Op insecten raak je nooit uitgelieken' Biologe professor Joosse over haar geliefde onderzoeksobject Selma Sch epel Haar moeder plukte haar uit bed om­ dat de rupsen uit haar pyamaatje kro­ pen. Op zevenjarige leeftijd was pro­ fessor Joosse al zo dol op insecten dat ze de diertjes mee onder de dekens nam, zoals andere kinderen hun ted­ dybeer. "Op insecten raak je nooit uitgekeken, er zijn miljoenen soorten van. Van de grotere dieren, zoals koeien bestaan er maar een paar ty­ pes, het springstaartje kent daarente­ gen in Nederland alleen al 1000 soorten." Toen ze in 1953 aan de VU biologie ging studeren, bestond deze studie­ richting net twee jaar en telde wel ze­ ven studenten. De onderzoeksmoge­ lijkheden waren nog niet zo divers, de toenmalige hoogleraar was min­ der weg van de kleine gelede beestjes en liet zijn studenten hanen kelen ten behoeve van zijn eigen endocrinolo­ gische interesse. "Ik vind het nog steeds vreselijk dat je zulke dieren moet doden voor dergelijk onder­ zoek". Mevrouw Joosse, toen Els van Dam­ me, liet zich naast haar inschrijving aan de VU, bij de Universiteit van Amsterdam inschrijven, waar profes­ sor van der Laan bleek te doceren in dezelfde liefde die zij voelde voor het kleine krioelen. Met hem ontwikkel­ de ze bij voorbeeld een biologisch middel om de rupsen in de iepen aan de Amsterdamse grachten te bestrij­ den. We hebben het dan over de tijd nog vóór de enorme hausse in chemische bestrijdingsmiddelenbombardemen­ ten van de laatste decennia. De kie­ men van mevrouw Joosse's belang­ stelling voor en expertise op het ge­ bied van bodemverontreiniging wa­ ren al zichtbaar in de dissertatie die ze in 1970 voor haar promotie schreef. Rond 1975 werd het funda­ ment gelegd voor wat zou uitgroeien tot een vakgroep die momenteel hot Item is, de oecologie en de oecotoxi­ cologie. "Ecologie heet het nu, de leer van de betrekkingen tussen men­ sen, dieren en planten en hun omge­ ving, maar in de wetenschap houden we ervan om de term oecologie te handhaven".

Autodidact De komst naar de VU van plantenoe­ coloog professor Ernst heeft de ont­ wikkeling van de vakgroep enorm ge­ stimuleerd. Joosse was op oecolo­ gisch gebied in feite autodidact. "Het milieu bestond vroeger niet", zei een

Eind vorige maand or­ ganiseerde de vakgroep oecologie en oecotoxo­ iogie (faculteit Biologie) een symposium over bodemverontreiniging ter ere van fiaar af­ scheid. Dieroecologe mevrouw E.N.G. Joosse­ Van Damme is bezorgd over de toekomst van de aarde. "Er gebeuren veie desastreuze dingen in de natuur."

Prof. Joosse: 'Er zijn weinig leeuwen om ons op t e eten '

van de sprekers bij haar afscheid. Af­ faires als Lekkerkerk brachten de vraag naar wetenschappelijke oplos­ singen voor vervuilingsproblemen echter in een stroomversnelling. Pa­ rallel aan dit soort maatschappelijke processen, groeide de vakgroep oeco­ logie aan de VU. Samen met Ernst schreef mevrouw Joosse een boek over zware metalen in het milieu. Hoeveel zink of cadmium kan een bodemdiertje verdragen tot hij iets gaat mankeren? De overheid is gek op de normstellende cijfertjes die uit dergelijk onderzoek kunnen rollen. Om de discussie tussen overheid en wetenschap voortdurend open te houden, had mevrouw Joosse zitting in tal van adviserende commissies, tot haar gezondheid haar noopte ermee op te houden.

Zware wissel Dat de grond van een dichtbevolkt land als Nederland meer bescher­ ming nodig heeft, is duidelijk. Gifti­

Kuyper was er eindelijk van doordrongen dat hij het niet langer in zijn eentje af kon. Hij moest en zou studenten vinden voor zijn cursus milieu­ethiek! Zijn laatste strohalm was de Gouden Gids. De rubriek 'reclame­adviesbureaus' opende met een grote advertentie van het htAn]i Acttonteam Creatief. "Ontwer­ pen van huisstijlen; copywriting in elke taal; evenementenaan­ kleding; ontwerpen van (instant­)advertentiecampagnes." Dat klinkt veelbelovend, dacht Kuyper. Ze zaten aan het IJsbaan­ pad, zag hij, dicht bij de VU. Hij zou er nog vóór zijn werk langs gaan. Hij greep de telefoon om een afspraak te maken voor die ochtend. " Actionteam Creatief, goedemorgen. Heeft u een moment?" klonk het zangerig aan de andere kant, en Kuyper werd vergast op een klassiek muziekje. N a een minuut wachten kon hij zijn probleem uiüeggen, maar bij het woord 'snel' onderbrak de telefoniste hem en zei: "Goed, ik hoor het al. Ik zal u doorver­ binden met onze directeur instant­campagnes, de heer Sinclair de Rochemont." De directeur instant­campagnes hoorde Kuyper zeer aandach­ tig aan en stelde hem vervolgens op geaffecteerde toon enige vragen over het Centrum voor Ethische Vraagstukken. Kuyper zei dat hij hem de gegevens liever persoonlijk wilde komen brengen. "N ee, nee, meneer Kuyper, doet u dat maar niet. Onze leus is niet voor niets ' Actionteam Creatief komt naar u toe'. Zegt u maar waar wij elkaar zullen treffen." Een uur later klopte Sinclair de Rochemont op de deur van Kuypers kamer op de VU. Hij zag er keurig verzorgd uit, droeg een peperduur scherp gesneden pak en onder zijn arm klemde hij een grote tekenmap. Kuyper keek er nieuwsgierig naar en stelde de man voor toch vooral te gaan zitten. Binnen enige minuten lag zijn bureau bezaaid met voorbeelden van instant­

ge stoffen, vermesting, zuring, erosie en structuurverstoring trekken een zware wissel op de oecologische functie van de bodem. "Ik ben niet erg positief over de toe­ komst van de aarde. Er gebeuren zo­ veel desastreuze dingen in de natuur. Het is erg om te moeten constateren dat mensen kennelijk zo in elkaar zit­ ten dat ze zich niet voor openstellen voor de gevolgen van catastrofes. Ach, het zijn ook gewoon biologische eigenschappen; mensen gedragen zich precies als een dierpopulatie. Als je de toekomst grootschalig bekijkt, uitgaand van de drie factoren die wij bij ons onderzoek hanteren, te weten reproduktie, migratie en mortaliteit, dan zie je dat hel fout moet gaan. We produceren nageslacht bij het leven. Daarbij is de migratie hard aan de gang, vanuit gebieden waar minder te halen is naar betere plekken, en de sterfte wordt meer en meer uitgesteld door de stand van de medische we­ tenschap. Predatoren hebben we niet

zoveel meer, er zijn nog weinig leeu­ wen om ons op te eten." Over de toekomst op kleine schaal is ze hoopvoller. Het feit dat er maatre­ gelen genomen kunnen worden die ingrijpen in het economische stelsel, zoals met het mestbesluit betekent dat de natuur in waarde is gestegen.

Karikatuur "Met de ontwikkeling van de oecolo­ gie als wetenschap is ook de maat­ schappelijke waardering voor biolo­ gen omhoog gegaan. De moderne generatie beantwoordt nauwelijks meer aan de oude karikatuur van gei­ tenharen sokken en vlindernetje. Oe­ cologie is een mooi vak voor een christelijke universiteit. De christelij­ ke mentaliteit leert in feite dat we anti­biologisch moeten leven, dat we de normale zelfzucht die in ieder in­ dividu zit en die tot deze rampen leidt, moeten opgeven." Joosse's eigen toekomst ziet er een stuk vrolijker uit. "Het fort Hinder­

A. Kuyper Zn.

De belevenissen van een achterkleinkind (36) campagnes die Actionteam Creatief had verzorgd voor noodlij­ dende instellingen. Sinclair de Rochemont tracteerde Kuyper op allerlei termen waarvan hij weliswaar nog nooit had ge­ hoord, maar die uit zijn mond zeer vertrouwenwekkend klon­ ken. Toen het adellijke heerschap hem ook nog vertelde hoe hij erin was geslaagd om in een week tijd enkele tientallen blanke leerlingen te werven voor een zwarte school in Amsterdam­ West, was Kuyper overtuigd. Actionteam Creatief zou het Centrum voor Ethische Vraagstukken gaan redden. Kuyper verschafte hem vervolgens alle noodzakelijke informa­ tie. Sinclair de Rochemont keek even peinzend naar de beton­ nen muur achter Kuyper, en zei toen: "U hoeft zich werkelijk geen zorgen te maken, meneer Kuyper. Dat de studenten uw

Foto Sidney Vervuurt AVC/VU

dam in Nederhorst den Berg, waar­ aan ik woon is een bijzonder interes­ sant buurtje. Ik speur in oude archie­ ven naar oorsprong en ontstaan van de bebouwing. Onlangs vond ik de tekening van een brug die het vaste land verbonden moet hebben met eiland dat voor mijn deur ligt, en toen ik de wallekant nader inspec­ teerde, vond ik daar inderdaad sporen van. Eigenlijk had ook wel architect willen worden ­ bouwtekeningen boeien me in hoge mate. Zelf bewo­ nen we een van de oudste huizen daar." 'We' is professor Joosse en de andere professor Joosse, haar echtgenoot die dierfysiologie en endocrinologie do­ ceert. Bij de VU mag ze dan weg zijn, publikaties over stukjes aardbodem mogen dus nog wel verwacht gaan worden van professor Joosse.

prachtige en boeiende vakgebied nog niet massaal hebbei ontdekt is alleen het gevolg van instabiel gepositioneerde com municatie. Onze instant­campagne zal daar verandering ii brengen. Over een week zal ik u zoveel aanmeldingen overhan digen dat u een wachtlijst moet aanleggen," en hij stond op on hem ten afscheid de hand te schudden. Bij de deur draaide hij zich nog even om en zei: "Ach, neemt i mij niet kwalijk dat ik over dit platvloerse onderwerp begin maar mijn secretaresse heeft u toch op de hoogte gesteld vai onze betalingswijze?" Kuyper schudde van nee. "Ons motto luidt 'Instant­campagnes voor instant­prijzen'. Da houdt in dat wij voor iedere opdracht hetzelfde tarief vai vijftigduizend gulden rekenen. Kunt u het vandaag nog aan on overmaken? Een bedrijf als het onze kan alleen voor zo'i concurrerende prijs werken als er geen haperingen optreden ii de cash flow, zoals u ongetwijfeld zult begrijpen," en hij gaf hen zijn visitekaartje. Kuyper durfde dat niet te ontkennen en beloofde dat hij he direct zou regelen. "Volgende week, elf uur," zei Sinclair d( Rochemont, en vertrok. Kuyper draaide die ochtend voor de zoveelste keer het nummei van Actionteam Creatief, maar het bleef in gesprek. Hij kor zich toch niet voorstellen dat zo'n keurige man als Sinclair dt Rochemont een afspraak vergat. Hij wachtte tot half twaalf, er besloot toen langs te gaan bij het kantoor aan IJsbaanpad 15 Daar aangekomen trof hij alleen een monteur van PTT Tele com, die de aansluitingen uit de muur aan het schroeven was "Met de noorderzon vertrokken," verzuchtte de man. "En d( PTT kan weer naar zijn geld fluiten." Dan weet ik nog we iemand, dacht Kuyper, en wankelde aangeslagen het pand uit.l

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen