Ad Valvas 1990-1991 - pagina 311

AD VALVAS 7 FEBRUARI 1991

PAGINA 3

'Kwaliteitscontrole op onderwijs kan beter' Inspectie Hoger Onderwijs laat zich kritisch uit over 'visitatiecommissies' Frank Steenkamp Het is goed dat de universiteiten een systeem van kwaliteitszorg voor h u n onderwijs hebben opge­ zet. Maar aan die 'visitaties' valt wel nog wei veel te verbeteren. Dat zegt de Inspectie Hoger On­ derwijs, en minister Ritzen zegt het haar na. De visitatiecommissies maken hun normen niet genoeg duidelijk, werken niet systematisch genoeg en verschil­ len onderling nogal in aanpak. Dat vermindert de bruikbaarheid van hun oordelen, zo stelt de Inspectie in wat ze zelf een 'meta­evaluatieve beschou­ wing' van vier visitaties noemt. Toch spreekt ze van een bevredigende start, met bruikbare resultaten. Waardering is er vooral voor de visitatie bij wis­ kunde en informatica; die bij niet­ westerse talen is juist ver onder de maat gebleven. In een visitatie worden alle vesti­ gingen van een groep studierichtin­ gen beoordeeld. Eerst stelt elke facul­ teit een 'zelfstudie' op over zaken als vakinhoud, onderwijsvormen en stu­ dierendement. Die zelfstudie is dan richtsnoer voor het bezoek van een gezelschap onafhankelijke vakgeno­ ten. Deze visitatiecommissie ­ waarin ook een enkele buitenlandse expert zit ­ stelt tenslotte een rapport op over het onderwijs bij alle braochte vesti­ gingen. Onder druk van Ritzens voorgan­ ger Deetman ­ hebben de universitei­ ten dit visitatiesysteem opgezet. Vol­ gens sommigen wilden de instellin­ gen zich zo de nieuw ingestelde In­

spectie Hoger Onderwijs van het lijf houden. Want als er iemand moest oordelen, dan liever enkele deskundi­ ge vakgenoten dan een stel ambtena­ ren van het ministerie. De inspectie werd slechts belast met 'meta­evalua­ tie', de controle of de visitaties wel goed functioneren.

Te globaal Nu in 1990 de eerste vier officiële visitaties zijn afgerond (eerder was er proefgedraaid bij werktuigbouw, na­ tuurkunde en psychologie), kon ook de inspectie eindelijk haar zegje doen. In een vorige week door minister vrij­ gegeven rapport buigt ze zich over de visitaties bij geografie, wiskunde/in­ formatica, industrieel ontwerpen en vliegtuigbouw en bij niet­westerse ta­ len. De toon van dit rapport is ­ zoals te verwachten door de voorgeschiede­ nis ­ kritisch. Maar de kritiek lijkt ook hout te snijden. Het draait in het inspectie­rapport om de vraag of de visitaties een over­ tuigend en bruikbaar oordeel geven. Maken de commissies hun normen duidelijk en hanteren ze die conse­ quent? Hebben ze geen aspecten ver­ geten? Is hun oordeel voldoende on­ derbouwd, en is het helder verwoord? Voor geen van de visitaties worden al die vragen positief beantwoord. Van de visitatie bij niet­westerse talen blijft het minst heel. Dit verslag trdc in april aandacht met de stelling dat deze studies veel te weinig budget hebben om goed onderwijs te geven. Maar volgens de inspectie is de com­ missie veel te globaal en generalise­ rend te werk gegaan om aan dit soort uitspraken houvast te bieden. Dat geldt ook voor de kwaliteitsoordelen

uit de visitatie: bij problemen die noeg vakinhoudelijke deskundigheid slechts een deel van de studierichtin­ beschikbaar was. Bovendien zou er gen betroffen, blijft onduidelijk om altijd een onderwijskundige in een vi­ welke studies het gaat. sitatiescommissie moeten zitten. Dat de inspectie toch van een be­ De oordelen moeten van de inspec­ vredigende start spreekt, is te danken tie voortaan systematischer, gedetail­ aan de drie andere commissies. Zij leerder en beter onderbouwd zijn. Als verzamelden veel informatie en heb­ één studierichting op een bepaald as­ ben die overzichtelijk geordend. Spe­ pect zwak is, moet datzelfde aspect ciaal de commissie bij wiskunde/in­ ook bij andere studies vermeld wor­ formatica wordt geprezen voor haar den. systematische rapponage. Maar zelfs Uit reacties van de VSNU, die de hier resteert legio kritiek. Er is geen visitaties coördineert, blijkt dat men aandacht besteed aan enkele studie­ zelf ook naar verbetering streeft. Toch richtingen met zeer laag studierende­ lijkt er ook sprake van enige irritatie. ment. Ook is er te oppervlakkig geke­ ' De inspectie zou te bureaucratisch ken naar aard en omvang van het bezig zijn. Bovendien zou ze zoveel docentenkorps. Bovendien zijn in­ informatie in de rapporten willen, dat houdelijke oordelen over de studies te de minister zelf een kwaliteitsoordeel weinig onderbouwd. En dat beperkt kan uitspreken. "Maar", zei een de overtuigingskracht. VSNU­ medewerker onlangs tegen Al verschilde de werkwijze van de het Amsterdamse universiteitsblad commissies vrij sterk ­ wat de inspec­ Folia, "het rapport is in de eerste tie betreurt ­ toch krijgen ze veelal plaats de spiegel die de faculteit wordt dezelfde kritiek. Inhoudelijke oorde­ voorgehouden, en geen informatie­ len over onderwijsdoelen of program­ bron voor de minister". ma­onderdelen zouden teveel in de Precies op dat laatste ging minister lucht hangen, doordat een duidelijk Ritzen vorige week in, bij de open­ referentiekader ontbreekt. Dat roept baarmaking van het inspectierapport. de vraag op, of de vakdeskundigheid De visitaties hebben zowel een func­ van commissieleden genoeg benut is: tie bij de verbetering van het onder­ "Vele conclusies in de rapporten had­ wijs als in "het afleggen van verant­ den ook door anderen kunnen wor­ woording". De bewindsman erkent den getrokken," terwijl voor vakgeno­ dat er een spanning tussen die func­ ten voor de hand liggende conclusies ties zit. Een commissie die weet dat juist niet worden getrokken. haar rapport openbaar wordt, kan de neiging hebben haar kritiek te verhul­ Verantweoretng len. Maar Ritzen ziet ook een verster­ In haar conclusies komt de inspec­ kende invloed. Juist doordat visitaties tie terug op de samenstelling van de opetAaar worden, kan een faculteit de commissies. Ze vraagt zich af of in kritiek immers moeilijker in de wind sommige visitaties niet te sterk ver­ slaan. schillende studies bijeen zijn geno­ men, zodat niet voor elke studie ge­

Discussiestuk over onderwijs hersciireveii Het college van bestuur zal de notitie over het zogenaamde 'ver­ pHchtend onderwijs' de komende weken herschrijven. D e term 'verplichtend' zal in ieder geval verdwijnen. De notitie moet nog worden be­ sproken in het bestuurlijk overleg tus­ sen het college van bestuur en de faculteitsbesturen. In maart zal het college van bestuur de herziene tekst vervolgens opnieuw inbrengen in de commissie voor Onderwijs en Weten­ schapsbeoefening van de universi­ teitsraad. De opsteller van de notitie, F. Pij­ pers­Drenth, hoofd van het Onder­ wijsadviesbureau, heeft zich vooral verbaasd over de felle reacties van studenten op het stuk. Ze had eerder negatieve geluiden van docenten ver­ wacht. "Maar in een discussiestuk moet iets prikkelends staan, anders krijg je geen discussie." Pijpers­Drenth heeft nog geen al­ ternatief bedacht voor de term 'ver­ plichtend onderwijs', die critici onge­ schikt vonden voor de werving van studenten. "Dat is geen term om de markt mee op te gaan, maar dat is ook nooit de bedoeling geweest" aldus Pij­ pers­Drenth. (FvK)

De ondraaglijke zwaarte van een tentamen Hoogleraar Van Baars laconiek na uitspraak college van beroep over gevreesd struikelblok Economiestudenten be­ schouwen het als een onneembare hindernis: het tentamen 'Inleiding recht' van prof.dr.mr. J. Van Baars. Deze week werden twee klachten over het tentamen be­ handeld door het college van beroep voor de exa­ mens. De studenten wonnen. Erno EsKens "Ik stel mijn tentamen 'Inleiding recht' zo lang mogelijk uit", vertelt een economiestudente. "Ik hoop na­ melijk dat Van Baars over een tijdje wordt weggestuurd. Dan kan ik ten­ minste op een normale manier mijn tentamen doen." Een kleine rond­ gang langs de economische faculteit leert dat deze mening geen uitzonde­ ring vormt. Veel studenten zien van Baars liever gaan dan komen. Aan zijn colleges ligt het niet; die worden als goed beschouwd. Maar voor het tentamen 'Inleiding recht' heeft men geen goed woord over. Het zou te lang zijn, t?zwaar, en op een ondui­ delijke wijze beoordeeld worden. Van Baars is het niet eens met de aantijgingen. "Economiestudenten vinden dat ze recht moeilijk moeten vinden. En de klachten zijn nave­ nant", meent hij. "Ik denk dat het niet aan mij ligt dat de studenten pro­

blemen hebben met recht. Het is ge­ woon een kwestie van de vragen zorgvuldig lezen en beantwoorden en daar schort het nog wel eens aan. Ik houd mijn tentamens altijd keurig binnen de lijn die de faculteit heeft vastgesteld."

Eruptie Van de 400 studenten die op 1 juni het tentamen 'Inleiding recht' heb­ ben afgelegd, heeft maar 20 procent het gehaald. Desondanks blijft Van Baars bij zijn standpunt dat het tenta­ men prima te doen is. "De omvang van het tentamen is volgens mij geen probleem. Eenzelfde tentamen heb ik al eens als herhaling gegeven en toen heeft er niemand geklaagd. Er is ken­ nelijk sprake van een eenmalige eruptie van kritiek." Eenmalig of niet, heftig is de kritiek wel. Bijna tachtig economiestudenten ondertekenden onlangs een petitie waarin Van Baars' wijze van tentami­ neren wordt veroordeeld. De aan­ klacht belandde op het bureau van de examencommissie van de economi­ sche faculteit, die sindsdien probeert te bemiddelen tussen de studenten en Van Baars. Tot nu toe is de bemidde­ ling weinig succesvol gebleken, het­ geen de examencommissie wijt aan de onvermurwbare houding van Van Baars. Omdat ze weinig hoop meer hadden op een minnelijke schikking van hun problemen, brachten twee econo­ miestudenten ­ K. van Wieren en E.J. Groot ­ hun zaak vorige week voor het coUege van beroep voor de examens, de rechtsprekende instantie (op examengebied) voor de hele uni­ versiteit. De examencommissie van

economie had inmiddels openlijk partij gekozen voor de studenten. "Wij vinden dat deze zaak helemaal ^ niet voor het college van beroep hoeft te komen", verklaarde de secre­ taris van de commissie, drs. K. van den Hoeven. "Het had ook intern op­ gelost kunnen worden. Maar de do­ cent had daar heel andere ideeën over en wilde niet bijdraaien. Als de studenten hun klacht dan willen doorzetten, dan hebben ze daar recht op. In dit geval staat de examencom­ missie daarom achter de studenten."

Onbillijk Deze week besloot het college van beroep voor de examens Van Baars in het ongelijk te stellen. Het tenta­ men van 1 juni 1990 is volgens het college onbillijk beoordeeld. Zo is het niet toegestaan in het tentamen vra­ gen op te nemen die per se allemaal goed beantwoord moeten zijn ­ de gewraakte plusjesvragen - wil de stu­ dent een voldoende halen. Van Baars moet de resultaten van het tentamen als geheel bekijken. Voorts mogen goed beantwoorde vra­ gen niet fout gerekend worden om­ dat de argumentatie voor het ant­ woord fout is. Tenslotte wordt Van Baars opgedragen de slordigheden in zijn nakijkwerk te corrigeren. De bei­ de appellanten hebben volgens het college namelijk ten onrechte voor dezelfde antwoorden verschillende cijfers gekregen. Hoewel het de derde keer is dat van Baars in verband met 'Inleiding recht' op de vingers wordt getikt, blijft hij er laconiek onder. "Het is een administratief gebeuren. Er krijgt iemand gelijk en iemand ongelijk en

dan gaat het leven verder. Geen en­ kel probleem", aldus de hoogleraar. De studenten denken er anders over. Door de drie veroordelingen èn het feit dat het tentamen ook aan de Am­ sterdamse Academie voor Bank en Financien tot protesten heeft geleid, hebben de studenten zo langzamer­ hand het idee dat de problemen zul­ len voortduren zolang Van Baars op de faculteit blijft rondlopen.

Handtekening Bij een onlangs gehouden herkansing voor hetzelfde tentamen was het al­ weer mis, volgens een paar econo­ men in spé. Van Baars liet iedereen voor het maken van het tentamen een handtekening zetten onder de "tentameneisen". Legden de studenten zich daarmee vast op de voorwaarden van Van Baars? "Nee, hoor", lacht de hoogle­ raar. "Ik heb gemerkt dat men de voorpagina van het tentamen nog wel eens oversloeg, dus ik heb bij het herhalingstentamen van september een passage gezet waarin de student verklaarde het blad gelezen en gete­ kend te hebben. Ik heb tijdens het tentamen zelf de vraag gesteld wat de waarde van zo'n verklaring is. Wel, de waarde is dat ze verklaren het ge­ lezen te hebben, maar dat betekent niet dat ze het ermee eens zijn." De studenten zien er de humor niet van in; zij hebben het gevoel dat ze voor de gek gehouden worden. Er gaan dan ook stemmen op om Van Baars onder een of andere vorm van toezicht te laten stelUen. Volgens prof.dr.mr. T.M. Schalken, de voorzitter van het college van be­ roep voor de examens, ontbreken

Van Baars daarvoor de mogelijkheden. "Wij kunnen niemand onder curatele stel­ len. De regelingen voorzien daar niet in. Maar de examencommissie kan in dit geval wel actie ondernemen, lijkt mij." De examencommissie van de econo­ mische faculteit weet het nog niet. Onder toezicht stellen is wel erg zwaar, vindt secretaris van den Hoe­ ven. Misschien dat van Baars wel ge­ vraagd kan worden zijn tentamens vooraf te laten beoordelen door de commissie. "We zouden het van Baars wel kunnen vragen, maar daar­ over is eigenlijk nog niet gesproken." Van Baars voelt er, ondanks de stroom klachten, niets voor zijn tenta­ mens vooraf te laten goedkeuren. "Waarom zou dat nodig zijn? Het gaat hier om een tweetal individuele zaken. Men mag daar geen algemene conclusies uit trekken", vindt hij.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen