Ad Valvas 1990-1991 - pagina 60

AD VALVAS 13 SEPTEMBER 1990

PAGINA 8 I

Het probleem van het oprispend maagzuur

r

Welvaartskwaal is goed voor een miljardenomzet Het is een typische wei­ vaartskwaal: oprispend maagzuur, oftewel het terugstromen van de maaginhoud in de slok­ darm. Een op de twintig volwassenen heeft er last van. Dankzij een nieuw geneesmiddel is het probleem meestal uitstekend aan te pak­ ken. Maar ook dit won­ dermiddel heeft verve­ lende eigenschappen, concludeert drs. E.C. Klinkenberg­Knol, die sinds 1983 onderzoek naar het medicijn doet.

Martin Enserink

Als je maag moeite heeft je tempo bij te houden. Onder dat motto verkoopt de fabrikant van Rennies in de recla­ mespotjes het bekendste maagtabletje van Nederland. Hoe hoog dat tempo wel kan liggen zien we aan een snelle stewardess, die dankzij kordaat ingrij­ pen een vallend flesje weet op te van­ gen.' Rennies biriden maagzuren en ma­ ken ze daardoor onschadelijk. Vol­ gens drs. E.C. Klinkenberg­Knol, gastro­enteroloog in het VU­zieken­ huis, worden de tabletjes vaak geslikt bij problemen die eigenlijk niet de maag maar de slokdarm betreffen, of nog exacter: de afsluiting tussen bei­ de organen. Als de sluitspier tussen maag en slok­ darm (de sfincter) te wijd is en 'open staat', kan de maaginhoud terugstro­ men in de slokdarm, wat een akelige, brandende pijn veroorzaakt. Bijna ie­ dereen heeft er wel eens last van. Klinkenberg heeft zich als arts gespe­ cialiseerd in patiënten bij wie de sfincter zo slecht functioneert dat het maagzuur bijna chronisch in de slok­ darm stroomt. De zure maagsappen zorgen daardoor niet alleen voor ster­ ke pijnen, maar veroorzaken ook ont­

stekingen, bloedingen en vernauwin­ gen van de darm. Soms kunnen pa­ tiënten bijna niet meer eten van de pijn. Hun leven wordt beheerst door brandend maagzuur.

markt. Nader onderzoek wees uit dat de tumoren niet aan het medicijn zelf te wijten waren, maar aan de invloed van het hormoon gastrine, dat de maag in grote hoeveelheden gaat produceren zodra de maaginhoud Succes minder zuur wordt. Bovendien ble­ ken de bij vrouwtjesratten geconsta­ ~ Bij de diagnose en de bestrijding van de gastro­oesofageale refluxziekte, zo­ teerde gezwellen bij geen enkel ander proefdier op te treden. Tenslotte, als de kwaal officieel bekend staat, is zegt Klinkenberg, verdwijnen de ge­ de laatste tien jaar veel vooruitgang zwellen weer als met de behandeling geboekt. Klinkenberg promoveert gestopt wordt. "Het is geen echte deze week op een proefschrift waarin kanker. Het proces is reversibel." die vernieuwingen worden uiteenge­ Of patiënten aan hetzelfde risico zet en geëvalueerd. Zo is aan de VU bloot staan als de laboratoriumratten een systeem ontwikkeld waarmee moet de toekomst uitwijzen. Tot dus­ over een heel etmaal de zuurgraad verre is er nog niets dat daar op wijst, (pH) in de slokdarm, vlak boven de sfincter kan worden gemeten. De pa­ maar Klinkenberg houdt er nog steeds rekening mee dat zich gezwel­ tiënt moet daarvoor 24 uur lang een slangetje via de neus tot bijna onderin len zullen ontwikkelen, vooral bij die patiënten bij wie het gastrinegehalte de slokdarm laten hangen. O nderin sterk verhoogd is. Regelmatige con­ het buisje zit een pH­metertje; de ge­ trole van de toestand van de maag gevens worden digitaal opgeslagen in blijft dan ook nodig, vooral omdat een apparaatje zo groot als een poc­ wie eenmaal aan de Omeprazol is, de ketboek, dat gemakkelijk mee kan rest van z'n leven moet blijven slik­ worden gedragen. ken. Een paar dagen zonder, en de Maar de belangrijkste vooruitgang problemen zijn terug. kwam begin tachtiger jaren: het Zweedse farmaceutische concern Astra kwam met Omeprazol, een Flink vermageren medicijn dat de vorming van zuren in Helemaal gerust is de medische stand de maag grotendeels plat legt. Het ei­ er dus nog niet op. Reden om men­ genlijke probleem, de terugstroom sen die aan de reflux­ziekte lijden van de maaginhoud naar de slok­ eerst maar eens ranitidine, een ouder darm, wordt daar niet mee opgelost. en waarschijnlijk onschuldiger mid­ Maar doordat de maagsappen veel del, te geven. Pas als dat niet werkt, minder zuur zijn, gaat de slokdarm komt Omeprazol ter sprake. niet ontsteken en blijven de bijbeho­ Maar voordat er ook maar een pil ge­ rende pijnen achterwege. slikt is, horen patiënten eigenlijk te Klinkenberg en haar collega's waren proberen hun gedrag te veranderen. de eerste groep buiten Zweden die De refluxziekte is een typisch wester­ het middel testten. Met zeer veel suc­ se welvaartsziekte, die in de hand ge­ ces, zoals uit haar proefschrift blijkt. werkt wordt door copieuze maaltij­ Zo'n 90 procent van de patiënten den, vet voedsel, alcohol en een zit­ heeft geen enkel probleem meer na tend bestaan. "Als je met collega's uit behandeling. Bij de oude generatie niet­westerse landen praat...", zegt zuurremmende middelen was dat Klinkenberg. "Daar bestaat het hele maar 40 a 50 procent. "Het werkte probleem niet." dus fabuleus, echt ongelooflijk", zegt "Maar gedragsverandering is moeilijk Klinkenberg. "Het leek wel een won­ hoor. Een pilletje slikken is veel ge­ dermiddel". makkelijker. Hoewel, ik heb een paar patiënten gehad, vooral vrouwen, die Gezwellen de refluxziekte aangrepen om eens flink te vermageren. Die hebben uit­ Leek. Want in 1984 kwam de dom­ eindelijk geen medische ingreep no­ per. Uit Zweden kwam het bericht dig." dat Omeprazol bij vrouwelijke ratten gezwellen in de maag kon veroorza­ Big business ken. "Een enorme teleurstelling", herinnert Klinkenberg zich. Wereld­ Omeprazol is de laatste jaren inzet wijd werd de verstrekking van het geweest van een keiharde concurren­ medicijn voorlopig stopgezet. De tiestrijd in de farmaceutische wereld. schrik zat er goed in. Glaxo, de Engelse fabrikant van rani­ Toch is Omeprazol inmiddels op de tidine en tot voor kort marktleider.

Apparaatje om 2 4 u u r per dag de zuurgraad ( p H ) in het onderste deel van de slokdarm te meten. De gegevens worden naar een klein computertje gestu u rd dat de patiënt bij zich draagt.

zag een deel van de omzet wegstro­ men richting Zweden. "Ze hebben echt van alles gedaan om dit nieuwe middel in diskrediet te brengen", vindt Klinkenberg. "Ze hebben be­ paalde wetenschappers aan hun kant, die blijven beweren dat O meprazol niet deugt. Zolangzamerhand wor­ den dat wel roependen in de woes­ tijn". "Laatst kwam er weer zo'n bericht in de kranten dat Omeprazol echt kan­ kerverwekkend zou zijn. Daar bleek uiteindelijk niets van waar te zijn. Maar de patient denkt toch: waar rook is, is vuur."

"Het is ook wel logisch. Elk medicijn dat je mensen levenslang voorschrijft is big business. Dat geldt voor bloed­ drukverlagers, cholesterolremmende middelen, en ook voor dit. Er staan miljarden op het spel".

Eisprong steeds beter te voorspellen Gynaecoloog onderzoekt betrouwbaarheid en nut van hormoontest Organon Deze test meet het LH­gehalte niet in het bloed maar in de urine. Uit Marti­ nez' onderzoek blijkt dat dit een be­ trouwbare methode is,­ omdat een piek in het bloed binnen een half uur gevolgd wordt door een piek in de urine. Als de test zowel 's ochtends als 's avonds wordt gedaan, valt de ovulatie vrijwel altijd 16 tot 28 uur na het eerste positieve testresultaat, luidde een andere conclusie van het onderzoek.

Martin Enserink

Dankzij een nieuwe hormoontest is het mogelijk het moment van de eisprong tegenwoordig nauw­ keurig èn eenvoudig te voorspel­ len. Tot die conclusie komt dr. A. Ramon Martinez in het proef­ schrift A test for urinary LH sur­ ge detection, waarop hij vorige week promoveerde. De nieuwe test is op de markt gebracht door Organon. De eisprong of ovulatie, het vrijko­ men van een rijpe eicel uit de eier­ stokken, luidt bij vrouwen het begin in van de maandelijkse vruchtbare pe­ riode. Al decennia lang zijn gynaeco­ logen op zoek naar een zo betrouw­ baar mogelijke test voor het voorspel­ len van het exacte moment waarop dit

Ruim tachtig procent van de onderzochte vrou wen blijkt zonder ervaring in s t a a t de test op de juiste manier u it te voeren

plaatsvindt. Dat is onder meer van belang voor paren die moeilijk kinde­ ren kunnen krijgen, bij kunstmatige inseminatie, en bij de diagnose van verschillende afwijkingen. Een van de meest betrouwbare in­ dicatoren voor het op handen zijn van de ovulatie is een plotselinge scherpe verhoging van de hoeveelheid LH (lu­ temiserend hormoon) in het bloed.

Die wordt steevast gevolgd door een spoedige eisprong. De gynaecoloog Martinez onder­ zocht de betrouwbaarheid en de toe­ passingen van een test die gebruik maakt van die piek in het LH­gehalte: de LH Color­test, een door O rganon ontwikkelde methode die vooral in Europa, Japan en Australië veel ver­ kocht wordt.

Natuurlijk Het voordeel van de test is volgens Martinez dat hij eenvoudiger en goed­ koper is dan andere methoden om de ovulatie voorspellen. De proef kan thuis uitgevoerd worden, zodat de pa­ tient zich niet dagelijks bij het zieken­ huis hoeft te vervoegen. Bovendien is de test volgens Marti­ nez zo nauwkeurig dat het 'opwekken' van een exact getimede ovulatie door middel van hormonen vaak niet meer

nodig is. Het voordeel daarvan is dat het natuurlijke verloop van de cyclus niet gestoord wordt. Martinez keek ook naar de patiënt­ vriendelijkheid van de LH Color­test. Van de onervaren proefpersonen bleek tachtig procent m staat op de juiste wijze de LH­piek vast te stellen; volgens Mar­ tinez voldoende om van een "betrouw­ bare thuismethode" te spreken. Ook voor mensen die aan 'natuurlijke geboortenregeling' doen is het tijdstip van ovulatie ­ het begin van de vruchtba­ re periode ­ een belangrijk gegeven. Voor hen biedt de LH­test echter geen nieuwe perspectieven. Omdat mannelij­ ke zaadcellen een levensduur van enkele dagen hebben, is bij deze methode ge­ slachtsgemeenschap drie a vier dagen voor de eisprong al uit den boze. De LH­ test waarschuwt pas 16 tot 28 uur van tevoren. Als die positief uitvalt, kan het al te laat zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen