Ad Valvas 1990-1991 - pagina 509

AD VALVAS 23 MEI 1991

PAGINA 7

Vrijgevochten NCSV botste met rigide VU Protestantse studentenvereniging twijfelde tussen God en Marx Erno Eskens Elf studenten van verschillende uni­ versiteiten, waaronder één van de VU, richtten in 1896 de NCSV op. In navolging van verenigingen in het buitenland stond de evangelisatie aanvankelijk centraal. Studenten moesten worden bestookt met de blij­ de boodschap. "De NCSV zag de stu­ dentenwereld, die in die tijd door het corps werd gedomineerd, als een vij­ andige wereld", vertelt Van den Berg. Van de eerste NCSV­leden werd daarom verwacht dat zij een "voor­ beeld van vroomheid" waren om zo de ongelovige studenten de pracht van het Christendom te tonen. Aan de VU hadden de vrome NCSV'ers het niet makkelijk. Abra­ ham K uyper, die in 1880 de VU stichtte, verweet hen een slappe hou­ ding. Evangeliseren was niet genoeg, vond hij; de NCSV moest openlijk waarschuwen tegen de gevaren van de staatsuniversiteiten "die meer jam­ mer verspreiden dan bordeelen en kroegen." Contacten met studenten van andere universiteiten waren vol­ gens Kuyper alleen nuttig om deze studenten op hun dwaling te wijzen. De geestelijke vader van de VU had nog meer kritiek: De NCSV vereiste van haar leden slechts "erkenning van Jezus Christus als Zoon van God en verlosser der wereld", een formule die volgens Kuyper bijna iedereen ("op joden en atheïsten na") kon be­ lijden. Zo'n grondslag zou studenten van de staatsuniversiteiten nooit kun­ nen wapenen "tegen het gif dat hun ongeloovige professoren dagelijks verspreiden."

Ruimere doelstelling Ondanks de tegenwerking van Kuy­ per en de zijnen bleven gereformeer­ de studenten van de VU en van K am­ pen lid van de NCSV, weet Van en Berg. In 1918 kregen deze studenten ook de Gereformeerde K erken over zich heen. Aanleiding daartoe was de vervanging van de toch al slap gevon­ den grondslag van de NCSV door een nog ruimere 'doelstelling'. De gere­ formeerde studenten werd verzocht het lidmaatschap van NCSV op te ge­ ven. De meeste gereformeerde NCSV­leden gaven geen gehoor aan de oproep, volgens Van den Berg. Na de eerste wereldoorlog kwam er in de NCSV meer aandacht voor de ontwikkelingen in de maatschappij. De, inmiddels eenzijdig bevonden, nadruk op bijbelkringen en evangeli­ satie verdween. "De eerste wereld­ oorlog werd ervaren als een enorme schok", legt Van den Berg de accent­ verschuiving uit terwijl hij nog en shaggie tussen zijn tanden steekt. "Het was een grote oorlog met gif­ gassen en massale vernietiging. Er kwamen in de studentenwereld aller­ lei pacifistische stromingen. De NCSV koos niet voor het pacifisme, maar besloot wel meer naar buiten te treden. In de jaren dertig werden er bijvoorbeeld kampen georganiseerd voor werklozen. Dat was iets bijzon­ ders, want werklozen en studenten spraken normaal niet met elkaar."

VU­studenten werd in 1918 Officieel het lid­ maatschap van de Ne­ derlandse Christen­Stu­ denten Vereniging (NCSV) ontraden. De protestantse studenten­ club was te vrijgevoch­ ten volgens de VU en de Gereformeerde Kerken. Afgelopen donderdag promoveerde theoloog A.J. van den Berg aan de VU op de geschiede­ nis van de NCSV.

Van den Berg: 'De NCSV heeft echt een voortrekkersrol gespeeld'

tige periode brak aan. Maar rond 1970 kwam de vereniging in de pro­ blemen. De ontkerkelijking sloeg toe, vertelt Van den Berg, en studenten lieten zich niet meer organiseren in verenigingen. Ook de NCSV kreeg met leegloop te maken. Als uitvloeisel van de democratise­ ringsgolf van eind jaren zestig koos de leiding van de NCSV voor het marxisme. Zo kon het gebeuren dat de CPN werd gevraagd een 'zuivere koers' voor de NCSV uit te stippelen. "Kiezen voor de CPN was eigenlijk een keuze tegen het establishment", verklaart Van den Berg de plotselin­ ge ruk naar links. "In de jaren zeven­ tig moest alles plotseling anders. Het onrecht in de wereld moest aan de kaak gesteld worden. Daarom liet de NCSV allerlei persberichten uitgaan.

zoals dat bij de ASVA en de SRVU ook gebruikelijk was." Die persberichten gingen over onder andere onder­ drukking, het recht op abortus, het voordeel van kraken en de verschrik­ kingen van de Vietnamoorlog.

Marx geen succes Maar terwijl de leiding de wereld trachtte te verbeteren met persbe­ richten, verliet het gros van de stu­ denten de NCSV. Zij waren het niet eens met de plotselinge bekering tot Marx. Terugkijkend op de commu­ nistische jaren van de NCSV consta­ teerde de oud­lid Bas de Gaay Fort­ man destijds: "De NCSV was de NCSV niet meer. Openheid, levens­ vreugde en tolerantie: het bestond niet meer. De NCSV was een ideolo­ gie geworden (..) Het stond allemaal

in het teken van Marx. Er was geen ruimte meer voor andere dan de his­ torisch materialistische opvattingen." Omdat Marx weinig nieuwe studen­ ten naar de NCSV wist te lokken zak­ te de vereniging na 1970 als een plumpudding in elkaar. Waren er in 1965 nog 2400 leden, in 1973 was het ledental al gedaald tot zo'n 300. In 1985 besloten de 150 resterende le­ den hun vereniging op te heffen. De geldproblemen waren te groot en er was weinig hoop op een nieuwe toe­ loop van studenten.

Ontmoetingsplaats Terugblikkend op een slordige ne­ gentig jaar NCSV denkt Van den Berg dat de vereniging een belangrij­ ke rol heeft gespeeld bij de vorming van protestantse studenten. "De

NCSV bereidde hen voor op het le­ ven na de studie. De activiteiten van de NCSV waren bedoeld als aanvul­ ling op het onderwijs. Er werden bij­ belkringen belegd en politieke, socia­ le of literaire bijeenkomsten. Tegen­ woordig doen het Studentenpasto­ raat, Bezinningscentrum en Studium Generale hetzelfde." Opvallend is dat in de hoogtijdagen van de vereniging 10 procent van de Nederlandse studenten lid was. En dat terwijl de NCSV geen gezellig­ heidsvereniging was. "Men deed er ook wel aan gezelligheid, maar de NCSV was geen corps. De nadruk lag op de vorming", volgens Van den Berg. Veel corpsleden waren wel lid van de NCSV. Op zich was dat vrij opmerkelijk. Vooral in de periode vóór de Tweede Wereldoorlog meed het slempende corps namelijk ieder contact met niet­corpsleden, die min­ achtend 'knorren', 'varkens' of 'nihi­ listen' werden genoemd. K laarblijke­ lijk had de vormingskant van de NCSV zoveel aantrekkingskracht op de corpsleden dat zij zich over hun minachting heen zetten, volgens Van den Berg.

Om de tafel

Ontkerkelijking Nog voordat de Tweede Wereldoor­ log uitbrak maakte de NCSV zich al zorgen over het opkomende fascisme. De vereniging die door contacten met een Duitse zustervereniging vrij goed op de hoogte was van de situatie in Duitsland, uitte zich vooral kri­ tisch over het antisemitisme. Toen de joden tijdens de oorlog het lidmaat­ schap van niet­commerciële vereni­ gingen als de NCSV werd ontzegd, was het voor de NCSV een logische stap zichzelf op te heffen. Na de tweede wereldoorlog werd de NCSV heropgericht. Een relatief rus­

NICO Boink AVCAU

Foto Bram de Hollander

Vriendenboek voor Gerbrandy Voor emeritus hoogleraar privaatrecht Gerbrandy zelf was het een echte verrassing. De overige aanwezigen van de ontmoetingsdag van de juridische faculteit waren wèl van tevoren ingelicht en speciaal gekomen om de uitreiking van het Liber Amicorum Qui bene distinguit bene docet mee te maken. Hiermee kwam volgens decaan Doek een einde aan het mysterie dat "een van de grote zonen van de faculteit" dit eerbetoon nog nooit ten deel was gevallen, ook al verliet hij reeds in 1969 de VU. Gerbrandy relativeerde de hem aangeboden bundel door bij de bijdragen van de oud­leerlingen enkele ironische op­ merkingen te plaatsen: "Wat u hier schrijft lijkt me héél erg interessant..." Maar natuurlijk uitte hij ook zijn dank: "Jon­ gens en meisjes, wat waren het leuke jaren. En ze hebben verdorie ook nog enig resultaat gehad!" Doek, borrel. (AS)

De geschiedenis van de NCSV laat ook het belang van de vereniging als ontmoetingsplaats zien. Omdat de vereniging landelijk opereerde, kwa­ men studenten uit de verschillende universiteitssteden er met elkaar in contact. Gereformeerde en hervorm­ de studenten zaten daarbij gezamen­ lijk om de tafel, terwijl hun kerken nog niet met elkaar spraken. Ook werden er regelmatig communisten en liberalen uitgenodigd om lezingen te geven. De NCSV had, volgens Van den Berg, een voortrekkersrol binnen de protestantse wereld. Dat de vereni­ ging al in 1918 haar streng christelij­ ke grondslag verving door een ruime­ re doelstelling, is daar een aardig voorbeeld van. Daarmee liep de NCSV bijvoorbeeld zo'n vijftig jaar vooruit op de gebeurtenissen aan de VU. Opvallend is ook dat de NCSV al vanaf de oprichting zowel gerefor­ meerde als hervormde studenten toe­ liet. Daarmee liep de NCSV volgens Van den Berg vooruit op de oecume­ ne die tegenwoordig in de kerken op­ gang doet. "De NCSV heeft dus echt een voortrekkersrol gespeeld", besluit Van den Berg die zelf overigens geen lid is geweest van de NCSV.

A. J. van den Berg. De Nederlandse Chnsten­Stu­ denten Vereniging 1896­1985. Uitgevenj Boe­ kencentrum B.V., 's Gravenhage. ISBN 90 239 0084/cip. Prijs/47,50­

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen