Ad Valvas 1990-1991 - pagina 5

I PAGINA 5

AD VALVAS 23 AUGUSTUS 1990 |

Uitleggen zonder te liegen 'Professor Post' brengt schoolkinderen en wetenschappers bij elkaar Henk Vlaming 'Wat zou u doen met het afval op een ruimtereis? In zakken aan de buiten­ kant van de shuttle hangen, zodat het in de dampkring verbrandt? Ge­ bruikt u het misschien als mest voor het telen van gewassen in het ruimte­ station, of dumpt u het gewoon in een zwart gat waar u toevallig langs komt?' Deze en andere vragen stel­ den Amerikaanse schoolkinderen vo­ rig jaar aan gerenommeerde weten­ schappers. Naar het voorbeeld van correspondentienetwerken in Ameri­ ka en Israel heeft de Stichting PWT (Publieksvoorlichting over Weten­ schap en Techniek) in N ederland Professor Post gelanceerd. Zeven­ honderd kinderen tussen 10 en 12 jaar uit Haarlem en Amersfoort cor­ responderen vanaf oktober met 150 professoren, AIO's en universitaire docenten over wetenschappelijke we­ tenswaardigheden. Ongeveer twintig wetenschappers van de VU hebben zich al aangemeld om aan het project deel te nemen. Onder hen vooral veel bètaweten­ schappers, veel onderzoekers, meestal mannen en weinig hoogleraren. De deelnemende kinderen krijgen een onderzoekspakket met een opdracht rond een centraal thema, een paar eenvoudige instrumenten, informatie over het opzetten van eigen onder­ zoek en het uitvoeren van proefjes. De eerste opdracht in oktober luidt dat de kinderen een overlevingsplan moeten maken voor een reis per luchtballon. Hun bevindingen mel­ den ze per brief aan hun onderzoe­ ker. Die schrijft terug wat hij er van vindt.

Geprikkeld "Zelf zou ik voor een andere op­ dracht hebben gekozen", zegt dr. R.D. Vis, kernfysicus aan de VU. Hij verwacht als kerngeleerde maar een geringe bijdrage te kunnen leveren aan het avontuur per ballon. Vis heeft zich zonder bedenkingen aan­ gemeld voor Professor Post, omdat hij fervent voorstander is van de po­ pularisering van wetenschap. "Dat is een uiterst belangrijke zaak", meent hij. "Als het voor ouden van dagen was geweest had ik het ook gedaan. Het is tegenwoordig bijna een ver­ plichting om de maatschappij te laten profiteren van de wetenschap. Ook is het goed om de belangstelling voor wetenschap in een zo vroeg mogelijk

De waarheid simplifice­ ren, maar ook niet te­ veel liegen. Dat wankele evenwicht moeten we­ tenschappers zien te vinden als ze met kinde­ ren over wetenschap corresponderen. In ok­ tober start Professor Post, een experiment waarbij 150 universitai­ re medewerkers 700 kinderen per brief bege­ leiden bij het uitvoeren van wetenschappelijk getinte opdrachten.

stadium op te wekken. Ik denk dat ik ook geprikkeld ben door het tegen­ vallend aantal studenten dat we op de faculteit hebben." Dr. J.T. Ketel, eveneens kernfysicus, heeft zich uit nieuwsgierigheid voor Professor Post opgegeven. "Ik heb te maken met studenten van een be­ paalde leeftijd", legt hij uit. "Ik vind het leuk om eens te kijken wat er voor die tijd dat ze aan de universiteit komen gebeurt. Ik verwacht van kin­ deren veel spontane reacties." Net als collega Vis denkt hij niet dat de kin­ derbrieven zullen overlopen met vra­ gen over kernfysica. "Toen mijn kind naar de brugklas ging, koos de school een aantal vaders uit om iets over hun beroep te vertellen. Ik had me ook opgegeven, maar de belangstel­ ling van de kinderen ging uit naar beroepen als bankdirecteur en vliege­

De vrouw achter de baüe opende zijn paspoort en keek langdu­ rig naar zijn foto. Ach natuurlijk, dacht hij, die foto is al acht jaar oud. Zijn haar was toen nog keurig in model geknipt, don­ kerblond en zijn huid was nog glad. De man die zij nu voor zich zag was slordig gekleed in korte broek en Hawaii­shirt, had te lang haar, grijze bakkebaarden en een donkere zonnebril ietwat afgezakt op zijn neus. De rimpelvlakte op zijn voorhoofd verried een leven van langdurig en ingespannen denken. De vrouw toetste zijn naam in op de computer: A. Kuyper, ge­ boren 1944. Even bekroop hem een onrustig gevoel. Had hij al zijn parkeerbonnen wel voldaan, zijn alimentatie steeds op tijd betaald? Maar de naam Kuyper bleek onbezoedeld, want hij kon doorlopen. Hij pakte een karretje en liep naar de lopende band in afwach­ ting van zijn koffers. "Check nu maar als laatste in," had Bok­ king hem aangeraden, "dan geven ze je een stoel die over is in de business class, krijg je een lekker biefstukje en je koffers lig­ gen vooraan op de lopende band." De voorspelling van zijn buurman was op de heenweg zowaar uitgekomen. De terugreis was echter minder voorspoedig verlopen. Niks biefstuk, en een stoel naast een pijproker. "Je moet af en toe een stinkende, donkere steeg inslaan om an­ deren voor te zijn," zo luidde het credo van Bokking. De koffers van Kuyper kwamen als laatste in zicht. "Deze steeg liep weer eens dood, Bokking," dacht hij grimmig. "Iets aan te geven, meneer?" De douanebeambte keek hem doordringend aan. Kuyper twijfelde. Een kilo Turks fruit, een fles raki te veel, twee sloffen Turkse sigaretten voor Bokking, en een hele stapel goedkope voorbespeelde cassettes. En dan die vier maatkostuums die hij met het oog op zijn openbare we­ tenschappelijke optredens in een ateliertje in Istanboel had la­

nier. Ik denk dat ongeveer de helft van de kinderen geïnteresseerd is in wetenschap. Ik ben heel benieuwd wat voor vragen die kinderen heb­ ben. Ik verwacht dat er toch wel een paar zullen kokien waarvan ik me achter de oren zal krabben. Dat is een leuke uitdaging. Ik heb een na­ tuurkundige opleiding gehad en ik kan ook over andere dingen dan kernfysica schrijven. Bijvoorbeeld over hoe een stoommachine werkt. Het heeft geen zin om iets uit te leg­ gen dat niet aansluit bij de belevings­ wereld van een kind. Ik denk dat ik veel met voorbeelden zal werken, of ik duik in de science fiction. Mis­ schien kan ik ook een historisch voorbeeld nemen, zoals de uitvinding van de polaroid­foto. Hoe kan het dat een foto een vlek te zien geeft, zon­ der dat die belicht is? Bij de kernfysi­

ca zou ik kunnen wijzen op de medi­ sche toepassingen: het bestralen van patiënten of het opsporen van dingen in het bloed."

Onzin verkondigen "Kinderen kunnen op een leuke ma­ nier met wetenschap bezig zijn", meent drs. G. van Overbeeke, bio­ loog aan de VU en kandidaat­mentor van Professor Post. "Dat herinner ik me uit mijn eigen jeugd. Je zat met vragen, zoals waar het heelal stopt. Je moet een kind in drie regels kunnen uitleggen wat je bedoelt. Dat bete­ kent dat je creatief met de waarheid moet kunnen omgaan. Je moet kin­ deren in hun vraag bevredigen, maar je moet ook geen onzin verkondi­ gen." Van Overbeeke is gespecialiseerd in reageerbuisbevruchting. Anders dan

A. Kuyper Zn.

Belevenissen van een achterkleinkind ten maken voor de ongelooflijke prijs van een goed N ederlands pak! Hij besloot te antwoorden met 'nee'.T)e beambte gebaarde hem door te lopen. Toen hij zijn karretje de aankomsthal binnenduwde, dacht hij even dat hij een bekend gezicht zag in de massa van wachtende mensen, en hij kreeg een betrapt gevoel. Het was lang geleden dat Trudy hem had afgehaald als hij terugkwam van een inter­ nationaal congres. Vier jaar waren ze al weer uit elkaar, maar hij bleef op straat andere vrouwen voor haar aanzien. Het bleek altijd een vergissing. De taxi scheurde met 130 km per uur over de linkerbaan. N og voordat hij zich goed en wel had gerealiseerd dat het eens een keer niet regende bij zijn terugkomst in Nederland, nam de taxi

volwassenen hebben kinderen van twaalf jaar daar meestal nog geen mening over. Hij denkt daarom dat het niet moeilijk zal zijn om zijn pu­ pillen er iets over te vertellen. Het is immers een onderwerp dat zich mak­ kelijker laat uitleggen dan algebra. "Je moet het wetenschappelijk jargon vermijden. Dat kan, want voor de meeste vaktermen bestaan N eder­ landse woorden. Verder hangt wat je vertelt af van de reactie van een kind. Ze zijn niet allemaal even geïnteres­ seerd. Normaal vertel ik niet zo uit­ voerig aan kinderen waar ik mee be­ zig ben. Als ze er naar vragen zeg ik dat ik op een kantoor werk of in een hele grote school."

al de afslag naar Amsterdam­Zuid. In de verte zag hij de rozero­ de neonletters van de Vrije Universiteit boven de bomen opdoe­ men. Zijn gezicht betrok. "Net een hoerenkast met die kleu­ ren," dacht hij. Even later draaide de taxi de Giottostraat in en stopte voor de deur van zijn huis. Bij Bokking brandde geen licht. Nog drie dagen om zijn vakantie van zich af te zetten, en dan zou hij aan de slag moeten bij het Centrum voor Ethische Vraagstukken, waar hij voor een jaar was gedetacheerd. Voor het eerst sinds 1975 was er op de VU geen plaats meer voor colleges over Karl Marx. Vorig jaar had Kuyper nog een werkgroep gegeven over de rol van het milieu in de marxistische theorie. Zeer waardevol en verhelderend volgens hemzelf, maar zijn collega's dachten er anders over toen er vlak voor de zomer bezuinigd moest worden bij de faculteit der wijsbegeerte. Sinds de val van de Berlijnse Muur waren er steeds meer be­ richten gekomen over de smeerboel die de industrie in het Oostblok veroorzaakte. "Analyses over het milieu in Karl Marx­ stadt kunnen we nu gewoon in de krant lezen. 'Das Kapital' kan naar De Slegte, al vraag ik me af of die het wil hebben," had een van zijn collega's geschamperd. Kuyper was in mineurstemming naar Turkije vertrokken, maar onder het sterrendak waar meer dan 2500 jaar geleden de filo­ sofen Thales en Heraclitus hadden gewandeld, had hij zich hervonden. Er moest weer een straffe, kuyperiaanse wind gaan waaien op de VU, zo nam hij zich voor. De achterkleinzoon van Abraham Kuyper, de oprichter van de Vrije Universiteit, liet zich niet op een zijspoor zetten. Dit was de eerste aflevering van het wekelijkse feuilleton 'A Kuyper Zn. Belevenissen van een achterkleinkind.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen