Ad Valvas 1990-1991 - pagina 35

AD VALVAS 30 AU GU STU S 1990:

PAGINA 7

Het is wennen aan de nieuwe vrijlieid Verslag van een bezoek aan de Oostduitse Humboldt Universiteit Erno Eskens

Met een zuivering van het docentenbestand en de introductie van nieu­ we vakken probeert de Oostduitse Humboldt­ Universiteit zicfi te ont­ doen van het commu­ nistische verleden. IViaar het hervormingsproces verloopt nog moeizaam. Vroeger mocht je als westerling het gebouw niet betreden, maar sinds de val van de muur is dat veranderd. "Wij hebben de poorten geopend," glimlacht Frau Dr. Gertraud Ruch, voorlichtster van de Oostberlijnse tjumboldt Universiteit. "Ais ik vroe­ ger met u had willen praten dan had ik daar eerst toestemming voor moe­ ten vragen. U was hier trouwens so­ wieso niet binnengekomen. Maar sinds kort is de universiteit open voor bezoekers." "Er zijn natuurlijk fouten gemaakt," aarzelt Frau Dr. Gertraud Ruch als ik haar naar het verleden vraag, "maar ieder systeem heeft zijn fou­ ten. Je mag daarom niet zeggen dat het marxisme­leninisme ondraaglijk is. Marxisme­leninisme heeft be­ staansrecht, maar de wereldsituatie en de mens zijn er nog niet rijp voor. Op zich zijn de ideologieën niet slecht. Ik hoop dat de mens ooit nog zo rijp wordt, maar wij zullen het wel niet meer meemaken."

Sleutelen Aan de Humboldt Universiteit is men momenteel bezig de leerstof te herschrijven. De verouderde en pro­ pagandistische boeken moeten weg, erkent Ruch, en er moeten snel nieu­ we voor in de plaats komen. Ook de opzet van de colleges wordt veran­ derd. "Bovendien komen er allerlei nieuwe vakgebieden bij zoals BRD­ recht, politicologie, informatica en bedrijfskunde." Er wordt dus behoorlijk gesleuteld aan het onderwijs, vertelt Ruch, maar uit de hervormingen mag niet gecon­ cludeerd worden dat de oude vorm van wetenschap heeft afgedaan. "Het marxisme­leninisme is als weten­

schap hoogst interessant. Men moet zich er eigenlijk nog verder in verdie­ pen om dat te begrijpen." Ruch pleit weliswaar voor verder on­ derzoek naar het communisme, maar wil niet terug naar de tijd van voor de 'Wende'. De SED (de officiële Oost­ duitse socialistische partij) mag geen rol meer spelen in de universiteit. "De partij zag kerkbezoek bijvoor­ beeld niet graag en het werd zelfs be­ straft. Maar waarschijnlijk maakt ie­ der land fouten." Veel SED­docen­ ten zijn er overigens niet meer aan de Humboldt Universiteit, want men heeft een radicale zuivering doorge­ voerd. Veel faculteitsleiders zijn 'af­ gelost' en er is een nieuwe rector." Dat er drastische hervormingen heb­ ben plaatsgevonden, betekent volgens Ruch niet dat er iets mis was met de wetenschappelijke kwaliteiten van de Humboldt Universiteit. "Maar liefst 27 Nobelprijswinnaars, waaronder Albert Einstein, Max Planck, Otto Hahn en Theodor Mommsen heb­ ben hier gewerkt. Dat zegt toch iets over de kwaliteit." De voorlichtster wil de universiteit in een goed daglicht plaatsen. Ze heeft daar alle reden toe, want er zijn plan­ nen voor een fusie met de Freie Uni­ versitat, de Westduitse tegenvoeter van de 'unfreie' Humboldt Universi­ teit. En met de fusie dreigt weer een reorganisatie van het docentenbe­ stand. Of de fusie doorgaat is nog de vraag. De banden tussen de universiteiten zijn al wel aangehaald. Men wisselt informatie uit. Vooral docenten van de Humboldt Universiteit hebben daar belang bij. Ze laten zich bijscho­ len in de bedrijfskunde, manage­ ment, informatica en (markt)econo­ mie.

Getraind In de tuin die grenst aan de 'Unter den Linden' tracht ik een praatgrage student te vinden. Dat blijkt moeilij­ ker dan gedacht. De studenten die ik aanspreek zijn bang. Ze willen niet praten, hebben een afspraak of ver­ wijzen mij naar een niet aanwezige studentenvertegenwoordiger. "Er heerst een nieuw angst", ver­ klaart de student die ik uiteindelijk wel bereid vind. "Iedereen past zich weer aan. Men wil de nek niet uitste­ ken". En lachend voegt hij eraan toe: "Omdat we goed getraind zijn in het

koest houden, gaat ons dat vrij ge­ makkelijk af." Hij mag dan lachen om zijn eigen angst, ook hij wil liever anoniem blij­ ven. Het is alsof hij nog niet gelooft in de pas verworven vrijheid. "De Humboldt Universiteit is druk bezig te hervormen. Hoe dat proces zal af­ lopen, weet nog niemand en ieder­ een houdt zich daarom gedeisd." Ook tijdens de 'Wende' was het rustig op de Humboldt Universiteit, erkent de student. "Er waren nauwelijks vluchters onder de studenten. Een paar theologen vluchtten naar het westen, maar met een redelijke beurs en een huur van zo'n 10 Mark per maand was het natuurlijk goed leven. Bovendien was men na de studie ze­ ker van een baan. De wet bepaalde dat afgestudeerden een baan kregen. Er was daarom weinig reden tot vluchten." Enig doorvragen leert dat kritische geesten bij voorbaat al niet tot de uni­ versiteit werden toegelaten. Studen­ ten werden geselecteerd op hun 'po­ litieke betrouwbaarheid'. "Van groot belang was hoe je politiek beoordeeld werd door je school. Onrustzaaiers kwamen bij voorbaat al niet binnen. Vooral voor actieve christenen was het daarom heel moeilijk de universi­ teit binnen te komen."

Ingeslapen Er waren dissidenten onder de stu­ denten. Zij bekritiseerden begin okto­ ber vorig jaar het functioneren van de communistische studentenorgani­ satie. Nog dezelfde maand leidde dat tot een demonstratie. Een handjevol studenten sloot zich kort daarna aan bij Neues Forum. Ze namen daarmee een groot risico. "Er gingen geruchten dat ze van de uni­ versiteit verwijderd zouden worden. In de DDR betekende verwijdering van een universiteit het einde als bur­ ger. Wie om politieke redenen werd weggestuurd, kon hooguit nog een baan als bordenwasser krijgen. Een wetenschappelijke carrière kon je ver­ der wel vergeten. Maar uiteindelijk zijn ze toch niet weggestuurd." Waar­ om die studenten niet zijn wegge­ stuurd is nog altijd duister. "Voor ok­ tober zouden ze zeker verwijderd zijn." Toen de 'Wende' eenmaal een feit was, steeg het enthousiasme voor de hervormingen. De houten bekisting die de beelden van de gebroeders Humboldt tegen zure regen be­

Advertentie

opening academisch jaar De officiële opening van het collegejaar 1990/1991 vindt traditiegetrouw plaats in een openbare zitting van de U niversiteitsraad, op maandag 3 september om 1 5.30 uur in de aula van het hoofdgebouw. Iedereen op de VU ­ studenten, docenten en overig personeel ­ is hierbij

van harte weii<om De voorzitter van het College van Bestuur, drs. HJ. Brinkman, geeft een bestuurlijke beschouwing onder de titel "Vrije U niversiteit 1980­1990". Daarna volgt een rede door prof. J.J.M. Michels, emeritus hoogleraar Verpleeghuisgenees­ kunde in Nijmegen. Hij gaat in zijn rede, getiteld "Tussen de vijftiger en negentiger jaren", in op de grote veranderingen die zijn opgetreden tussen de jaren '50 en '90 voor mensen uit de leeftijdsgroep tussen 50 en 90 jaar, senioren en bejaarden. Oud zijn betekent een goede constitutie hebben, anders was men niet zo oud geworden. Veroudering hoeft zeker niet altijd te leiden tot invaliditeit. Validiteit hangt onder meer af van de beschikbare hulp­ middelen in en rond het huis. De vooruitzichten voor ouderen zijn in ons land zeer goed. . Na afloop is er een ontvangst in de foyer.

vrije U niversiteit

amsterdam

'De professoren zeggen nu dat hun boeken verouderd zijn en dat er soms fouten in staan, maar we gebruiken ze nog wei' schermt, werd met oproepen en ver­ zetskreten beklad. Er ontstonden on­ afhankelijke studentenfracties, zoals de 'Studentenrat' en er kwam een 'vrije muurkrant' naar Chinees mo­ del. Maar de geestdrift was van korte duur. "Er was een groot enthousias­ me voor de nieuwe vrijheid in no­ vember en daarna, maar de Studen­ tenrat is nu al weer ingeslapen. We vervallen in het oude gedrag", meent de student. "We houden ons koest." Het is blijkbaar even wennen aan de vrijheid.

wel een nieuwe rector gekozen, iets dat vroeger nooit zou hebben ge­ kund. Maar de meesten zitten er nog." Het ziet er niet naar uit dat er in de toekomst nog zuiveringen zullen plaatsvinden. "De BRD wil dat we docenten de ambtenarenstatus verle­ nen en ambtenaren zijn niet te ont­ slaan." De 'foute' en incompetente docenten zuUen dus wel blijven zit­ ten. De docenten die wel competent zijn, hebben perspectief in het Wes­ ten en zullen daarom alsnog wel weggaan."

Vervaarlijk

Beurs

Plots valt mijn oog op een camera die vervaarlijk in onze richting blikt, maar het ding werkt allang niet meer wordt mij verzekerd. Het is nu een relikwie van het gevallen communis­ tische regime. "De marxistisch­leninistische leer is ten dele in oktober al afgeschaft, dus nog voor de "Wende", maar niemand wist toen wat voor spel er gespeeld werd en waar men zich op moest in­ stellen. En die situatie is er nu nog: alles is nog in het ongewisse. Ik heb twee weken geleden gevraagd of er een studieopzet voor dit jaar is, maar er is nog niets bekend." De student heeft net zijn examen ge­ haald met een mooie 1. (De Duitsers becijferen van 10 naar 1). Maar of het tentamen na de zomer nog geldig is, weet hij niet. De tentamenstof was namelijk nog niet gezuiverd. "De professoren zeggen nu dat hun boe­ ken verouderd zijn en dat er soms fouten in staan, maar we gebruiken ze nog wel."

"De werkloosheid en de prijsstijgin­ gen hangen ons als een zwaard van Damokles boven het hoofd, verzucht de student als ik naar de toekomst vraag. "Met 200 D­Mark als maande­ lijkse toelage kom je ook in Oost­ Duitsland niet ver. Wij kunnen niet leven. Maar hopelijk wordt onze beurs binnenkort gelijkgetrokken met de Westduitse." Het staat vast dat de beurs tot 280 D­ Mark zal worden opgetrokken, maar dat staat nog Ln geen verhouding met de stijgende kosten. De huren zijn al verdrievoudigd en zullen waarschijn­ lijk verder stijgen. En de boeken, voorheen gratis voor studenten, moe­ ten nu zelf bekostigd worden. De eerste stakingsoproepen voor een hogere beurs zijn intussen aan de wanden van de universiteit gesigna­ leerd. "We moeten we' staken", stelt de student die a i­ doo­ Ie galmende donkere ganger, naar i . mensa voert, "ook van die 280 Marl, .runnen we namelijk niet leven." Even later staan we in de rij van de mensa. Een maal­ tijd kost zestig Pfennig. "Die prijzen zullen ook omhoog gaan."

Het heeft de student aan het denken gezet. Eigenlijk heeft hij het vertrou­ wen in de docenten verloren. "Er zijn hier een hoop mensen die voor de positie die ze bekleden incompetent zijn en tot nu toe is er in het perso­ neelsbestand weinig veranderd. Er is

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen