Ad Valvas 1990-1991 - pagina 6

IAD VALVAS 23 AUGUSTUS 1990

PAGINA 6

**N

^ ^

Foto AVCAU

OV-jaarkaart eindelijk op de rails Kroniek van ruim twee jaar bestuurlijk manoeuvreren Jos Dohmen

De OV-jaarkaart: een klucht of een drama? Wie zal het zeggen. De ontknoping van het scenario wordt pas de komende maanden geschreven. Een kroniek van ruim twee jaar lachwekkende en bedroevende missers. Vier en een half miljoen gulden wordt er uitgegeven aan de advertenties, televisiespotjes en posters die de uitreitang van de OV-studentenkaart ondersteunen. Fabrikanten geven soms vergelijkbare sommen uit om aan hun nieuwe produkten naamsbekendheid te geven. Maar daar zal het het ministerie van Onderwijs niet om gaan. Door een aanloopperiode die bol staat van uitgebreid beschreven conflicten en bijna-mislukkingen, weet iedereen wel wat die OV-kaart is. Onder de slogan 'De OV-studentenkaart laat je niet lopen', wil het ministerie met deze campagne aan bijna 600.000 beursstudenten duidelijk maken dat zij zich voor 1 oktober goed moeten laten registreren. Als er weer iets mis mocht gaan - zo luidt bijna dreigend de ondertoon - dan is het deze keer tenminste eigen schuld, dikke buit van de student. In juli 1988 - zo lang geleden is het al weer - kondigde de toenmahge minister van Onderwijs Deetman maatregelen aan die samen een bezuiniging van een half miljard gulden op de studiefinanciering dienden op te leveren. Hij noemde onder meer een verlaging van de maximale leeftijdsgrens voor studiefinanciering, verlaging van de basisbeurs, privatisering van de studieleningen en invoering van een OV-jaarkaart voor alle beurs-

studenten. Nu, meer dan twee jaar later, is van deze maatregelen nog niets gerealiseerd. De plannen zijn er nog steeds wel, alleen moet de huidige minister Ritzen er een ongeveer verdubbeld bezuinigingsbedrag mee zien te realiseren. Indertijd echter leek Deetman behoorlijk te snel te opereren. Augustus 1988. Deetman heeft een principe-overeenkomst gesloten met de openbaar vervoersbedrijven om de jaarkaart voor studenten per 1 september 1989 in te voeren. Ook dient de bewindsman bij de Tweede Kamer een voorstel tot wetswijziging in dat dit moet mogelijk maken. In hetzelfde wetsvoorstel komt ook een zogeheten 'mbo-maatregel' voor, die ertoe strekt dat uitwonende mbostudenten voortaan de lagere thuiswonendenbeurs krijgen. De invoering en financiering van de OV-studentenkaart zullen in een formeel contract met de Nederlandse Spoorwegen en het stads- en streekvervoer worden uitgewerkt. November 1988. Minister Deetman en vertegenwoordigers van de openbaar vervoersbedrijven sluiten het contract af. Onder voorbehoud van parlementaire goedkeuring van het wetsvoorstel zal de OV-kaart voor studenten er inderdaad per 1 september 1989 komen. Het ministerie van onderwijs en wetenschappen zal een vergoeding van 370 miljoen gulden per jaar betalen voor de kaarten. Tegelijk met de invoering van de kaart wil Deelman de reiskostenvergoeding voor thuiswonende studenten afschaffen en de basisbeurs verlagen met 42 gulden voor thuiswonende studenten en 62 gulden voor uitwonenden. Deze maatregelen leveren Deetman ongeveer 640 miljoen gulden op, zodat hij een fiks deel van zijn bezuinigingen lijkt te realiseren. Volgens het contract zou de uitgifte van de jaarkaarten worden verzorgd door de openbaar-vervoersbedrijven en de Informatiseringsbank van het ministerie te Groningen. Daartoe

willen zij een besloten vermootschap oprichten, die er spoedig komt onder de naam 'OV-studentenkaart BV. Begin januari 1989. De vreugde over de voortvarende start van het project wordt door de eerste problemen getemperd. De Nederlandse Spoorwegen laten weten dat zij niet in staat zullen zijn om de drukte te verwerken die voor september verwacht wordt door de toeloop van studenten. Een goede oplossing voor dat probleem heeft de NS niet, maar zij zeggen het contract over de OV-jaarkaart niet te hebben willen mislopen. Met de studenten denken zij immers toekomstige reizigers binnen te halen die anders misschien voor de auto zouden kiezen. Van afblazen van de OV-kaart mocht dus geen sprake zijn De treinreizigers zouden na de zomer van '89 gewoon wat vaker dan al het geval was een zitplaats tijdens de spits moeten missen. De NS willen het pubüek via folders oproepen om de vrijdagmiddagdrukte te mijden. Verder denkt men erover een aantal oude rijtuigen van de sloop te redden en op te knappen. Medio januari 1989. Minister Deetman laat de Tweede Kamer weten dat hij een deel van zijn oorspronkelijke bezuinigingsplannen voor de studiefinanciering moet uitstellen, omdat de Informatiseringsbank in Groningen - die de noodzakelijke gegevens van de beursstudenten moet leveren - de handen vol heeft aan de invoering van de OV-jaarkaart. Hij baseert dat op een zogeheten uitvoeringstoets die door de Informatiseringsbank is gemaakt. In de toets werd opgemerkt dat de invoering van OV-jaarkaart weliswaar per 1 september mogelijk blijft, maar dat dit niet van risico's ontbloot is. Het contract met de Nederlandse Spoorwegen is weliswaar rond, de noodzakelijke wetswijzigingen nog met. Het parlement zal haast moeten maken, is de impliciete conclusie.

Eind januari 1989. De wildste speculaties doen de ronde over de werkelijke haalbaarheid van de OV-kagrt per september. In de pers lekken achtergrondstudies uit van de door de Informatiseringd)ank opgestelde uitvoeringstoets, die een allesbehalve rooskleurig beeld schetsten van de mogelijkheden. Deetman zou die stukken opzettelijk geheim hebben gehouden. Februari 1989. Deetman wordt op het matje geroepen bij de Tweede Kamer, die vreest dat hij het parlement heeft misleid omtrent de haalbaarheid van de invoeringsdatum. Deetman kan niet ontkennen dat er "technische problemen" zijn, maar hij vindt ook dat hij alleen mag varen op de tamelijk positieve eindconclusie van de - verzelfstandigde - Informatiseringsbank. Maart 1989. De geruchtenstroom neemt niet af. De Informatiseringsbank geeft toe dat er problemen zijn, "maar het is nog lang geen september". De eerste proefexemplaren van de kaart zijn gemaakt. Ook is een systeem opgezet voor het uitreiken van de OV-studentenkaart via postkantoren. "Als er in een enkel geval iets mocht misgaan, dan kan dat alleen aan de student liggen die verkeerde gegevens verstrekt heeft of te laat is met inzending. Wat ons betreft is het wachten alleen op het fiat van de Tweede en Eerste Kamer,' aldus de woordvoerder van de Informatiseringsbank. 27 April 1989. De Tweede Kamer stemt in met de invoering van de OV-studentenkaart. De Eerste Kamer wil zich echter niet de door de Informatiseringsbank en minister Deetman gevraagde haast laten opdringen. De verzelfstandigde Groningse vestiging van het ministerie moet op 1 juh de adressen aanleveren van alle studenten die recht hebben op een OV-kaart. Meteen stuurt de Informatiserings-

bank een formulier aan alle beursstudenten toe, waarop zij eventuele adreswijzigingen kurmen doorgeven. Als de invoeringsdatum echter uitgesteld mocht worden, dan kost dat de Informatiseringsbank per maand een bedrag van 15 miljoen gulden. NS-directeur Ploeger laat dezelfde week laten weten dat wat hem betreft uitstel altijd betekent uitstel tot 1 mei volgend jaar. De spoorwegen moeten namelijk in hun dienstregeling rekening houden met de enorme passagierstoeloop die ontstaan als ruim 550.000 studenten een OV-kaart hebben. En de dienstregeling, aldus Ploeger, wordt maar twee keer per jaar aangepast - per september en per mei. Voor de NCRV-radio zei de NS-directeur dat hij nog maar enkele dagen de tijd heeft voordat een definitieve beslissing over het dienstrooster van september moet vallen. Begin mei 1989. De Eerste Kamer ziet af van de behandeling van het wetsvoorstel voor invoering van een OV-jaarkaart voor alle beursstudenten omdat het kabinet is gevallen. Het onderwerp wordt te controversieel geacht om het met een demissionaire regering af te handelen. De kaart moet minstens een jaar worden uitgesteld, afhankelijk van de plannen van het nog te vormen nieuwe kabinet. De Nederlandse Spoorwegen kondigen aan een schadeclaim van enkele miljoenen guldens te willen indienen bij de overheid. De NS hebben voorbereidingskosten gemaakt, die op drie tot acht miljoen gulden worden geraamd. Het ministerie van onderwijs wijst erop dat de NS helemaal geen schadeclaim kunnen indienen. Het contract tussen de overheid en de openbaar-vervoersbedrijven kent een "voorbehoud van parlementaire goedkeuring". Juni 1989. De NS zeggen eenzijdig het contract met het ministerie van v e r v o l g

op

p a g i n a

27

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen