Ad Valvas 1990-1991 - pagina 148

AD VALVAS 25 OKTOBER 1990

PAGINA 8

Eredoctor Ernesto Cardenal

v e r v o l g

v a n

p a g i n a

7

Vóór de revolutie, zegt Cardenal, was cultuur een zaak van de elite. Tegen­ woordig wordt het hele volk bediend. Verder is de culturele afhankelijk­ heid van het buitenland sterk afgeno­ men. "Voor de revolutie was de cul­ tuur in handen van de heersende klasse, de bourgeoisie. Die had vooral belangstelling voor wat uit het bui­ tenland kwam. Vroeger was de cul­ tuur in Nicaragua afhankelijk van de Parijse mode; later werd dat vervan­ gen door wat uit Miami kwamen overwaaien. Alleen al daarom was er een revolutie nodig: om de opbloei en wedergeboorte van onze eigen cultuur te bewerkstelligen." Aan de andere kant wil Cardenal niet al te dogmatisch doen over de groei­ ende Amerikaanse culturele invloed in Latijns­Amerika. "We moeten er­ kennen dat ook de Amerikanen een grote cultuur hebben. De Ameri­ kaanse dichtkunst van deze eeuw be­ hoort tot de beste aller tijden. H et­ zelfde geldt voor de Amerikaanse ro­ man en voor bepaalde terreinen soor­ ten Amerikaanse muziek. Het is al­ leen wel jammer dat dat het leven van de meeste Amerikanen op geen enkele manier bemvloedt. Men komt er gewoon niet mee in aanraking. Zelfs al doen begaafde Amerikaanse kunstenaars hun best om iets voor het volk te maken, het volk kent hun werk niet." Cultuur IS niet het enige produkt dat

de Verenigde Staten naar Midden­ Amerika brachten. De Nicaraguaan­ se lotgevallen in de twintigste eeuw vormen een schoolvoorbeeld van im­ perialisme. Dat begon al in 1909, toen met kanonneerboten en mari­ niers een lastige president werd ge­ wipt. Tientallen jaren lang werden de lakens uitgedeeld in de Amerikaanse ambassade in plaats van het presiden­ tieel paleis ­ zoals in zoveel Latijnsa­ merikaanse landen. In 1928 werd Anastasio Somoza, voormalig inspec­ teur van toiletten, in het zadel gehol­ pen. Zijn familie hield, gesteund door de machtige noorderburen, haar schrikbewind 51 jaar vol. In 1979 werd de dynastie verstoten door de Sandinisten. Sinds dat moment hebben de VS alles gedaan om Nicaragua dwars te zit­ ten: van het steunen van de contrare­ volutionairen tot een economische blokkade die het land in tien jaar tijd deed afzakken tot het armste van La­ tijns­Amerika. Cardenal heeft het van nabij zien ge­ beuren. Toch is hij niet haatdragend jegens de Amerikanen. "Haat? Nee, nooit. Nooit. Ja, wel tegen bepaalde organisaties van de VS, maar niet te­ gen de mensen. De CIA, het Penta­ gon, het militair­industrieel complex, dat zijn duivelse instanties, satanische machten. Maar de Amerikanen zijn zelf ook het slachtoffer van dat sys­ teem, het belangrijkste slachtoffer."

Was het een inslag of was het een uitbarsting? Op zoek naar de massamoordenaar

Het redactionele voorwoord liegt er niet om: "Scientific European will be a stout defender of science, as a public means of arriving at objective know­ ledge; it will be a supporter of techno­ logical excellence, of legitimate com­ petition for markets and for profits. Scientific European wil stand for a new Europe, and a new world; but also for a world fit to live in". Toch verschijnt het eerste nummer van het twee­maandelijkse tijdschrift ScientiHc European als een nogal pover ogende bijlage van het oktober­ nummer van Scientific American. Het is daarom erg verleidelijk de in­ houd van dit Europese stiefbroertje te vergelijken met de gezaghebbende Amerikaanse en ruim honderddertig jaar oudere pleegbroer. H et eerste nummer van Scientific European valt in die vergelijking volledig in het niet. De lezer die een min of meer Europe­ se uitvoering van Scientific American verwacht komt in ieder geval bedro­ gen uit. Het blad bevat slechts weinig toe­ gankelijke overzichtsartikelen op het gebied van de natuurwetenschappen. Een groot deel van de inhoud is juist gewijd aan opinies en reflecterende stukken. H oe kijkt Jens Reich, Oost­ duits natuurwetenschapper en mede­ oprichter van Neues Forum, aan te­ gen wetenschap in een verenigd Duitsland? H oe combineert Nobel­ prijswinnaar Abdus Salam zi)n islami­ tische geloof met zijn werk als natuur­ kundige? Een Britse en Italiaanse on­

Doctrine Voorlopig zijn het echter vooral de economische en politieke systemen in de communistische wereld die in­ storten. Zelfs Cuba ­ door Cardenal een voorbeeld van in de praktijk ge­ bracht evangelie genoemd ­ wordt door de Sovjet­Unie onder druk gezet om hervormingen door te voeren. Cardenal maakt zich er zorgen om; het vooruitzicht dat de VS straks de enige supermacht zal zijn is benau­ wend. Maar voor zijn maatschappijvi­ sie hebben de revoluties in het Oost­ blok geen consequenties gehad. Car­ denal is marxist en dat blijft hij. "De doctrine van Marx is ontaard, maar

komst van de eerste mensen zijn uit­ gestorven.

Tijdschriften

Gert van Maane n

"Het Amerikaanse volk heeft boven­ dien een groot aantal deugden. Ik ken ze als goedhartige, vrijgevige mensen die vaak de beste bedoelin­ gen hebben. De buitenlandse solida­ riteit voor Nicaragua kwam vooral van het Amerikaanse volk, waar met gulheid en moed veel voor de Nica­ ­ raguaanse zaak is gedaan." Grijnzend: "Bovendien heb ik die liefde voor de poesia yankee. Ik ver­ taal al twintig, dertig jaar Amerikaan­ se gedichten in het Spaans, om ze meer bekendheid te geven. Tegelij­ kertijd heb ik met mijn pen het poli­ tieke en economische systeem van de Verenigde Staten aangevallen. En ik blijf hopen dat dat systeem op zekere dag zal instorten."

derzoeker leggen in een artikel uit waarom politiek en technisch com­ plexe problemen een geheel nieuwe wetenschappelijke benadering vra­ gen, de zogenaamde "post­normal Science". Hoe het met de wetenschappeUjke en technologische kennis van de Eu­ ropese burger gesteld is blijkt overi­ gens uit een artikeltje dat gewijd is aan een enquête onder 11.500 Europea­ nen. Minder dan een kwart (14%) wist dat antibiotica niet werkt tegen virus­ sen en minder dan de helft (47%) wist dat de dinosauriërs lang voor de

Europeanen mogen misschien niet allemaal weten wanneer de dinosau­ riërs zijn uitgestorven, blijkens twee artikelen in Scientific American be­ staat er onder wetenschappers nog weinig eenduidigheid over wat deze (letterlijk) 'verschrikkelijke reptielen' deed uitsterven. De vraag wat de oorzaak is geweest van het massaal uitsterven zo'n 65 miljoen jaar geleden van de dinosau­ riërs (tezamen met een heleboel ande­ re diergroepen) blijft zowel publiek als wetenschappers fascineren. In Scien­ tific American komen de woordvoer­ ders van twee elkaar beconcurrerende hypotheses aan het woord. De Amerikaanse geoloog Walter Alvarez en chemicus Frank Asaro nemen het met him 'buitenaardse in­ slag'­theorie op tegen de Franse geo­ fysicus Vincent Courtillot, aanhanger van de 'grootschalige vulkaanuitbar­ stingen'­theorie. Hoewel het debat gepresenteerd wordt als een forse richtingenstrijd, is er, zeker gezien de grote hoeveelheid sterk uiteenlopende ideeën die er tot

' H e t Nicaraguaanse volk heeft gest emd met een pistool tegen het hoofd' Foto Bram de Hollande r

daar moeten we ons niet door van de wijs laten brengen. We moeten blij­ ven geloven in de oorspronkelijke leer". Van een "mislukking" van het com­ munisme wil Cardenal niets weten. "Het communisme heeft tot nu toe niet veel opgeleverd. Maar ik denk dat we hetzelfde kunnen zeggen over het christendom. In de twintig eeu­ wen dat het christendom bestaat heeft het ook geen vrucht afgewor­ pen. Maar dat betekent toch niet dat het mislukt is, of dat we er niet meer in moeten geloven?" "Met het communisme is het niet an­ ders. De mens is geneigd naar het slechte, naar corruptie en perversie. Daardoor zal de komst van het rijk van God ­ of de perfecte samenle­ ving, wat hetzelfde is ­ moeilijk zijn. Ik denk dat we moeten blijven vech­ ten om het te bereiken: het perfecte christendom èn het perfecte commu­ nisme. Ik zal het misschien niet meer

meemaken, maar dan zullen er ande­ ren zijn. Ik geloof dat de mensheid daarvoor geschapen is. En ik geloof dat het socialisme, ondanks haar fou­ ten, de wereld zal verbeteren. Als het mislukt, moet je opnieuw beginnen." Ernesto Cardenal gelooft in het com­ munisme, tegen de tijdgeest in. De kapitalistische economie is bezig aan een zegetocht in Oost­Europa, de ge­ leide economie ligt op de schroot­ hoop. "Maar", zegt Cardenal, "die landen die het kapitalisme invoeren zullen er niet gelukkiger door wor­ den. Want dat is een systeem van on­ gelijkheid en egoïsme, van eigenbe­ lang, concurreren tegen de rest en uitbuiting. Dat laat zich niet vereni­ gen met het geluk van de mens."

voor kort op dit gebied aangehangen werden, eigenlijk eerder sprake van grote overeenstemming. De heren wetenschappers zijn het op hoofdpun­ ten met elkaar eens, en voeren nog slechts strijd over de invulling van details. Overeenstemming is er bijvoor­ beeld over het feit dat er zo'n 65 miljoen jaar geleden, bij de overgang tussen de geologische tijdperken Krijt en Tertiair, een wereldwijde catastro­ fe moet hebben plaatsgevonden. Een catastrofe waarbij een wereldoorlog met kernwapens in het niet zou val­ len. Bij de inslag­theorie wordt er bijvoorbeeld uitgegaan van een ko­ meet of meteoriet die bij zijn val op aarde ongeveer 10.000 keer zoveel ex­ plosiekracht zou hebben als het totale arsenaal aan nucleaire wapens! In beide theorieën is er sprake van enorme veranderingen in klimaat als gevolg van de gigantische hoeveelhe­ den stof, waterdamp, zwavel­, stikstof­ en kooldioxiden die tijdens de cata­ strofe in de atmosfeer terecht zouden zijn gekomen. Er wordt gesproken over langdurige zonsverduisteringen, gevolgd door een periode met extre­ me koude. Een belangrijke plaats is toebedeeld aan 'moderne' fenomenen als zure

regen en het broeikaseffect. Eén van deze verschijnselen, of een combina­ tie ervan, zou onder andere de dino­ sauriërs fataal zijn geworden. Er was sprake van een massale uitsterving waardoor andere diergroepen, die 'toevallig' overleefden, de kans kregen zich uit te breidden en de opengeval­ len plaatsen op te vullen. De zoogdie­ ren en uiteindelijk dus de mens waren de lachende derden. Over de slachtoffers en de moord­ methode bestaat onder de misdaadon­ derzoekers dus overeenstemming, zij verschillen echter in de exacte identi­ ficatie van de dader. Ooggetuigen ontbreken en men moet dan op zoek naar 'circumstancial evidence' en eventuele alibi's. De vondst van bepaalde elementen (zoals iridium) en gedeformeerde kristallen in de grenslaag tussen Krijt en Tertiair worden door aanhangers van beide theorieën gebruikt om hun aanklacht te ondersteunen en leveren dus geen positieve identificatie op. De hypotheses onderscheiden zich eigen­ lijk voornamelijk in de duur van de catastrofe. De afzetting van tientallen meters dikke basaltische lava in de zogenaamde Deccan trap­formatie in India, die rondom 65 miljoen jaar geleden gevormd is, wijst op langduri­ ge periode (minstens 500.000 jaar) van sterk verhoogde vulkanische activi­ teit. Bij een inslag van een meteoriet of komeet zou de periode van massale uitsterving echter tot hooguit enkele duizenden jaren beperkt blijven. De manier waarop in beide artike­ len, door het selectief aanhalen van verschillende onderzoeken, de beide hypotheses zo aannemelijk mogelijk gepresenteerd worden, biedt een leuk kijkje in de keuken van de weten­ schap. Het wordt misschien tijd dat de mogelijkheden van een complot tus­ sen vulkaan en meteoriet bij de moord op de dinosauriërs wat serieuzer wordt genomen.

>(^ï.»*u^­ï«flip»*''»' y.^*»^

Deinonchus, w e l l i c h t de me e st b u i t e n i s s i g e d i n o s a u r i ë r die de l a a t s t e j a r e n opge grave n w e r d

Scientific American (me t Scie ntific Europe an als bijlage) Pnjs/ 11 50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen