Ad Valvas 1990-1991 - pagina 143

AD VALVAS 25 OKTOBER 19901

PAGINA 3

Op 20 oktober zijn alle hoogleraren jarig Het ritueel van de erepromotie versterkt vooral het gevoel van saamhorigheid Frank van Kolfschooten De VU is nooit scheutig geweest met het uitreiken van eredoctoraten. Sinds de oprichting in 1880 zijn er maar 43 erebuUen de deur uitgegaan. De titel van doctor honoris causa is alleen bestemd voor geweldenaren, zo lijkt het. Wie de lijst van eredoctoren door­ loopt komt inderdaad menige grote naam tegen. Hendrik Colijn, het po­ litieke gezicht van Nederland in het interbellum, werd in 1930 de eerste eredoaor. Daar kon de VU zich geen buil aan vallen, want Colijn was van­ af 1922 tot zijn dood in 1944 in zijn vrije tijd directeur van de VU. De an­ dere eredoctoraten die voor de oorlog aan Nederlanders zijn verstrekt ble­ ven stuk voor stuk in eigen kring. Het waren of dominees die ooit aan de VU hadden gestudeerd of direc­ teuren van de VU. Na de oorlog komt de stroom van grote namen pas goed op gang. Voor­ al christenen uit het buitenland doen het daarbij uitstekend. Bevrijdings­ theologen en militante dominees zijn helemaal het summum. Marxistische sympathieën worden op de koop toe genomen. Een greep uit de domi­ nees, aartsbisschoppen en priesters: Beyers Naudé, Dom Helder Pessoa Camara, Miguez Bonino, Cardenal en Martin Luther King.

Agitator Vooral de keuze van Martin Luther King in 1965 was een opvallende daad, die in calvinistische kring op veel onbegrip stuitte. Een veront­ waardigd christen schreef: "Deze man is een agitator, communistisch geschoold, die het proletariaat van het Negerdom in Amerika op een handige wijze opstookt, waarbij hij misbruik maakt van het Christen­ dom, de Kerk en zijn dominees­ ambt." De VU doorbrak met het toekennen van het eredoctoraat aan de jeugdige Martin Luther King (toen 36) de tra­ ditie om alleen oude mannen te hul­ digen. De gemiddelde leeftijd van de eredoctores is namelijk 63 jaar. De oudste eredoctor tot nu toe was H. Algra, de hoofdredacteur van het Friesch Dagblad, die in 1980 op vie­ rentachtigjarige leeftijd de cappa (een groen­purperen kleedje met een gat erin) kreeg omgehangen. Vrouwen blijken maar zelden over de "zeer uitstekende verdiensten" te be­ schikken die nodig zijn om een ere­ doctoraat te krijgen van het College van Dekanen van de VU. Alleen de

Alleen de hoogleraren zijn jarig op de verjaar­ dag van de Vrije Univer­ siteit. Het uitreiken van de eredoctoraten is een ritueel dat het saamho­ righeidsgevoel tussen de hoogleraren moet versterken. De inhoud van de lofzang op de eredoctor doet er niet toe, en het dankwoord van de eredoctor even­ min. Daarom bleef de in het Spaans uitgespro­ ken rede van Ernesto Cardenal onvertaald.

De benoeming in 1 9 6 5 van Martin Luther King tot eredoctor van de VU was een opvallende daad, die in calvinistische kring op veel onbegrip stuitte Indonesische verloskundige S. Kruyt viel op zestigjarige leeftijd de eer te beurt. Indonesië mag zich trouwens toch verheugen in de bijzondere aandacht van het College van Dekanen. De mensenrechten mogen dan nog steeds op grote schaal worden ge­ schonden in dit land met de grootste moslimbevolking ter wereld, toch is het niet minder dan zes keer in de prijzen gevallen. De gelauwerden be­ hoorden allen tot de christelijke min­ derheid.

Lokale helden Aan grote namen onder de eredocto­ res geen gebrek, zoals gezegd. Maar er zijn ook lokale helden onder waar­ van de buitenstaander zich zou kun­ nen afvragen: waarom krijgt hij in hemelsnaam die bul? Die buitenstaander staat daarin niet alleen, want de vier eredoctores die afgelopen maandag hun dankwoord uitspraken in de aula bleken ook zelf verbaasd. De eerste reactie van de medicus Hoogendoorn was: "Ik ere­ doctor? Hoezo, wat heb ik dan ge­ daan?" De Indonesische natuurkun­ dige Wilardjo zei nederig: "Ik verdien de eer niet." Waterzuiveraar Sprey vroeg zich af: "Waarom mij de eer

gedaan?" En Cardenal zei in vloei­ end Spaans: "Niet ik, maar het volk van Nicaragua heeft het eredoctoraat verdiend." Deze reacties waren ongetwijfeld op­ recht, en maken de vier verdienstelij­ ke mannen des te sympathieker, om­ dat zij ook nog over de deugd der be­ scheidenheid blijken te beschikken. De buitenstaander vraagt zich echter nog steeds af: "Waarom nou riet zij? Er zwemmen zoveel andere goudkar­ pers in de grote vijver die deze aarde is." Misschien stelt die buitenstaander zich gewoon de verkeerde vragen. Tenslotte worden de heren geëerd op de verjaardag van de VU, en op ver­ jaardagen moet men geen vragen stellen, maar gezellig meedoen met feestvieren. Eens in de zoveel verjaar­ dagen moeten de hoogleraren wat eredoctoraten uitreiken en daarmee uit. Zo wil het ritueel het, en bij ri­ tuelen is het zinloos om te vragen naar diepere betekenissen. Als de uitreiking van de eredoctora­ ten wordt bekeken als een ritueel feestje voor hoogleraren, dat alleen maar is bedoeld om verbondenheid te scheppen binnen dit keurkorps, dan wordt veel duidelijk. Dan maakt het niet uit wat er wordt gezegd in de

lofzang van de erepromotor en in het dankwoord van de gelauwerde. Als er maar wat wordt gezegd. Dat op de verjaardag van de universi­ teit alleen de hoogleraren jarig zijn, blijkt uit de etiquetten die bij de plechtigheid in acht moeten worden genomen door de genodigde dames en heren. Het protocol schrijft voor dat zij zich uit hun zetels verheffen op het moment dat een lange zwarte stoet hoogleraren (inclusief de ge­ pensioneerden) onder begeleiding van orgelmuziek de aula binnen­ schrijdt. Voor deze somber ogende mannen en vrouwen in toga's is een apart vak vrij gehouden, waarover ze zich razendsnel verspreiden als een mierenkolonie over een boterham met stroop. Pas als dit is gebeurd mo­ gen de genodigden in burgerkleding weer gaan zitten. Deze rituele handeling herhaalt zich als een tweede stoet hooggeleerden in toga's arriveert, ook nu onder aan­ voering van de pedel met zijn glinste­ rende staf. Nu zijn het de rector mag­ nificus, de orator, de erepromovendi, de erepromotores, de eredoctores en de leden van het rectorencollege van de Nederlandse universiteiten waar­ voor de zaal zich zwijgend moet ver­ heffen. O pstaan, zitten en applaudi­

seren, dat zijn de enige gewenste bij­ dragen van de genodigden. Spreken mogen alleen de rector magnificus, de erepromotores en de eredoctores. De rector magnificus kondigt telkens aan welke eredoctor van welke erepromotor een erebul krijgt. Vervolgens houdt de erepro­ motor een laudatio (lofzang) op de laureaat, en de eredoctor spreekt ten­ slotte een dankwoord uit. In al deze toespraken gaat het slechts schijnbaar om de inhoud. Waterzui­ veraar Spreij zei ook na het horen van de lofzang nog niet te begrijpen waarom hij eredoctor was geworden. Het duidelijkst bleek dit echter uit het dankwoord dat Ernesto Cardenal afstak. Het was geheel in het Spaans en de betekenis ervan bleef dus duis­ ter voor bijna alle aanwezigen. Car­ denal was daardoor niet minder in­ drukwekkend. Hij onderstreepte met zijn knalgele poncho en uitgelegde spijkerbroek alleen maar het rituele karakter van het samenzijn. Hoe krachtig dit saamhorigheidsri­ tueel werkt bleek na afloop. De zwar­ te mieren krioelden nog uren door elkaar over het bordes van het hoofd­ gebouw.

Universiteit moet in zee gaan met bedrijfsleven Kabinet is het eens met Rauwenhoff Jos Dohmen

mievergroting van onderwijsinstellin­ gen en samenwerking met het be­ drijfsleven. Het kabinet stemt in grote lijnen in met het advies, al beperkt het zich in de reactie vooral tot de aanbe­ velingen met betrekking tot het se­ cundaire beroepsonderwijs.

De universiteiten, verenigd in de VSNU, moeten proberen conve­ nanten te sluiten met branche­ organisaties van het bedrijfsleven. Deze convenanten kunnen be­ De ambities van de commissie­ trekking hebben op investeringen Rauwenhoff zouden desondanks van in apparatuur, inrichting van on­ toepassing kunnen zijn op het hoger derwijsprogramma's en combina­ onderwijs. ties van leren en werken. In navolging van de commissie­ Dat zegt het kabinet in een vorige week gepubliceerde reactie op het ad­ vies O nderwijs en Arbeidsmarkt dat eerder dit jaar werd opgesteld door de commissie­Rauwenhoff. Deze com­ missie deed tal van aanbevelingen om tot een betere aansluiting tussen on­ derwijs en arbeidsmarkt te komen, waaronder levenslang leren, autono­

Rauwenhoff spreekt het kabinet zich uit voor de combinatie van leren en werken ('dualisering'). Een dergelijke combinatie dient per leerling of stu­ dent te worden vastgelegd in een con­ tract tussen de onderwijsinstelling en 'een bedrijf, meestal in de vorm van een zogeheten leer­ arbeidsovereen­ komst. Het kabinet zegt te beseffen dat de aard van het wetenschappelijk

onderwijs maakt dat de' mogelijkhe­ den van dualisering hier beperkter zijn dan in het beroepsonderwijs. Toch worden de universiteiten uitge­ nodigd om met initiatieven te komen. Samenwerking tussen onderwijsin­ stellingen en bedrijven wordt ook aan­ geprezen op het gebied van appara­ tuur, nascholing van docenten, con­ tractonderwijs en ­onderzoek en in­ formatievoorziening. Bijvoorbeeld met betrekking tot de apparatuur stelt het kabinet uitdrukkelijk dat het de onderwijsinstellingen slechts basis­ voorzieningen wil garanderen. Voor meer specifieke investeringen in ap­ paratuur voelt de overheid zich in mindere mate of helemaal niet ver­ antwoordelijk. Op korte termijn zal het kabinet daarom in overleg treden met het bedrijfsleven om te bezien op welke wijze kan worden samengewerkt bij de

apparatuurvoorziening. O rganisaties als de Vereniging van Samenwerken Nederlandse Universiteiten (VSNU) en de HBO­raad moeten nagaan of zij met branche­organisaties convenan­ ten kunnen sluiten over de appara­ tuurvoorziening en over dualisering en onderwijsprogramma's. In dit ka­ der wil het kabinet het voor de onder­ wijsinstellingen mogelijk maken om geld te lenen op de kapitaalmarkt. Ten aanzien van het hoger onderwijs was al een regeling voor het lenen op de kapitaalmarkt in de maak.

Collegegelden De suggestie van de commissie om de collegegelden af te schaffen, wordt door het kabinet niet overgenomen. De commissie was van mening dat het bepalen van een prijs voor het onderwijs maar moest worden overge­ laten aan de scholen en universiteiten

zelf. Het kabinet vindt het echter vol­ doende als de onderwijsinstellingen een beperkte bevoegdheid krijgen om, bijvoorbeeld binnen bepaalde 'band­ breedtes', af te wijken van de door de overheid vastgestelde school­ en col­ legegelden. In de nota van wijziging op de Wet Hoger onderwijs en weten­ schappelijk onderzoek is zo'n systeem al voorgesteld voor de universiteiten. Evenmin overgenomen wordt de suggestie van de commissie om de door de overheid bekostigde verblijfs­ duur in het hoger onderwijs ­ zeg maar: de maximale inschrijvingsduur ­ te beperken tot vijf jaar. Het kabinet zegt dat het beperken van de rechten van de studenten momenteel 'niet op­ portuun' is omdat al gewerkt wordt aan een nieuw bekostigingssysteem voor het onderwijs, waarin het studie­ rendement een belangrijke rol speelt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen