Ad Valvas 1990-1991 - pagina 488

AD V ALV AS 13 MEI 1991

PAGINA 2

Is Nederlandse literatuur te lullig? VU­letterkundige Dick van Halsema over de gemiste kans bij de Buchmesse Jan­Jaap Heij "Ik denk niet dat er sprake is van minachting. In Nederland zelf wordt voldoende geld gestoken in cultuur, maar zodra het naar het buitenland moet, wil men er direct iets voor te­ rugzien. Het Concertgebouworkest is een soort visitekaartje, maar bij zo'n boekenbeurs in Frankfurt is het af­ wachten of er iets leuks uitkomt. Het effect daarvan is niet zo direct meet­ baar en dan is er niet zoveel belang­ stelling", aldus Van Halsema, sinds twee jaar hoogleraar moderne N eder­ landse letterkunde aan de VU. Onlangs onthulde de Volkskrant dat de Schwerpunkt­pt^^niaüt van Ne­ derland op de Frankfurter Buchmes­ se, een van de grootste boekenmark­ ten ter wereld, niet door dreigde te gaan. Door geldgebrek en een amb­ telijke competentiestrijd bleek het prestigieuze project, een presentatie van de vaderlandse literatuur, film, theater en ballet, in moeilijkheden gekomen. Een bedrag van vijf mil­ joen gulden, dat door grote uitgevers als Elsevier en de VNU gefourneerd had moeten worden, was niet be­ schikbaar. Die uitgevers zagen er weinig heil in; volgens Van Halsema omdat hun boeken niet op de Buch­ messe liggen. Ze geven nauwelijks li­ terair werk uit. De politiek reageerde vervolgens te traag op het tekort, om­ dat het ministerie van welzijn, volks­ gezondheid en cultuur en dat van buitenlandse zaken ruzie kregen over de vraag wie voor de rekening op moest gaan draaien.

Blamage Na het artikel in de Volkskrant kwam de publieke opinie in opstand. Er werden vele artikelen aan de affai­ re gewijd. Van Halsema stuurde vori­ ge week met vijf collega's van andere universiteiten een brief, waarin de politieke discussie over het al dan niet doorgaan van het Schwerpunkt "op zich zelf al een schandelijke zaak" werd genoemd. Toch loopt hij zelf eigenlijk ook niet echt warm voor de boekenbeurs. De vaderlandse kunst moet weliswaar in het buitenland onder de aandacht worden gebracht, maar dat kan beter op een meer structurele manier ge­ beuren. De Buchmesse kan de be­ langstelling misschien tijdelijk verho­ gen, maar Nederlandse Instituten in buitenlandse hoofdsteden zijn op ter­ mijn belangrijker. Zolang echter bui­ tenlandse regeringen initiatieven als de Buchmesse financieel ondersteu­ nen, moet de Nederlandse dat ook doen, vindt de letterkundige. Het leidt voor Van Halsema geen twijfel dat de culturele sector steun nodig heeft, zowel binnenlands als bij buitenlandse presentaties. De cultuur kan zich niet zelf bedruipen. "Als je alle ondersteuning zou stoppen, kom je in een klap in de ijstijd terecht en

Een paar weken geleden werd bekend dat Neder­ land een grootscheepse culturele presentatie op de Buchmesse In Frank­ furt mis dreigde te lo­ pen. Er was vijf miljoen te kort. De spraakma­ kende gemeente, waar­ onder VU­letterkundige DIck van Halsema, ont­ stak in woede. Neder­ land zou te weinig aan­ dacht hebben voor de eigen cultuur. "Op de meeste middelbare scholen heeft men de li­ teratuur van vdör 1940 eigenlijk opgegeven."

Van Halsema: "Het literaire erfgoed moet niet enkel toevallen aan een paar literatuurmonniken ergens weggestopt in een klooster" Foto Bram de Hollander wordt er pas na honderd jaar weer wat zichtbaar van cultuur."

Lullig Het huidige gebrek aan buitenlandse belangstelling voor Nederlandse cul­ tuur, dat doorbroken zou moeten worden door de Schwerpunkt­pie­ sentatie in 1993, wordt wel geweten aan het weinig originele karakter van de vaderlandse kunst. Literatuur, maar ook bijvoorbeeld popmuziek, zou te veel lijken op buitenlandse voorbeelden. "Busken Huet stelde al vast dat het Nederland met de litera­ tuur nooit zal lukken wat met de schilderkunst wel is gelukt, namelijk aanzien verwerven. Hij vond de lite­ ratuur in Nederland te lullig", aldus Van Halsema. "De literatuur in Nederland begint steeds opnieuw. Wie jong is en wat wil veranderen, richt de blik op het buitenland dat in dat decennium toe­ vallig populair is. Grote schrijvers vermengen die invloeden echter tot een eigenzinnige cocktail, en daar­ mee kun je dus voor de dag komen." Van Halsema noemt onder meer Couperus, Nijhoff en Hermans als groten. "Onze literatuur is vergelijkbaar met die van een land als Portugal. We hebben geen honderd belangrijke schrijvers, maar wel een stuk of tien mensen die met, laten we zeggen, de tweederangs grote Engelsen mee kunnen komen. Ze behoren mis­ schien niet tot de absolute wereldtop.

maar ze zijn wel van internationaal belang. Als we die goed onder de aandacht brengen, zouden we andere landen misschien zelfs een dienst be­ wijzen." Cultuur omvat uiteraard meer dan li­ teratuur, en niet alle sectoren van de nationale kunst leiden aan onder­ schatting of imitatiedrift. De N eder­ landse schilders doen het bijvoor­ beeld ook na Busken Huet niet on­ aardig. Maar Van Halsema vindt dat in ieder geval het literaire erfgoed dringend meer aandacht nodig heeft. Anders legt Nederland het in de lite­ ratuur voorgoed af tegen de grote Europese broers. Onderwijs, met name dat op middelbare scholen, is wat hem betreft het voornaamste middel.

Ramp Middelbare scholieren hebben een gedegen opleiding in de Nederlandse literatuur nodig, omdat het erfgoed anders toevalt aan "een paar litera­ tuurmonniken ergens weggestopt in een klooster". Bovendien moeten jonge schrijvers, die op hun achttien­ de het gevoel hebben dat ze absoluut iets nieuws aan het maken zijn, weten wat hun voorgangers hebben gepres­ teerd. "Het zou een ongelofelijke im­ puls voor de literatuur zijn als er op brede schaal, dus niet alleen op het gymnasium, een cursus van een paar jaar was ­ al was het maar en half uur in de week ­ waarin systematisch en geleidelijk allerlei fasen uit de lite­

ratuurgeschiedenis zouden worden behandeld. "Op de middelbare scholen heeft men de literatuur van vöèr 1940 ei­ genlijk opgegeven. Begrijpelijk, want negentig procent van de leerlingen vindt oude literatuur een ramp. Maar de tien procent die wel belangstelling heeft, waar nieuwe schrijvers uit voortkomen en die de kweekvijver is van de latere Neerlandici die af en toe een oud boek begrijpelijk maak­ ten voor de moderne tijd, dreigt nu ook te verdwijnen." Van Halsema is bevreesd dat litera­ tuur weer een elitaire aangelegen­ heid wordt. Ooit was dat anders. De HBS, een schooltype dat twintig jaar geleden verdween ten gevolge van de Mammoetwetgeving, is in 1863 on­ der meer opgezet om ook niet­gym­ nasiasten in contact te brengen met schoonheid en de werkelijkheid bui­ ten hun eigen steeg. Literatuur is daardoor in bredere lagen van de be­ volking dan voorheen bekend ge­ raakt. Daar dreigt een eind aan te komen. Dick Halsema: "Als we niet uitkij­ ken, is over een poosje niemand meer geïnteresseerd in het literaire erf­ goed, behalve zij die ervoor hebben doorgeleerd. De oudere literatuur, en tegenwoordig is een boek eigenlijk al na een paar jaar oud, wordt dan een afgezonderd continent, een Atlantis waar je over vijftig jaar alleen nog iets van kunt vinden door zeer diep te duiken."

Personalia Prof. S. Griffioen, hoogleraar soci­ ale filosofie aan de VU, is gekozen tot voorzitter van Vereniging voor calvi­ nistische wijsbegeerte. Hij volgt in die fimctie prof. Geertsema op. Van 1980 tot 1990 was Griffioen bijzonder hoogleraar in de reformatorische wijs­ begeerte aan de rijksuniversiteit van Leiden. De jaarlijkse lintjesregen is wat be­ treft de VU neergedaald op twee men­ sen. Prof. P.J.D. Drenth, hoogleraar arbeids­ en organisatiepsychologie en president van de Koninklijke N eder­ landse Academie van Wetenschappen (KNAW) is benoemd tot ridder in de orde van de N ederlandse leeuw. C.J. van der Meulen, hoofd van het bu­ reau medische bibliotheek is be­ noemd tot ridder in de orde van Oran­ je­Nassau.

AD VALVAS 38e jaargang, nummer 34 Ad V alvas is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de V rije Universiteit. Redactie­adres: De Boelelaan 1105 (bezoek)/ 1107 (post), 1081 HV Amsterdam, tel, 020 ­ 548 4330; b.g.g. 548 6930, 548 4325, 548 4397. Fax­nummer: 020 ­ 642 8998 onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas' Redactiekamers: OD­01 en OD­09, Hoofdgebouw

vu.

'Bewaken, dat kan iedereen' v e r v o l g

van

p a g i n a

1

Later heeft chef van de wacht Bae^ou een iets ander verhaal. "De installatie is in de meeste gevallen niet afgegaan", zegt hij. "En als hij afge­ gaan is, dan zijn wij er op af gegaan." Inmiddel is vast komen te staan dat de alarminstallatie inderdaad uiterst gebrekkig functioneerde. De melders reageerden alleen wanneer men door de deur de kamers binnenkwam, iets wat inbrekers niet plegen te doen. Wie door het raam binnensloop en zich niet te ver de kamer in begaf, bleef onopgemerkt. De dienst Ge­ bouwbeheer, verantwoordelijk voor de technische uitvoering van de be­

waking, probeert thans de installatie te verbeteren. Wat IVM­medewerker Janssen betreft rijkelijk laat. Baesjou erkent overigens volmon­ dig dat het MBC "er niet om te sprin­ gen zit" om de jacht op inbrekers te openen. "Wij hebben dat soort risico's nooit leren hanteren. Het is voor ons een oneigenlijke taak", zegt Baesjou. "Als je, zoals afgelopen zondag, ie­ mand in de kraag grijpt, dan denk je achteraf wel 'eigenlijk ben ik gek'. In dit geval was het een junk, zo iemand kan best een mes bij zich hebben of met AIDS besmet zijn. Bovendien wordt hij na zijn arrestatie toch bin­

nen een half uur weer op op vrije voeten gesteld. Dat werd ons door de politie wel te verstaan gegeven." "Daar komt nog bij dat de inbraken plaatsvinden in een uiterst inbraakge­ voelig pand, dat aan een soort donke­ re steeg ligt. Alle computerappara­ tuur staat er uitnodigend geëtaleerd. Zolang men die situatie laat voortbe­ staan, vraagt men er eigenlijk om." Volgens T. Steenbeek van Ge­ bouwbeheer is het MBC wel degelijk berekend op zijn taak. "Bewaken, dat kan iedereen", vindt hij. "Bewaken is in de eerste plaats 'constateren'. Dat is wat anders dan beveiligen." Steen­

beek heeft niet de indruk dat het MBC niet alert reageert, al heeft hij het nooit onderzocht. "Waarom zou ik daaraan twijfelen? Uit het feit dat men afgelopen zondag iemand gepakt heeft leid ik af dat men wel degelijk in staat is goed op te treden". Inmiddels liggen alle computers bij het IVM aan de ketting. Maar ook dat zegt niet alles. Twee weken geleden verdween er een geketende Macin­ tosh. Het oog waarmee de ketting aan de computer vastzat bleek gemakke­ lijk kapot te krijgen. De meeste com­ puters zijn inmiddels uitgerust met een nieuw, sterker oog.

Redactie: Tom de Greef (hoofdredacteur), Wim Crezee (eindredacteur). Frank van K olfschooten, Martin Ensennk, Harmke van Rossen (redactie­ assistente). Medewerkers: Diana Doomenbal, Emo Eskens, Jan­Jaap Heij, Gert van Maanen, K oos Neuvel, Mark Plakker, Dick Roodenburg, Aijan Spit. Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander. Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samen­ werkende universiteitsbladen): Margnet van Lith, Frank Steenkamp. Tekenaar: Aad Meijer. Ontwerp lay­out:Hollandse Hoogte. BeleMsraad: prof.dr. E. Boeker (voorzitter), dr.M.A.J. Eijkman, mr. J.W. Mekking, G.H. de Jong, A.L. Burger, mevr.drs. E.J. K ok, H K aemingk. Secretariaat: mevr.mr. M.A. Daniels, kamer 2E­71 Hoofdgebouw, De Boelelaan 1105, tel 020 ­ 548 2696. Zakelijke leiding: mr. J.L K . van der Veen, lD­04, Hoofdgebouw, tel. 020 ­ 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , postbus 20. 2040 AA Zandvoort, tel 02507­ 14745, telexnr 41753; ook 'Adjes commercieel­ '(zie pag.4); ovenge Adjes: redactie­adres, adver­ tenties van VU­instanties. opgeven op lD­04, Hoofdgeb., tel. 3096 Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 35,­ Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij Bureau Pers en Voorlichting VU, tel. 020­ 548 2 6 7 1 .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen