Ad Valvas 1990-1991 - pagina 375

V ro

w e

PAGINA 9

c a r r i è r e s a a n d e V U

te gaan werken. Vooral als afde­ lingshoofd is het me dwars gaan zitten dat ik altijd maar in die ver­ zorgende rol gedrukt werd. Tij­ dens een cursus voor kader in het ontwikkelingswerk, die ik in die tijd heb gedaan, viel het me op dat de specifieke positie van vrouwen in de Derde Wereld grotendeels wordt genegeerd. Ja, en wat moest ik toen? Ik wilde niet meer in de verpleging, had twijfels over ontwikkelingswerk­ ...Mijn oog viel op een adverten­ tie in de krant voor de mogelijk­ heid om bij 'Vrouw en Beleid' op ontwikkelingsbeleid af te stude­ ren. Ik dacht meteen: dat is het!"

Zwart en wit in ontwikkeling

Ongeluk

H

Helen (46) is als zwarte vrouw ge­ boren in Paramaribo. Helen: "Voor mij was er geen ontkomen aan een akelig avontuur in een ver land. Op negentienjarige leef­ tijd werd ik naar Nederland ge­ stuurd om hier mijn pedagogi­ sche opleiding af te maken. Woe­ dende brieven heb ik naar huis gestuurd, vol bittere verwijten over de mij aangedane ellende­ ...Na verloop van tijd heb ik mijn draai in Nederland gelukkig wel gevonden. "In 1975, net voor de onafhanke­ lijkheid van Suriname, zijn we (ik was inmiddels getrouwd en had kinderen) teruggekeerd. Ik had in het begin heimwee, maar later viel dat wel mee. Door omstan­ digheden zijn we echter in 1980 terug naaif Nederland zijn ge­ reisd. Ik wilde to^n het welzijns­ werk in. Ik raakte betrokken bij een project voor zwarte vrouwen in de Bijlmer en ik heb mijn pe­ dagogische opleiding aan de So­ ciale Academie afgemaakt. Daar­ na werkte ik bij het JAC en bij het Hubertushuis, een tehuis voor alleenstaande ouders. "Ik begon me steeds sterker af te vragen wat het feminisme ­ zoals witte vrouwen het definiëren ­ zwarte vrouwen te bieden heeft. De positie van zwarte vrouwen is overal in de wereld, maar zeker ook in Nederland, vaak heel slecht. Naar wie kan ik verwijzen om te laten zien dat het ook an­ ders kan? Welke theorieën zijn door zwarte vrouwen ontwik­ keld? Een ongeluk was er de oor­ zaak van dat ik lange tijd niet kon lopen. Omdat ik daardoor niet

I et witte feminisme was zwarte vrouwen bijna vergeten. Zelfs in een stud ie als 'Vrouw en Ontwikkelingsbeleid ' komen zwarte theorieën nauwelijks aan de ord e. T o c h zijn d e onderzoeksters hun bemoeizucht aan het verliezen. T w e e stud entes vrouwenstud ies over d e ontwikkelin­ gen in hun vakgebied .

Nicky de Hiep Bij de aanvang van mijn studie, in 1986, was 'vrouwenstudies' voor mij een absoluut taboe. Het leek me net zo'n poel van ellende als het vrouwenhuis in mijn geboor­ testad. Anno 1991 is mijn oordeel aanzienlijk milder. De hele uni­ versiteit, het hele universitaire wezen bleek doortrokken van kleinzielig gekonkel. Voor een vak als vrouwenstudies is het las­ tig om in die cultuur overeind te blijven, vooral als één van de be­ langrijkste redenen om je te wil­ len handhaven is, dat je het on­ eens bent met conventionele en helaas nog steeds fanatiek aange­ hangen wetenschapsopvattingen. Toch heeft de studie zich inmid­ dels bewezen. Eén van de belang­ rijke wijzigingen die vrouwenstu­ dies heeft weten te bewerkstelli­ gen, is het ongedaan maken van de onzichtbaarheid van vrouwen in de geschiedenis. Onderzoek naar de positie van vrouwen door de eeuwen heen stelt studenten vandaag de dag in de gelegen­ heid zich te identificeren met voorbeelden, die eerder in geen enkel geschiedenisboekje voor­ kwamen. Tegelijkertijd biedt vrouwenstudies op die manier de gelegenheid voor vrouwen om zich met de wetenschap te ver­

eenzelvigen. Dat is niet altijd even gemakkelijk. Elke indivi­ duele studente hoopt zich name­ lijk in de aangeboden program­ ma's te herkennen, maar hun verwachtingen kunnen uiteenlo­ pen. De verhalen van Helen en Karin, beide student 'Vrouw en Ontwikkelingsbeleid' ­ een speci­ alisatie van 'Vrouw en Beleid', een onderdeel van politicologie aan de VU ­ vormen daarvan een goede illustratie.

Advertentie Karin (26) is als witte vrouw ge­ boren onder de rook van Maas­ tricht. "Het is van jongs af aan mijn wens geweest om verpleeg­ ster in Brazilië te worden. Ik heb een verpleegopleiding op HBO­ niveau gedaan en ik ben daarna voor een half jaar in Portugal de taal gaan leren. Ik besloot ­ voor me in een avontuur te storten dat wellicht heel akelig kon uitpak­ ken ­ eerst maar eens een kijkje te nemen in Brazilië. Ik ben terug gegaan naar Nederland en ik heb als afdelingshoofd in een ver­ pleeghuis gewerkt om het geld voor de reis bij elkaar te kunnen sparen. "Uiteindelijk ben ik wel naar Bra­ zilië gegaan, maar al niet meer met het idee om in de verpleging

Karin: 'Op sommige moment en voel ik me wel schuldig' Foto Bram de Hollander

Tweedehands beton Barbara van IVlale Er is eigenlijk niets aan de hand, mij wordt geen strobreed in de weg gelegd. Men heeft geen hoge barrières opgewor­ pen in de trant van 'meisje, zou je dat nu wel doen'; school en studie verlopen soepeitjes. Er is geen vuiltje aan de lucht. Is het nu echt zo dat men volledig tot op de genen doordrongen is ge­ raakt van de juiste verdeling en de uitermate prettige gelijk­ waardigheid van dames en he­ ren? Toch is er bij mij een on­ bekende variant van het vrou­ welijk onbehagen aanwezig, die zich niet makkelijk laat benoe­ men. Ik bespeur een onderhuidse tendens die aanleiding kan zijn voor dit ongenoegen. Uiteraard mag niemand enige schuld wor­ den aangerekend, dat zou flauw zijn. Het heeft te maken met praktische zaken. Het heeft er namelijk veel van weg dat posi­ tieve actie, economische zelf­ standigheid en bovenal het aan­ trekken van vrouwen op de universiteit ­ binnenhalen die hap ­ voldoende zijn om de vrouwvriendelijke intenties te tonen. Zeker, aan deze aardse

Foto Bram de Hollander

zaken mag niet voorbij gegaan worden, anders blijft vrouw ge­ doemd tot het naakte overle­ ven. Echter, met dat soort acties lijkt het geweten van de grote beslissers te worden gesust. En verder niet zeuren. Vrouwen krijgen toch hier en daar en overal een soort voorsprong en komen ze niet ver, ach ja, dat is dan jammer en eigenlijk is het verder hun eigen probleem. Een enigszins onbehaaglijk ge­ voel, mag ik wel zeggen. Derge­ lijke gedachten kloppen niet, ze

Vervolg op pagina 12

^^^P' blijven hangen op een weinig fundamenteel niveau. Ik ben er niet zo van overtuigd dat het evenwicht der seksen bereikt zal worden met alleen maar veel meer lerende en geleerde vrouwen (alhoewel het College van Bestuur een karikaturaal achterblijvertje is zonder vrou­ welijke kandidaat voor de lege post). De basis van de weten­ schap heeft namelijk nog steeds betongestorte wortels. En vrou­ wen hebben veel aan de wieg gestaan, maar niet aan die van de wetenschap. Iedereen weet natuurlijk dat vrouwen heus niet genetisch van die gevoelige natuurtjes zijn, die zich niet in de harde wetenschap zouden kunnen vinden. Het is de universitaire wereld die niet doorheeft dat ze lekker afwachtend blijft toekij­ ken, terwijl steeds meer vrou­ wen zich tot de wetenschap be­ keren. Het is een kwestie van marge en mainstream. Grof gezegd waren (zijn) vrouwen de marge en mannen de mainstream. De mainstream stelde zich in vrij­ wel alle opzichten bazig op en bepaalde wat de marge was, deed en kon zeggen. Uiteraard

behoeft het geen nadere uitleg dat die marge niet onbelangrijk is: wat er in de marge van een samenleving plaatsvindt, is al­ tijd interessanter, spannend er, want minder platgetreden en minder doorsnee. Enfin, lang lang geleden baard e mainstream het kindje Weten­ schap (tweede naam: Onder­ wijs), dat pas zo'n honderd jaar geleden de tweede ouder mocht begroeten. De fijne mix en de goede omgangsregeling bleven uit. Niet zo vreemd eigenlijk: ex­marge had een eeuwenlange traditie van opvoeding opge­ bouwd, maar kreeg nu plotse­ ling een volledig volgroeid kind in de schoot geworpen. En het was nog tweedehands ook. Na zo'n jarenlange scheiding moest ineens een gevecht geleverd worden: hoe maak je je iets ei­ gen dat nooit van jou was? Te­ genwoordig zijn de verhoudin­ gen enigszins rechtgetrokken, maar het kindje blijft van beton en ex­marge kan het of meedra­ gen of hamer en beitel hante­ ren. Welnu, dit wellicht wat abstrac­ te verhaal (men is toch wel wat gewend op de universiteit) heeft hoge realiteitswaard e.

Vrouwen kunnen al dan niet braaf de lesjes volgen zonder zelf het aanbod te bepalen, zo­ als ik merkte bij letterkunde Nederlands: niet of nauwelijks vrouwelijke schrijvers op de leeslijst. Zoiets is schandelijk beperkt. Of vrouwen maken hun eigen studie, buiten de ge­ baande paden en dus wederom in de marge. Prettige verd eling. Zou het dan toch onvermijd e­ lijk de schuld van de maat­ schappij zijn? Kortom, het gaat er niet zozeer om alleen maar meer dames te lokken, alsof ze de positie van geld hebben. Zo van: meer is beter. Ik wens niet slechts ge­ deilnieerd te worden door het percentage vrouwelijke stud en­ ten, zod at de universiteit zo ge­ ëmancipeerd en vrouwvriende­ lijk mogelijk over kan komen. Het is geen wedstrijd. Neen, heren beslissers, driewerf neen, steek eerst maar eens de hand in de eigen boezem der weten­ schap.

Barbara van Male is redactrice van Frontaal

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen