Ad Valvas 1990-1991 - pagina 123

AD VALVAS 18 OKTOBER 1990

PAGINA 3

Meer steun voor universitair toponderzoek

Studenten mogen half uur later op college komen

Vereniging van universiteiten komt met concept­nota over kwaliteitszorg Frank Ste e nkamp De universiteiten gaan de kwali­ teit van h u n onderzoek beter be­ waken. Ze willen daarvoor een systeem van visitaties in het leven roepen, zoals dat ook bestaat in het universitaire onderwijs. Dat systeem moet niet alleen onvol­ doendes aanwijzen maar ook de positieve uitschieters. Die laatste krijgen dan extra steun van de eigen universiteit. Dat blijkt uit een concept­nota van de vereniging van universiteiten (VSNU), waar de komende weken uit­ voerig over gediscussieerd zal worden. De plannen passen binnen het hoofd­ lijnenakkoord dat de universiteiten met minister Ritzen willen sluiten. In dat akkoord beloven ze selectiever te werk te zullen gaan bij de verdeling van het onderzoeksgeld en zich duide­ lijker te profileren. Als de universitei­ ten dat waarmaken, zal Ritzen hun zeggenschap over het onderzoek niet verder aantasten. Na de stroom ministeriele en ande­ re plannen voor het landelijke weten­ schaps­ en onderzoeksbeleid zet deze nota de visie van de universiteiten uiteen. Daarbij draait het om de uni­ versitaire vrijheid om zelf keuzes te maken. Juist omdat onderzoek en on­

derwijs zo met elkaar verweven zijn ­ wat het onderzoek fris houdt ­ moeten de universiteiten ruime zeggenschap over het fundamentele onderzoek houden, stelt de nota. De rol van de overheid en de twee­ de geldstroom zou vooral "aanvul­ lend" moeten zijn. O p dit moment dreigt verlamming op te treden, door­ dat teveel organisaties zich met de verdeling van het geld bemoeien. Dat zou verbeterd kunnen worden door betere afspraken over een rolverde­ ling waarin de universiteiten de eerste verantwoordelijkheid houden voor hun eigen profilering. De universiteiten doen geen po­ ging te verhullen dat er nogal wat schort aan hun onderzoeksbeleid. De voorwaardelijke financiering (VF) heeft inmiddels gezorgd voor een deel van de selectiviteit, bundeling en kwa­ liteitsbeoordeling waar minister Rit­ zen zo'n vurig voorstander van is; hierop voortbouwend zijn de universi­ teiten "bereid om nieuwe uitdagingen "zelf op te pakken". Een van die uitda­ gingen is de door de minister gevraag­ de sümulering van zeer goed onder­ zoek. Het VF­stelsel was daarvoor best een aardige aanzet, vindt de VSNU. Maar het maakte geen onderscheid tussen zesjes en tienen. Volgens som­ migen bevorderde het zelfs risicomij­ dend onderzoek. Daarom kunnen in het nieuwe systeem van kwaliteitszorg

meer verschillende oordelen geveld worden. Net als nu loopt negatief beoordeeld onderzoek de kans ge­ staakt te worden. Maar daarnaast wil­ len de universiteiten juist ook top­ onderzoek opsporen en stimuleren. Er gaat nog meer veranderen aan de kwaliteitszorg. Zo wil de VSNU voortaan ook al het ongebonden on­ derzoek binnen en buiten de universi­ teiten gaan beoordelen. Daaronder vallen bijvoorbeeld het onderwijsge­ bonden onderzoek, èn het werk van de para­universitaire instituten als het Herseninstituut en het atoomfysica­ centrum AMO LF. Dat maakt bij ver­ gelijkingen een beter oordeel moge­ lijk, ook als er zwaartepunten gekozen moeten worden.

Logge aanpak Bovendien willen de universiteiten af van de logge aanpak die het VF­ systeem kenmerkte. Elke facukeit moet straks eerst zelf haar onder­ zoeksprogramma's evalueren, op grond van afgesproken criteria. De landelijke commissies die per discipli­ ne beoordelen, kunnen met die zelfs­ tudies veel globaler te werk gaan. Daardoor kunnen voortaan misschien ook buitenlandse leden meedoen, ontstaat er tijd om de betrokken facul­ teiten te bezoeken en kan er meer strategisch vooruitgeblikt worden. Het systeem zal dus qua opzet lijken op de visitaties, die momenteel al

plaats vinden in het universitaire on­ derwijs. In de toekomst kunnen visitatie van onderwijs en onderzoek misschien zelfs gecombineerd worden. Voorlo­ pig wordt met zo'n allesomvattende kwaliteitszorg niet meer dan een en­ kel experiment gedaan. De VSNU­nota rept niet over een herverdeling van het geld over de verschillende universiteiten, op basis van kwaliteitsverschillen. In het verle­ den was dat altijd een sterk omstreden zaak. Scherpere concurrentie zou in een land met dertien vlak bij elkaar gelegen en samenwerkende universi­ teiten maar contraproduktief zijn. Bo­ vendien zijn duidelijke verschillen in kwaliteit pas goed zichtbaar als onder­ delen van faculteiten met elkaar ver­ geleken worden. Dan kan er net zo goed binnen de muren van een uni­ versiteit met geld geschoven worden, als tussen de universiteiten. De conceptoota is inmiddels al een paar keer besproken door vertegen­ woordigers van de universiteitsbestu­ ren. De komende weken wordt bin­ nen de universiteiten nog wat meer geconsulteerd. Vooral over de ver­ scherpte kwaliteitscontrole is daarbij nog flink wat discussie te verwachten. Toch hoopt de VSNU de nota begin november al te kunnen vaststellen.

De eerste colleges bij de facultei­ ten Rechtsgeleerdheid en Econo­ mie en Econometrie zullen met ingang van 1 januari 1991 om 9.30 uur beginnen. Bovendien zullen alle colleges in het hoofd­ gebouw voortaan op de halve in plaats van op de hele uren star­ ten. De v u komt met deze maatregel tegemoet aan het verzoek van minis­ ter Ritzen en de Nederlandse Spoor­ wegen om het aanvangsuur van het eerste college­uur te veranderen. De NS hoopt op deze manier de extra drukte m de ochtendspits te vermm­ deren, die verwacht wordt door de invoering van de O V­jaarkaart voor studenten.

Instorting dreigt voor hoge muur Een m u u r van 20 meter hoogte van de medische faculteit staat op instorten. Het gaat om de westge­ vel van de A­vleugel. De gebouwendienst wil de muur zo snel mogelijk laten repareren en heeft daarom 165.000 gulden gevraagd aan de Universiteitsraad. Volgens ir. J. Meijer van de gebouwendienst is er bij de bouw een constructiefout gemaakt. Of de verantwoordelijkheid bij de aan­ nemer of bij de architect ligt is niet meer te achterhalen, aldus Meijer. (Frank van Kolfschooten)

Universiteiten moeten eigenlijk heel blij zijn De minister stelt zich in feite zeer coulant op Jos Dohme n Het onderdeel van het hoofdlijnenak­ koord dat nog het meeste opzien baarde, was de afspraak dat de uni­ versiteiten elke student na het eerste jaar een beoordeling zullen geven en een studie­advies. De minister op zijn beurt zal de wet zodanig wijzigen, dat dit studie­advies voor de student een bindend karakter krijgt. De universi­ teit moet ervoor zorgen dat de verde­ re studie ook binnen drie jaar een doctoraal examen oplevert. Hoe dit in de praküjk gaat werken, is nog een open vraag. Moet men zich voorstellen dat een student natuur­ kunde, die aan het eind van zijn eer­ ste jaar nog niet snapt hoe het adiaba­ tisch proces in elkaar steekt, het ad­ vies krijgt om maar beter naar de kappersvakschool te gaan? Vertrouwt men er op dat een student, die bij zijn propaedeuse tien pagina's Stendhal kan vertalen, drie jaar later ook wel doctorandus Frans zal zijn? De bedoeling van de afspraak is in ie­ der geval dat de werkelijke studie­ duur in het wetenschappelijk onder­ wijs vaker dan nu komt samen te val­ len met de officiële cursusduur van vier jaar. Zo ongeveer het voornaam­ ste punt van de politieke en maat­ schappelijke kritiek op het weten­ schappelijk onderwijs is immers al ja­ ren dat er te lang gestudeerd wordt en dat daardoor veel geld wordt ver­ spild. Om de orde van grootte aan te geven: het gaat zeker om enkele hon­ derden miljoenen guldens.

Al te idioot Er bestonden, naast de nu gemaakte afspraak, ook andere mogelijkheden om tot de gewenste rendementsver­ hoging in het wetenschappelijk on­ derwijs te komen. Zo is bijvoorbeeld wel eens geopperd om voor de ver­ schillende studies speciale toelatings­ examens in te stellen. Nu was dat na­ tuurlijk een wat al te idioot voorstel

die­programma's is zeer traag en vaak uiterst krakkemikkig verlopen, bij sommige studies zelfs nu nog niet af­ gerond. Studie­begeleiding is op veel plaatsen binnen de universiteit een vreemd woord gebleven. Van zaken als selectie en verwijzing tijdens de propaedeuse merkt de student zelden iets. In die zin is het uiterst coulant van de minister om de instellingen een nieu­ we kans te geven deze zaken zelf aan te pakken, en wel zonder op voor­ hand te dreigen met allerlei (finan­ ciële) sancties. In het hoofdlijnenak­ koord zegt de minister zelfs toe dat hij het huidige budget voor de uni­ versiteiten ­ behoudens calamiteiten ­ zal garanderen. De stemming in Den Haag en Zoetermeer had heel goed anders kunnen zijn. Want waarom zou in de komende vier jaar slagen wat in de afgelopen bijna tien jaar niet is gelukt?

Het hoofdlijnenakkoord dat minister Ritzen vori­ ge week iieeft gesloten met de besturen van de universiteiten, is een beetje een tam stuk ge­ bleven. De bewindsman belooft dat hij in de ko­ mende vier jaar geen belangrijke ingrepen zal plegen in het weten­ schappelijk onderwijs. Gezien het geringe maatschappelijk aan­ zien dat de universitei­ ten tegenwoordig genie­ ten, kunnen die dat als een meevaller beschou­ wen.

Vreemd

Minister Ritzen: geen dreigementen als men tegelijkertijd zou willen vol­ houden dat de vooropleiding de naam 'voorbereidend wetenschappe­ lijk onderwijs' draagt. Minder ver­ gaand was het plan van onder meer de WD­fractie in de Tweede Kamer om alleen mensen met een bepaald vakkenpakket en een hoog gemiddel­ de op de cijferlijst van het vwo­diplo­ ma toe te laten tot de universiteit. Daarnaast is er de optie (en het is ze­ ker dat die door Ritzen serieus is overwogen) om de toegestane in­ schrijvingsduur van de student in het hoger onderwijs te beperken. Die zou kunnen worden teruggebracht van

zes jaar naar vijf ­ dus met een jaartje extra voor het overdoen van de pro­ paedeuse in een andere studierich­ ting of in het hoger beroepsonder­ wijs. Zo'n maatregel zou naadloos hebben aangesloten bij de door Rit­ zen aangekondigde beperking van het recht op studiefinanciering. In de nabije toekomst vervalt namelijk na vijf jaar de basisbeurs en houdt een student alleen het recht om nog twee jaar lang een studielening af te slui­ ten. Als alles naar wens verloopt, zal het thans gekozen model van bindende studie­adviezen ongeveer hetzelfde

Foto Bram de Hollander

effect hebben als een beperking van de inschrijvingsduur. Het verschil is toch belangrijk. Beperking van de in­ schrijvingsrechten zou makkelijk de indruk kunnen vestigen dat het uit­ sluitend de schuld van de student is dat er te lang wordt gestudeerd. In het hoofdlijnenakkoord komt de ver­ antwoordelijkheid daarvoor veel meer te liggen waar die ook hoort: bij de universiteit. Het staat vast dat de universiteiten in tal van opzichten hebben gefaald sinds de officiële cursusduur met de Wet Twee­fasenstructuur op vier jaar is gesteld. De aanpassing van de stu­

Is het trouwens niet buitengewoon vreemd dat in 1990 handtekeningen moeten worden gezet onder een ak­ koord dat iets over de werking van de propaedeuse zegt, wat al (met uitzon­ dering van het verplichte karakter van het studie­advies zelf) in 1981 in een wet was opgenomen? Wil deze doelstelling van het hoofd­ lijnenakkoord bereikt worden, dan zal er binnen de universiteiten ook nog een hele reeks zijlijnenakkoorden no­ dig zijn. Want het gaat hier om een zaak die heel wat meer vergt dan al­ leen de belofte tot bestuurlijke inzet. Adequate begeleiding, advisering en selectie vereisen op zeer veel plekken binnen het wetenschappelijk onder­ wijs een heel nieuwe instelling en in­ zet van vakgroepen, individuele do­ centen en van studenten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen